Kamer wil KLM een beetje vergroenen

Staatssteun voor KLM De Tweede Kamer vraagt het kabinet om ‘groene’ voorwaarden aan de steun voor KLM. Wassen neus of een „sterk signaal”?

Kamerleden kwamen bijeen in de oude Tweede Kamer.
Kamerleden kwamen bijeen in de oude Tweede Kamer. Foto Bart Maat/ANP

De Tweede Kamer wil dat het kabinet een aantal duurzaamheidseisen verbindt aan de staatssteun voor KLM. Zo moet het kabinet streven naar vervanging van korteafstandsvluchten door de trein en naar concrete doelen voor het bijmengen van duurzame brandstoffen.

Naast voorwaarden ten aanzien van verduurzaming wil de Kamer (met Forum van Democratie als enige tegenstemmer) dat banken, aandeelhouders, leasemaatschappijen en oliehandelaren meebetalen aan de steunoperatie, „teneinde te voorkomen dat de pijn van de financiële risico’s alleen op de belastingbetaler wordt afgewenteld”.

Moties met deze strekking zijn donderdagavond aangenomen door de Tweede Kamer, een dag na een zes uur durend debat met de ministers Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) en Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur, VVD) over de steun voor KLM.

Op 24 april kondigden Hoekstra en Van Nieuwenhuizen aan dat het kabinet KLM wil steunen met 2 tot 4 miljard euro, in de vorm van leninggaranties en directe leningen. Het precieze bedrag en de voorwaarden moeten nog worden bepaald. De discussie gaat nu over de eisen die de overheid moet stellen aan KLM. Dat is een kwestie van balanceren: de Kamer nam ook een motie van VVD en CDA aan die stelt dat aanvullende voorwaarden geen afbreuk mogen doen aan „het toekomstige verdienvermogen” van KLM.

Te vrijblijvend

Van de negentien ingediende moties werden er tien aangenomen. Een oproep van GroenLinks voor „afrekenbare klimaatdoelstellingen” in 2030 en 2050 werd niet gesteund door de coalitiepartijen. Ook oproepen om afspraken te maken over de uitstoot van ultrafijnstof (PvdA) en CO2 (Partij voor de Dieren) haalden het niet.

Luister ook naar deze podcast over het imago en de waarde van KLM

Actiegroepen tegen groei van de luchtvaart vinden de moties die wél zijn aangenomen te vrijblijvend. Ook Lammert van Raan, Kamerlid voor de Partij voor de Dieren, spreekt van „een prachtige overwinning voor de luchtvaartsector”. Het afwijzen van duurzame voorwaarden door met name de VVD beschouwt hij als een „irrationele stuiptrekking uit een vorig tijdperk”. Zijn eigen verworpen moties hadden een groot verschil kunnen maken, zegt Van Raan. „Nu hebben we een streefmotie van D66. De luchtvaart vergroenen met een streefmotie, dat werkt niet.”

Volgens D66-Kamerlid Jan Paternotte heeft de Kamer wel degelijk iets bereikt. „Beide ministers vroegen aan de Kamer om geen extra voorwaarden aan de steun te verbinden. De VVD wees elke groene voorwaarde van de hand. Nu liggen die voorwaarden er wel. Dat is een sterk signaal.”

Hogere lat

Anders dan in Frankrijk, waar de regering al wel concrete eisen ten aanzien van CO2-reductie en duurzame brandstof voor Air France heeft geformuleerd, bevat de groene motie van D66 geen controleerbare doelen. Paternotte: „Voor Air France geldt dat 2 procent van de kerosine over vijf jaar duurzaam moet zijn. KLM is verder dan Air France met biobrandstof, mogelijk kan de lat voor KLM hoger.”

Een van de andere eisen uit de motie is realisering van een biokerosinefabriek in Groningen. Dat lijkt een overbodige eis, omdat KLM zich al aan dit initiatief heeft verbonden. Paternotte: „Luchtvaartmaatschappijen proberen nu te heronderhandelen over gemaakte afspraken. KLM zal ook fors krimpen. Hiermee leggen we vast dat KLM desondanks de biokerosinefabriek mogelijk gaat maken.”