Marja Daleman

Foto Merlin Daleman

Oude engelen: fotografen portretteren hun moeder

Moeders lijken een minder voor de hand liggend onderwerp voor beroepsfotografen. Drie van de moeders hieronder waren nog nooit ‘professioneel’ geportretteerd door hun zoons, Merlijn Doomernik, Merlin Daleman en Andreas Terlaak. Zij deden dat nu in opdracht van NRC. Sebiha Öztas besloot al eerder haar moeder tot onderwerp te nemen.

Zekiye ÖztasFoto Sebiha Öztas

Zekiye Öztas (59)
moeder van Sebiha Öztas (38)
 
„Zoals veel Turkse vrouwen kwam mijn moeder als bruid naar Nederland. Ze zat met de hele schoonfamilie in één huis en moest het hele huishouden doen. Wat ze zelf wilde, deed er niet toe. Altijd als ze verdrietig of boos is begint ze daarover, het zit diep. Die emotie wil ik tonen. Dit speelt bij veel vrouwen. Het is er, maar ze laten het niet zien. Eerst wilde mijn moeder niet dat deze foto gepubliceerd zou worden. Ze zei: ik ben aan het huilen, dat is zwakte. Voor mij komt ze juist sterk over, omdat ze haar emoties laat zien. Nu vindt ze het niet erg meer. Er zijn weinig foto’s waarop mijn moeder blij kijkt. Eigenlijk kijkt ze alleen blij als ze haar kleinkinderen ziet. Met één ding heeft ze het getroffen, zegt ze altijd: dat ze een heel lieve man heeft. Als ze boos wordt, laat mijn vader haar uitrazen, hij begrijpt het wel.”

(45)

Thea MeestersFoto Merlijn Doomernik

Thea Meesters (74)
moeder van Merlijn Doomernik (45)
 
„Als ik vreemden fotografeer, is er een soort afstand. Die afstand was nu zo klein, het is zo persoonlijk, dat het toch wel spannend is. Hoe wil ik mijn moeder laten zien, wat zou ze zelf willen. Ze is niet naakt op de foto, ze heeft een hemd aan. Haar handen liggen gekruist op haar sleutelbeenderen. Al tijdens het maken zag ik die als gevouwen vleugeltjes – een soort oude engel. Tijdens het fotograferen zag ik haar sterk zoals ze vroeger was. Doordat ze op mijn verzoek haar bril had afgedaan zag ik haar jeugdigheid weer.”

(44)

Helen Terlaak-SchüslerFoto Andreas Terlaak

Helen Terlaak-Schüsler (75)
moeder van Andreas Terlaak (44)
 
„Mijn moeder is 75 maar toen ik professioneel door de lens keek, zag ik haar ineens als vrouw van twintig, hoe ze er vroeger uitgezien moet hebben. Ze straalde zo. Ze was ook wel heel blij om me te zien. Mijn ouders wonen in België. We hadden als gezin afgesproken elkaar niet te zien in deze periode. Vervolgens ging de grens dicht. Het was akelig dat het toen ook echt niet meer kon. Ik ging zelf alleen nog naar buiten voor boodschappen en opdrachten. Doordat de opdracht kwam mijn moeder te fotograferen, kon ik het voor mezelf verantwoorden toch naar haar toe te gaan. Er was een officieel Belgisch document nodig om de grens over te kunnen. Het was bijzonder ontroerend om haar weer te zien. Ook toen ik wegreed was ik geëmotioneerd. Ik had haar nooit eerder op deze manier gefotografeerd. Het maakte me zenuwachtig, normaal ben ik dat nooit meer. Ik heb lang nagedacht en veel meer foto’s gemaakt dan anders. Natuurlijk wil ik mijn moeder op haar mooist in de krant zetten.”

Marja Daleman Foto Merlin Daleman

Marja Daleman (73)
moeder van Merlin Daleman (42)
 
„We hebben in de achtertuin een mantelzorgwoning voor mijn moeder gebouwd. Anderen hebben hun moeder superlang niet gezien, wij zien elkaar dagelijks. Op de verjaardag van mijn vrouw hebben we lekker gekookt en een bordje bij haar voor de deur gezet. Zij heeft dat gepakt en is op vier meter afstand bij ons in de tuin komen zitten. Ik heb haar gefotografeerd zoals ik mensen in de coronatijd fotografeer. Je bent bezig met licht, reflectie. Ik hang een flitser ergens en probeer wat van de omgeving te laten zien. Ik denk niet dat ik anders kijk omdat het mijn moeder is. Het blijft een onderwerp, je bent er toch professioneel mee bezig.”