Brussel wil Europese aanpak van witwassen

Witwassen Een gezamenlijke aanpak moet nieuwe witwasschandelen in Europa tegengaan. De vraag is of de lidstaten het voorstel van de Europese Commissie steunen.

Eurocommissaris Valdis Dombrovskis donderdag bij de presentatie van het antiwitwasplan.
Eurocommissaris Valdis Dombrovskis donderdag bij de presentatie van het antiwitwasplan. Foto Virginia Mayo/Reuters

De Europese Commissie heeft donderdag een actieplan gepubliceerd om witwaspraktijken en de financiering van terrorisme effectiever aan te pakken in Europees verband.

Het plan bestaat uit zes stappen, waaronder het opstellen van uniforme Europese regelgeving en een handleiding voor controle daarvan. De maatregelen moeten de uitwisseling van informatie die helpt bij grensoverschrijdend strafrechtelijk witwasonderzoek vergemakkelijken. Ook schrijft de Commissie begin volgend jaar met een concreet voorstel te komen voor de oprichting van een Europese antiwitwasautoriteit. „We zijn vastbesloten onze inspanningen op te voeren, zodat we een mondiale speler worden op dit gebied”, aldus het persbericht.

Banken en criminelen

De afgelopen jaren deed een reeks omvangrijke, internationale witwasschandalen de Europese bankensector op zijn grondvesten schudden. Verschillende grote banken, waaronder ING, Deutsche Bank en de Estse tak van de Deense Danske bank, bleken jarenlang instrumenteel bij het witwassen van honderden miljarden euro’s door criminelen uit de hele wereld.

De Europese bankenlobby vindt de voorgestelde maatregelen van de Commissie niet ver genoeg gaan

Het toezicht op de geldstromen bleek onvoldoende. De schandalen leidden in de sector en in Brussel tot discussie over het gebrek aan Europese regelgeving bij de aanpak van grensoverschrijdende financiële criminaliteit. „Zolang verschillende toezichthouders, financiële instituties en overheden elkaar beschuldigingen toeschuiven, zullen criminelen blijven profiteren van de kwetsbaarheden van het Europese banksysteem”, aldus een opiniestuk op de website European CEO vorig jaar.

„Als we effectiever willen zijn, dan moeten we dit op EU-niveau doen”, zei Valdis Dombrovskis, Eurocommissaris verantwoordelijk voor financiële dienstverlening, in een interview met de Financial Times. „Soms kwamen zaken tussen twee nationale autoriteiten terecht, waarbij geen van beide actie ondernam”.

Twijfels over handvatten

De vraag is of Europese lidstaten akkoord gaan met de oprichting van een speciale, Europese toezichthouder, of dat zij liever de Europese Bankautoriteit (EBA) extra bevoegdheden geven in de strijd tegen witwassen. Maar deskundigen twijfelen of de EBA in het nieuwe plan genoeg handvatten krijgt om de regels af te dwingen.

De Europese bankenlobby vindt de maatregelen van de Commissie nog niet ver genoeg gaan. In het in maart gepresenteerde rapport Lifting the spell of dirty money pleitte de Europese Bankenfederatie (EBF) voor nog een nog verder gaande harmonisatie van de regelgeving en voor Europees toezicht, waarbij de speelruimte van nationale staten drastisch wordt ingeperkt.

„De bankensector ziet zichzelf aan de frontlinie van de strijd tegen financiële criminaliteit”, schreef EBF-directeur Wim Mijs in het rapport. „Hij begrijpt dat om effectief te zijn, het gevecht niet alleen gevoerd moet worden door de publieke autoriteiten of de industrie”.