Een topbeloning voor de hoogste baas? Beleggers zijn het nu wel beu

Beleggersrevolte Aandeelhouders hadden dit jaar meer macht om nee te zeggen tegen topbeloningen. Daar maakten ze soms ook gebruik van.

Shell matigt de topbeloning van Ben van Beurden.
Shell matigt de topbeloning van Ben van Beurden. Foto Tolga Akmen/AFP

Zonder ‘pottenkijkers’ doet olie- en gasmultinational Shell iets wat multinationals zelden doen. Shell verlaagt, mede op instigatie van grote beleggers, het plafond van de voornaamste bonus die directievoorzitter Ben van Beurden kan verdienen.

„Uniek”, zegt directeur Rients Abma van de stichting Eumedion, belangenbehartiger inzake corporate governance en duurzaamheid van vrijwel alle grote Nederlandse professionele beleggers, zoals pensioenfondsen, verzekeraars en vermogensbeheerders.

„Deze verlaging is absoluut noodzakelijk”, reageert directeur Paul Koster van beleggersvereniging VEB. „De fase van groei is voor de olie-industrie helemaal weg. Bijna alles draait bij Shell om de hoogte van de olieprijs, maar wat kan Van Beurden daaraan veranderen? Niets. Nu moeten klimaataspecten en de gevolgen voor werknemers, zoals robotisering, voorop staan bij de criteria voor de beloningen.”,

Van Beurden kan naast zijn vaste salaris twee bonussen verdienen. Eén is gekoppeld aan de resultaten van het afgelopen jaar, de ander aan de prestaties over een driejaarsperiode. De maximale bonus over één jaar is vorig jaar al verlaagd, van 150 naar 125 procent van zijn salaris. Dat salaris is nu 1.588.000 euro.

Lees ook: Shell verrast met eerste dividendverlaging sinds Tweede Wereldoorlog

Het plafond van de driejaarsbonus, die in aandelen Shell wordt uitgekeerd, gaat omlaag van maximaal achtmaal het jaarsalaris naar zesmaal. Dat de commissarissen zich bij de definitieve vaststelling van de bonus veel vrijheid gunnen, zint Koster van de VEB dan weer niet.

De driejaarsbonus, een gebruikelijke beloning bij grote beursgenoteerde bedrijven, is de kaskraker. In 2019 had die een waarde van 7,2 miljoen euro. Dat was 53 procent minder dan in 2018.

In de praktijk is de verlaging van het plafond overigens minder sterk dan Shell in zijn voorstel aan beleggers doet voorkomen. De afgelopen jaren kon de topman maximaal 6,8 maal zijn salaris als driejaarsbonus verdienen, niet achtmaal.Bij normaal presteren daalt het bonussenbedrag met 20 procent, becijfert Abma van Eumedion.

Shell-aandeelhouders zullen dat staaltje ‘loonmatiging’ straks overigens niet fysiek meemaken. De vergadering op 19 mei is besloten vanwege het Covid-19-virus. Stemmen gaat op afstand.

Gemiste kans

De ‘loonmatiging’ bij Shell is een rechtstreeks gevolg van intensieve gesprekken met grote beleggers, erkent het bedrijf. Ook veranderingen in maatschappelijke opvattingen over topbeloningen spelen een rol, schrijft Charles Holliday, de Amerikaanse voorzitter van de raad van commissarissen, in de toelichting voor aandeelhouders. Shell is officieel een Brits bedrijf. Als erfgenaam van Koninklijke Olie heeft Shell wel een contingent Nederlandse commissarissen, onder wie oud-minister van Financiën en oud-ABN Amro-bestuursvoorzitter Gerrit Zalm. De plaats van voormalig Philips-topman Gerard Kleisterlee, die komende vergadering aftreedt, wordt ingenomen door oud-Ahold-topman Dick Boer.

