Opinie

Met openheid begrijp ik de politieke keuzes

Floor Rusman

Wat ik me deze week afvroeg: dat onrustige gevoel bij het lezen over het Nederlandse coronabeleid, heeft dat met controledrift te maken? Ben ik een control freak? Na wat introspectie besloot ik: het ligt net iets genuanceerder dan dat. Ja, het fijnst vind ik het om alwetend en almachtig te zijn. Daarmee bedoel ik dat ik perfecte kennis van en controle over de situatie heb. Dit gebeurt gelukkig vaak, want veel aspecten van het leven zijn voorspelbaar. Ik weet bijvoorbeeld wat voor weer het wordt, en daarop pas ik de spullen aan die ik meeneem op een dagje weg.

Maar het op één na fijnst vind ik het om onwetend en onmachtig te zijn. Ik weet niet hoe mijn brood wordt gebakken en al wist ik het wel, dan kon ik niks aan de receptuur veranderen. Ik accepteer dus wat de bakker me aanbiedt.

Ik word pas onrustig als de situatie hier tussenin zit: als ik een beetje weet en een beetje macht heb. Bijvoorbeeld wanneer ik bij de dokter kom met een heel specifieke klacht, waarvan ik door mijn grondige googelwerk meer afweet dan de dokter zelf.

Ook de coronacrisis valt er voor mij tussenin. Ik weet een beetje, want ik kan op internet alle coronagerelateerde papers en artikelen lezen die ik maar kan vinden (en dat zijn er veel). Ik heb ook een beetje macht, of althans de illusie daarvan: de regering zegt ook te kijken naar draagvlak onder de bevolking. Als ik besluit dat het wel mooi is geweest met de lockdown, kan ik dus onrust stoken op sociale media of pontificaal met mijn vrienden in een park gaan zitten. Als genoeg anderen dat ook doen, hebben we samen macht (of invloed): „De mensen houden het niet meer”, zal er gezegd worden, en misschien volgt dan versoepeling.

Situaties met een beetje kennis en een beetje macht zijn niet per se vervelend. De onrust ontstaat pas wanneer ik niet kan nagaan waarop degene die de beslissingen neemt zijn keuzes baseert. Als de huisarts te weinig weet van mijn specifieke aandoening, is zijn advies misschien het verkeerde. En als het RIVM, het OMT en het kabinet niet transparant zijn over de dilemma’s waarvoor ze staan, kan ik niet nagaan wat hun keuzes betekenen.

Aan de versoepelingsmaatregelen liggen aannames ten grondslag die ik niet ken en dus ook niet kan controleren. Het lijkt erop dat het RIVM nog steeds inzet op groepsimmuniteit, maar dat woord wordt niet meer gebruikt sinds er ophef over ontstond. Intussen heb je ook een groep wetenschappers die het oneens is met deze strategie en zegt dat het wél mogelijk is het virus in te dammen. Daarvoor zouden we onder andere veel meer moeten testen dan nu gebeurt. Over deze discussie worden wij als burgers amper voorgelicht.

Dit is waar het ‘een beetje weten’ vervelend wordt. Ik weet te weinig om te beoordelen wie er gelijk heeft (als dat überhaupt in dit stadium al kan). Maar ik weet te veel om achterover te leunen en te zeggen: jullie komen er zonder mij wel uit. Er worden immers politieke keuzes gemaakt die onze levens direct beïnvloeden. Zonder openheid en debat over die keuzes kan ik niet inschatten of ik het met ze eens ben. Dat beetje macht wat ik heb is dan nergens meer goed voor.

Floor Rusman is redacteur van NRC

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.