Nederlandse brievenbusfirma’s hebben nu ook minder vermogen op de balans

Belastingparadijs Het aantal brievenbusfirma’s daalde al jaren, maar hun gezamenlijke vermogen groeide nog door. Daar is volgens de nieuwste DNB-cijfers verandering in gekomen.
De Amsterdamse Zuidas, half maart. Het is er tijdens de lunchpauze rustig op straat, maar dat komt vooral door de uitbraak van het coronavirus.
De Amsterdamse Zuidas, half maart. Het is er tijdens de lunchpauze rustig op straat, maar dat komt vooral door de uitbraak van het coronavirus. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Het vermogen dat brievenbusfirma’s in het buitenland op de balans hebben staan, is voor het eerst in jaren gedaald. In 2018 lag het bedrag op 3.371, een daling van 129 ten opzichte van het jaar daarvoor. De daling komt vooral door de kleinere bijzondere financiële instellingen, of bfi’s, zoals de brievenbusfirma’s formeel genoemd worden, blijkt uit gegevens die De Nederlandsche Bank donderdag heeft gepubliceerd. De bfi’s zitten in Nederland omdat ze via dit land gunstige belastingconstructies kunnen opzetten.

Nederland telde volgens de nieuwste cijfers in 2019 ruim 12.000 bfi’s. De instellingen horen bij grote multinationals maar houden zich in Nederland alleen bezig met zogenoemde niet-financiële productie – hun daadwerkelijke producten of diensten komen dus uit andere landen. In aantal slonk de markt al sinds 2013, deels (ongeveer 15 procent) ook doordat de bedrijven toch enige extra activiteiten ontplooiden. Volgens DNB zijn zo ongeveer vijfhonderd bfi’s reguliere bedrijven geworden met in totaal zesduizend werknemers. Een deel van die werkgelegenheid was overgebracht vanuit het buitenland.

Ondanks de daling van het aantal brievenbusfirma’s bleef de totale omvang van de bedrijven ook na 2013 groeien. In 2018 werd die trend gekeerd, en hadden de bedrijven voor het eerst in tijden minder geld op hun balansen in het buitenland. Vooral de relatieve kleintjes taaien af, blijkt uit de DNB-gegevens. De tien grootste multinationals zijn samen goed voor ongeveer een derde van al het geld dat ‘Nederlandse’ bfi’s op de balans in het buitenland hadden staan.

Belastingverdragen

Brievenbusfirma’s waren eind 2018 goed voor 3.371 miljard euro. Daarmee zijn ze anderhalf keer zo groot als de banken en de grootste financiële sector van Nederland. Ze maken ook dat geen enkel land ter wereld zoveel directe investeringen uit het buitenland binnenhaalt als Nederland, hoewel nagenoeg al dat geld ook Nederland weer uitstroomt. Het geld gaat uiteindelijk naar buitenlandse dochters.

Nederland is groot in brievenbusfirma’s omdat hier veel belastingverdragen zijn met andere landen, er gunstige vrijstellingen bestaan en bedrijven goede afspraken (zogenoemde rulings) kunnen maken met de Belastingdienst. Het onderbrengen van die firma’s gebeurt met hulp van allerlei gespecialiseerde juristen en trustkantoren, die zich hier ook vaak vestigen. Het komt de Nederlandse overheid wel op de kritiek uit binnen- en buitenland te staan dat het land een belastingparadijs is, daarmee de bedrijven matst en de landen waar die bedrijven daadwerkelijk hun geld verdienen belastinginkomsten ontzegt.