De top van Shell heeft vorige maand al aangekondigd dat er gezien de olieprijsval, kostenreducties en de dividendverlaging geen bonussen betaald worden. Koster van de VEB vindt het een gemiste kans dat de top niet ook zelf een salarisverlaging aankondigt. „Maar dat komt misschien nog.”

De bonusplafondverlaging bij Shell onderstreept de groeiende rol die grote beleggers spelen in de beheersing – en soms versobering – van topbeloningen. De hoogte ervan speelt in toenemende mate een rol in het stemgedrag op aandeelhoudersvergaderingen, weet directeur Abma van Eumedion. Beleggers keken van oudsher scherp naar de prestatiecriteria voor beloningen. Zijn die uitdagend genoeg? Maar zij nemen steeds vaker de absolute bedragen ook in ogenschouw. Hoe dat gaat? „Pensioenfondsen horen die vragen van hun deelnemers: zijn de bedragen wel maatschappelijk aanvaardbaar. Die opvattingen geven ze door aan hun vermogensbeheerders en die stemmen erover op de aandeelhoudersvergaderingen.”

Uitzonderlijk: driekwart van de aandelhouders moet instemmen met het beloningsbeleid

In Nederland worden beleggers daarbij geholpen door een wetswijziging, gebaseerd op een eerdere Europese richtlijn. Die richtlijn wil de langetermijnrelatie van beleggers met bedrijven bevorderen en hun een grotere stem geven in het beloningsbeleid. Dit jaar geldt die wet voor het eerst. Daarom moeten Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen hun beloningsbeleid voorleggen aan aandeelhouders en een meerderheid van driekwart van de stemmen zien te verwerven. Als Britse onderneming hoeft Shell met dit Nederlandse stempercentage geen rekening te houden.

De driekwartmeerderheid is, Europees bezien, uitzonderlijk hoog. Daarin zie je de politieke frustratie terug over topbeloningen die gemakkelijk stijgen, maar niet dalen. De meeste ondernemingen houden de hoogte van de beloningen van bestuurders gelijk of laten die iets oplopen, heeft Abma gezien in de voorstellen voor aandeelhoudersvergaderingen die de afgelopen weken zijn gehouden.

Lees ook: Wil de toplaag offers brengen? Misschien later

Beleggers blokkeerden

Drie grotere ondernemingen wisten het vereiste stemmenaantal niet te halen. Bij SBM Offshore (3,4 miljard euro omzet, 3.900 werknemers), exploitant van drijvende olieplatforms, blokkeerden beleggers de verhoging van het vaste salaris van bestuursvoorzitter Bruno Chabas van 800.000 tot 960.000 euro. Van de aangemelde beleggers stemde 29 procent tegen het voorstel.

Bij halfgeleidermachinefabrikant Besi (356 miljoen euro omzet, 1.600 werknemers) en vakinformatie-uitgever Wolters Kluwer (4,6 miljard euro omzet, 18.400 medewerkers) was sprake van een heuse beleggersrevolte, uiterst ongewoon. De omgangsvormen tussen grote beleggers en grote bedrijven zeggen dat beleggers eventueel ongenoegen binnenskamers ventileren. Bij onvrede stemt men blanco op de aandeelhoudersvergadering. Een hoog percentage blanco stemmen zegt: oppassen.

Maar bij Besi en Wolters Kluwer was de tegenstem 48 procent. Wolters Kluwer is een vaste waarde in de beleggerswereld met een gestaag groeiende winst én de best betaalde bestuursvoorzitter, Nancy McKinstry. Over 2019 kwam haar beloning, inclusief bonussen, uit op 14,6 miljoen euro.

Abma: „Het was voor het eerst sinds 2011 dat aandeelhouders over het beloningsbeleid van Wolters Kluwer konden stemmen. De uitslag verraadt het ongenoegen dat het bedrijf met eerdere bezwaren niks heeft gedaan. Bestuursvoorzitter McKinstry verdiende in 2019 bijna het dubbele van Van Beurden van Shell, dat een veel groter concern is.”