Amsterdam Sinfonietta treedt op voor minister van Engelshoven: ‘Hiervoor bestaan we.’

Veertien strijkers van Amsterdam Sinfonietta mochten weer even voelen hoe het is om samen op te treden. De belangrijkste bezoeker in het tienkoppige publiek, cultuurminister Ingrid van Engelshoven, kon de musici weinig perspectief bieden.

Amsterdam Sinfonietta gaf woensdag een kort optreden bij het werkbezoek van Cultuurminister Ingrid van Engelshoven aan het Muziekgebouw aan 't IJ.
Amsterdam Sinfonietta gaf woensdag een kort optreden bij het werkbezoek van Cultuurminister Ingrid van Engelshoven aan het Muziekgebouw aan 't IJ. FOTO Koen van Weel / ANP

Voor het eerst sinds twee maanden stonden veertien strijkers van Amsterdam Sinfonietta weer op een podium, anderhalve meter van elkaar, in hun thuiszaal, Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam. De vreugde was groot. „Ik ving weer een glimp op van waarom we op aarde zijn”, zei directeur Joost Westerveld. „Om te musiceren.”

Het ensemble gaf een tien minuten durend mini-concert voor cultuurminister Ingrid van Engelshoven, met onder meer Puccini’s jeugdwerk Crisantemi, een melancholische elegie die de componist later gebruikte voor de sterfscène van operaheldin Manon Lescaut in de woestenij van Louisiana. Het sloot muzikaal naadloos aan bij de noodkreet van musea en theaters eerder die dag dat de wereld van de kunst dreigt te veranderen in een „grauwe vlakte”.

Een vastomlijnde toekomst heeft de minister de musici nog niet te bieden. „Ik kan hun helaas niet vertellen wanneer ze weer in volle zalen kunnen spelen”, aldus Van Engelshoven. De versoepeling, waarover premier Rutte later op de avond sprak - optredens voor eerst dertig en later honderd bezoekers - biedt de podiumkunsten geen soelaas. En zeker niet een gezelschap zoals Amsterdam Sinfonietta, dat financieel voor de helft drijft op recettes.

De minister kan niet zoveel, zei ze, met het verwijt dat de financiële steun voor de luchtvaart het tienvoudige is van die voor cultuur, terwijl ze elkaar in bijdrage aan het Bruto Nationaal Product (4,5 versus 3,7 procent) niet veel ontlopen. „De miljarden voor KLM zijn leningen, de miljoenen voor cultuur giften”, zei ze. „In zekere zin zijn die vergelijkingen vruchteloos, de vraag moet zijn: wat heeft de kunst redelijkerwijs nodig?”

Na het Sinfonietta-optreden sprak minister Van Engelshoven nog een uur met Westerveld en Holland Festival-directeur Emily Ansenk. „We hebben ideeën uitgewisseld”, vertelde Ansenk achteraf, „zoals een laagdrempeliger en gunstiger belastingaftrek voor particuliere donaties.”

Wat betreft de rijksbijdragen wonen Sinfonietta en het Holland Festival op de bovenverdieping van het subsidiestelsel, maar van de etages daaronder staan de nodige op instorten. „Het geld dat we overhouden, nu het Holland Festival niet doorgaat”, zei Ansenk, „laten we doorsijpelen naar de zalen en makers die het nodig hebben. De kunst heeft geen vlees meer op de botten en in veel gevallen zijn ook die botten vergruisd.”

Westerveld bepleitte bij de minister een suppletiefonds, waaruit open zalen en optredende gezelschappen compensatie kunnen ontvangen voor de kaarten die onverkocht blijven vanwege de coronabeperkingen.

„Ons ensemble kan overleven door geen concerten te geven, maar dan kunnen we onze musici – allemaal freelancers – nauwelijks iets betalen. En we bestaan om te spelen. Wij zouden in één zaal op één avond twee kortere concerten kunnen doen. Dan huisvesten we meer publiek, maar lijden we nog steeds een stevig verlies. Dat zou je uit zo’n fonds kunnen compenseren.”

Het wachten is na gisteravond vooral op hoe Van Engelshoven de eerste driehonderd miljoen aan steun over de culturele sector gaat verdelen.