Analyse

Meer ruimte voor Brabantse boeren

Nieuw bestuursakkoord provincie Boeren krijgen van de provincie langer de tijd om te verduurzamen. Cultuur wordt beschouwd als ‘vrije tijd’.

Presentatie van het nieuwe bestuursakkoord in de provincie Noord-Brabant.
Presentatie van het nieuwe bestuursakkoord in de provincie Noord-Brabant. Foto Robin van Lonkhuijsen

Boeren in Noord-Brabant krijgen meer ruimte om hun stallen milieuvriendelijker te maken. Op cultuur en op natuur wordt bezuinigd. Daarnaast is kernenergie welkom en zijn er plannen voor een bindend correctief referendum.

Dat zijn de plannen van de VVD, Forum voor Democratie, het CDA en Lokaal Brabant, de vier partijen die donderdag het nieuwe Brabantse bestuursakkoord presenteerden.

Een nieuw provinciebestuur was nodig nadat het CDA in december vorig jaar uit de coalitie was gestapt. De partij vond dat ze onvoldoende voor de boeren kon betekenen. Pijnpunt was de datum waarop stallen in de provincie milieuvriendelijker moesten worden, vanaf 2022. In het nieuwe akkoord is die datum verlegd naar 2024.

Langzamer verduurzamen

Tekenend voor de nieuwe koers is misschien wel de gedeputeerde die op de gevoelige post Landbouw, Voedsel en Natuur naar voren wordt geschoven. Het is Elies Lemkes-Straver (CDA), oud-directeur van de Brabantse boerenorganisatie ZLTO. Zij heeft een boodschap voor de boeren: „Er komt duidelijkheid. We gaan verduurzamen, maar het tempo moet realistisch zijn en haalbaar.”

Maar er wordt ook bezuinigd, zo staat in het akkoord, met minimaal 30 miljoen euro per jaar vanaf 2025. Dat gaat onder meer ten koste van het programma natuur (10 miljoen euro minder vanaf 2024). Volgens Lemkes-Straver hoeft dat niet ten koste te gaan van de kwaliteit van de natuur. Ze gelooft er niet in dat natuurbeschermers en boeren tegengestelde belangen hebben. „Boeren zijn ook hoeders van de aarde en het gaat hun ook aan als de bodemkwaliteit achteruitgaat. Natuurlijk moet er een balans zijn, maar als het goed gaat met de boeren, gaat het ook goed met de natuur.”

Ze denkt dat het een voordeel kan zijn dat natuur en boeren, die in Brabant al jaren tegenover elkaar lijken te staan, nu allebei onder haar vallen. „Er gaat inderdaad 10 miljoen euro per jaar vanaf, wellicht lossen we die invulling daarvan wel op door boeren en natuurorganisaties samen aan tafel te zetten. Boeren zijn goede natuurbeheerders.”

Volgens Wim Bens, voorzitter van het ZLTO, spreekt er uit de plannen waardering voor boeren. „Het is fijn dat we meer tijd krijgen om onze stallen aan te passen, maar ook dat er opnieuw valt te praten als we het idee hebben dat het toch niet haalbaar is.” Ook voor directeur Jan Baan van stichting Brabants Landschap valt het akkoord inhoudelijk niet tegen. Hij wijst op veelbelovende plannen om 4.500 hectare nieuwe natuur te realiseren. „Men wil wel 10 miljoen per jaar op natuur bezuinigen, maar dat is pas vanaf 2024, en dan kan er alweer een nieuw college zitten.”

‘Cultuur’ wordt ‘Vrije tijd’

Ook op cultureel gebied verandert het beleid. Het programma Cultuur, Erfgoed, Samenleving en Sport heet vanaf nu Vrije Tijd en Erfgoed, volgens de nieuwe gedeputeerde Wil van Pinxteren (Lokaal Brabant) omdat vrije tijd „een breder begrip is. Carnaval is ook cultuur”. Vanaf 2023 moet cultuur het per jaar met 7 miljoen euro minder doen. Volgens Van Pinxteren wordt er in Brabant nu structureel 25 miljoen euro besteed aan de cultuursector, en gaat dat terug naar 18 miljoen.

Een opvallende naam in de coalitie is Forum voor Democratie. Fractievoorzitter Eric de Bie wordt gedeputeerde Energie, Erfgoed en Bestuurlijke Vernieuwing. Er zullen pas nieuwe windmolenparken en zonnepanelenweides komen als er „voldoende draagvlak” is, zegt hij. Hoeveel dat moet zijn, is volgens De Bie nog niet te zeggen. „En we kijken naar kernenergie als optie in Brabant, een nieuwe kerncentrale of importeren. En ja, ook daar moet genoeg draagvlak voor zijn.”

De provincie krijgt ook een correctief referendum. Het plan moet nog worden uitgewerkt, maar de bedoeling is dat, als er genoeg handtekeningen zijn, de bevolking zich kan uitspreken over besluiten van het provinciebestuur. „We hebben afgesproken dat dit dan bindend is”, zegt De Bie. „Maar ik hoop natuurlijk dat wij het zo goed doen dat er geen referendum nodig zal zijn.”

Het nieuwe Brabantse college kent zeven gedeputeerden. Namens de VVD zijn dat Christophe van der Maat (Mobiliteit, Financiën en Organisatie) en Martijn van Gruijthuijsen (Economie, Kennis en Talentontwikkeling). Forum voor Democratie levert Eric de Bie (Energie, Erfgoed en Bestuurlijke Vernieuwing) en Peter Smit (Water en Bodem). Ook het CDA heeft twee gedeputeerden: Elies Lemkes-Straver (Landbouw, Voedsel en Natuur) en Erik Ronnes (Ruimte en Wonen). Wil van Pinxteren is de gedeputeerde namens Lokaal Brabant (Vrije Tijd, Bestuur en Veiligheid).