Opinie

Emiraten willen liefst overal een sterke man aan de macht

De Emiraten zijn maar een heel klein landje, maar hebben een grote invloed op het Midden-Oosten, ziet . Wat motiveert de Golfstaat?
Dwars

De Verenigde Arabische Emiraten (VAE) zijn eigenlijk maar een heel klein landje, tenminste naar aantal staatsburgers gemeten. Het telt 10 miljoen inwoners, maar van hen hebben er maar één miljoen een Emiraats paspoort – tegen 9 miljoen buitenlanders. Vergelijk dat eens met hier: van de 17 miljoen inwoners hebben er 16 miljoen de Nederlandse nationaliteit. En toch zoveel klagen over het aantal buitenlanders! Ik hoor die Emirati’s nooit klagen. Die hebben ook een minister van Tolerantie.

Maar daarover wil ik het niet hebben. Het gaat mij om de naar verhouding grote invloed die het miljoen Emirati’s hebben op het Midden-Oosterse speelveld/strijdperk. Denk Jemen, denk Syrië, denk Libië. Onder andere. En ook steeds verder daarbuiten, de Rode Zee, de Hoorn van Afrika. Hoe doen die Emirati’s dat? En waarom doen die Emirati’s dat?

De emiraten van de Emiraten waren Britse protectoraten tot de Britten in 1971 vertrokken; zes sloten zich meteen aaneen; een zevende voegde zich daar in 1972 bij. Alle zeven hebben een eigen emir, die van het grootste en (olie)rijkste, Abu Dhabi, is ook president van de VAE. De huidige is ziek. Kroonprins Mohammed bin Zayed van Abu Dhabi, MbZ, is de grote man achter de huidige militaire en economische bemoeienis tot vér in de buitenwereld. Die grote invloed is niet het werk van een miljoen Emirati’s, maar van één.

Deels sluit de Emiraatse belangstelling voor het buitenland naadloos aan bij het handelsverleden. Handel en logistiek zijn een belangrijk onderdeel van de Emiraatse inspanningen om te diversificeren, en die vergen vrije scheepvaartroutes en een achterland: Afrika.

Maar de Emiraatse expansie heeft ook een belangrijke militaire en politieke component. MbZ, op de militaire academie Sandhurst opgeleid, hanteert de aanval als beste verdediging. De Emiraten zijn rijk, maar ingeklemd tussen kemphanen Iran en Saoedi-Arabië kwetsbaar, zoals de recente Iraanse aanvallen op tankers in de Golf en Saoedische olie-installaties bewijzen.

MbZ beschouwt de Moslimbroederschap, beschermheer Turkije en Qatar ook als levensgevaarlijke bedreigingen van de bestaande orde. En democratie. Want democratie kan een bewind van de Broederschap opleveren, zie Egypte na de val van Mubarak. De Emiraten hebben generaal Sisi’s coup tegen het gekozen MB-bewind in 2013 met miljarden gesteund. Het liefst zouden ze overal een sterke man aan de macht zien. Waar in de Arabische wereld de straat protesteert, bellen de Emiraten de lokale generaals.

Vandaar ook dat de Emiraten de belangrijkste sponsor zijn van de Libische generaal Haftar in zijn strijd tegen de door Turkije gesteunde regering in Tripoli, die MbZ als bastion van de Moslimbroeders beschouwt. En dat MbZ als eerste Arabische leider onlangs openlijk met Assad belde – die is immers ook tegen Turkije en de Broederschap.

Goed, dat is allemaal waarom de Emiraten zo actief zijn, maar hoe? Met enorme wapenaankopen (VS, Frankrijk) met het olie-, gas-, en handelsgeld, met huurlingen uit een hele reeks landen van Oman en Jemen tot Colombia, en een dienstplicht om de jeugd te motiveren. De Emiraten hebben inmiddels militaire bases in Jemen – als opbrengst van zijn rol in de oorlog daar – in Somaliland en Eritrea, om de handelsroutes naar de Rode Zee te beschermen. Ze hebben een basis in Libië, en ik zag berichten over een nieuwe basis in Niger, aan de Libische grens. Interessant: geen woord van kritiek vanuit het Westen.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.