Illustratie Stella Smienk

Interview

‘Geen eurobonds? Steun dan tenminste Lombardije’

Alberto Mingardi | Politicoloog Nederlanders zijn gierig en niet-solidair, in Italiaanse ogen. Maar misschien willen ze wel bedrijven in het rijke Noord-Italië steunen. Via ‘Lombardbonds’.

‘Ik begrijp dat Nederlanders en Duitsers geen zin hebben in eurobonds. Misschien is het daarom beter geen gezamenlijke schuld uit te geven voor Italië, maar alleen voor Lombardije. Een van de rijkste regio’s van Europa. Dat is een veilige investering.”

Vanuit een zolderkamer vol boeken volgt politicoloog Alberto Mingardi, directeur van de liberale denktank Instituto Bruno Leoni in Milaan, al twee maanden de verhitte eurodebatten rondom het coronavirus. Zijn ergernis groeit: altijd dezelfde standpunten, altijd dat wantrouwen tussen noord en zuid. Om het debat vlot te trekken, bedacht Mingardi iets nieuws: ‘Lombardbonds’.

„Nederlanders staan hier bekend als gierig en niet-solidair”, zegt hij via Skype. „Maar ik begrijp jullie weerzin. De Italiaanse regering smijt, zoals veel Europese regeringen, met geld om mensen en bedrijven te beschermen tijdens de coronacrisis. Alitalia is genationaliseerd. De staat stelt zich garant voor 90 tot 100 procent van de bankleningen. De Italiaanse staatsschuld was voor de crisis 135 procent. Die groeit nu naar 150 of 160 procent. De Duitse schuld is 80 procent, de Nederlandse 47. Ik begrijp dat jullie belastingbetalers geen schuld willen poolen met Italië.”

Waarom met Lombardije wel?

„Dit is geen financiële crisis, maar een gezondheidscrisis die een van Europa’s rijkste regio’s keihard treft. De helft van alle 20.000 Italiaanse doden is hier gevallen. Lombardije is een regio vol ondernemers. Na twee maanden opsluiting hebben die dringend hulp nodig. Lombardije beslaat 22 procent van het Italiaanse bbp. Dit is de motor van Italië. Een soort Nederland. Alle grote exporteurs zitten hier. Dat de Italiaanse export met 16,9 procent steeg tussen 2008 en 2018, is hun verdienste. Deze bedrijven zijn deel van grote Europese netwerken. Door hen te helpen, help je Nederlandse bedrijven ook.”

Nederlanders zeggen: verhoog eerst de pensioenleeftijd maar.

„Gelijk hebben ze. Maar Italianen die geld krijgen van de staat zitten in het zuiden, niet hier. Natuurlijk moeten die geholpen worden. Dat doet Rome. Maar daar hebben we het nu niet over. Lombardbonds zijn bedoeld om bedrijven te steunen die door deze crisis worden getroffen. Zodra ze weer draaien, betalen ze alles terug. Lombardijnen betalen de meeste belasting van Italië.”

Hoe snel zijn Lombardbonds te regelen?

„Een jaar. Eurobonds opzetten kost volgens het euronoodfonds anderhalf jaar.”

Mogen Italiaanse regio’s schuld uitgeven?

„Volgens de grondwet mag dat alleen om infrastructuur te financieren. Tegelijkertijd: zorg is een regionale bevoegdheid. Ons probleem is dat 80 procent van de financiering ervan nationaal is. Wat het voor het noorden extra hard maakt, is dat, waar velen in het zuiden hun salaris krijgen doorbetaald, de meesten hier in de privésector werken. Zorgkosten exploderen in Lombardije, door corona, maar we krijgen nauwelijks meer geld uit Rome omdat het hele land al in de rij staat. Dat dit een probleem is, kan een kind zien. Daarom denk ik dat hogere regionale belastingen in dit geval wel te regelen zijn. Zo kunnen we in Lombardije ons eigen probleem gaan oplossen. Ik weet, het is een intellectuele provocatie, maar Lombardbonds zijn een goed idee.”

Willen politici Lombardbonds?

„Dat is lastiger. Lombardije wordt bestuurd door de oppositie: de Lega, de extreemrechtse Fratelli d’Italia en Berlusconi’s Forza Italia. Premier Conte zal elk Lombardijns plan dwarsbomen, denk ik. Conte heeft zijn kaarten op het grote EU-coronaherstelfonds gezet. Als hij dat binnenhaalt, kan hij dat voor zijn herverkiezing gebruiken. ”

Bent u een fan van de Lega?

„Ik ben zeker geen fan, maar niettemin bewijst deze crisis dat one size doesn’t fit all. Wat goed is voor Calabrië, is niet goed voor Lombardije – en omgekeerd. We moeten meer regionaliseren. Flexibeler zijn. Als wij bedrijven steunen met Lombardbonds, kan Rome focussen op sociale problemen in het zuiden.”

Er is regionale solidariteit in Europa: cohesiefondsen. Waarom probeert u dat niet?

„Dat is voor arme regio’s.”

De criteria zijn versoepeld. Er is extra geld vanwege corona.

„Ja, maar Rome beslist wie die gelden krijgt en moet zelf bijdragen: cohesiefondsen draaien om co-financiering. Premier Conte is sinds de crisis éénmaal in Lombardije geweest, twee weken geleden. Één bespreking en weg was hij weer. Hij wil Lega-leider Salvini geen cadeautjes geven.”

Kan de maffia ervandoor met Europese gelden?

„Dat lijkt me overdreven. Niet in Lombardije. De maffia is een soort Palestijnse Hamas. Ze doen sociale projecten. Een van de goede dingen die de Italiaanse regering afgelopen jaren gedaan heeft, is het aanpakken van de maffia.”

Lees ook: Maffia deelt in deze crisis geld uit, de rekening komt later wel