Opinie

Aan persvrijheid mag nergens getornd, ook niet bij FunX

Ramadan

Commentaar

Lang heeft de tweede editie van het radioprogramma Ramadan Late Night op de jongerenzender FunX van de publieke omroep dit jaar niet mogen bestaan. Bedoeld om net als in 2019 de gehele vastenperiode jonge moslims hun ‘mooie momenten of struggles’ te laten delen. Om recepten uit te wisselen, tips om ‘fit en scherp’ te blijven.

Maar dit jaar werd onverwacht de naam van het programma controversieel – eerst bij enkele orthodoxe moslims die daarop presentator en redactie via sociale media met de dood bedreigden voor deze kennelijke heiligschennis. Ook omdat er popmuziek te horen was, onder de vlag van ramadan kennelijk voor sommigen bezwaarlijk. Voor anderen was de combinatie vasten en populaire muziek dan weer doodnormaal. Vervolgens bleken ook onder bredere groepen stedelijke moslimjongeren twijfels of de wereldse term ‘late night’ niet te weinig respectvol is in combinatie met het religieuze begrip ramadan. Kortom, het werd een kwestie op de grens van geloof, identiteit en cultuur. Daarop besloot de zender de discussie verder uit de weg te gaan – in overleg met de NPO werd het programma geschrapt. Eerder pragmatisch dan principieel, valt achteraf te constateren.

Nu is dit ook weg te wuiven. Wat doet het er toe, als een zender, zoals het beweert, dezelfde doelen met een iets ander concept of titel meent te kunnen bereiken. Ga vooral uw gang. Maar de angel zit natuurlijk in de doodsbedreigingen, de ongeremde emoties, het tomeloze elkaar de maat nemen, het zwichten voor oneigenlijke druk. Dat dagen na de redactionele beslissing de zender nog steeds beveiligd moet worden laat zien dat dit dieper steekt.

Dit is een kwestie van persvrijheid, van ruimte bieden aan een medium om eigen keuzes te maken. Dit gaat in de kern over macht – wie mag zeggen welke concepten, shows, presentatoren, muziekgenres en onderwerpen worden gekozen. Door met geweld te dreigen tegen een journalistiek medium is een grens overschreden die de hele samenleving aangaat. Ook als het een licht informatief nachtprogramma bij een jongerenzender betreft, dat snel eieren voor z’n geld koos. Misschien wel juist als het zich daar afspeelt. Aan journalistieke vrijheid mag nergens getornd worden. En wie het probeert, zeker met doodsbedreigingen, dient snel te worden opgespoord en vervolgd.

Lees ook: Extra hoge boete voor bedreigen journalist

Het zorgwekkende is immers dat journalisten bedreigen, aanvallen en mishandelen om verhalen of uitzendingen geschrapt of aangepast te krijgen, een trend is. Een aantal journalistieke organisaties, verenigd in PersVeilig.nl sprak vorig jaar af met het kabinet dat de strafeisen voor dergelijk gedrag worden verdubbeld. Ook kwam er een meldpunt.

Daar ging een periode van incidenten aan vooraf: journalisten op straat die moesten rennen, in hun nek werden gesprongen of stenen door de ruiten kregen. Het leidde al tot tv-verslaggevers met eigen beveiligers op locatie. Volgens onderzoek had 61 procent van de journalisten wel eens met bedreiging te maken. 7 procent geeft aan ‘wekelijks’ te worden bedreigd. Dat kan niet anders dan een verkillend effect hebben op journalisten en redacties. Journalisten verliezen hun onbevangenheid en misschien ook hun moed om onbekende plaatsen te bezoeken en mensen te benaderen. Het leidt tot journalisten met bodycams en steekvesten. Die ontwikkeling is schadelijk; het tast de vrije democratische samenleving aan. Daarin moet ook de vrijheid bestaan om elkaars religieuze normen te testen. Dus ook met een late night show. Waarom niet?