Opnieuw vlucht met Nederlanders vanuit Marokko geland

Na weken van moeizame onderhandelingen tussen Marokko en Nederland komt de repatriëring van Marokkaanse Nederlanders eindelijk op gang.

Eind april kwam op Schiphol een eerste repatriëringsvlucht aan uit Marokko. Nu volgt een tweede.
Eind april kwam op Schiphol een eerste repatriëringsvlucht aan uit Marokko. Nu volgt een tweede. Foto Jeroen Jumelet/ANP

Woensdagnacht is vanuit Marokko een tweede repatriëringsvlucht geland in Nederland, met aan boord ruim driehonderd Nederlanders, zo bevestigt het ministerie van Buitenlandse Zaken. Vrijdag staat een derde repatriëringsvlucht vanuit het Noord-Afrikaanse land gepland. Er zouden nu nog ongeveer 2.400 Nederlanders wachten op een spoedige terugkeer uit Marokko, waar al anderhalve maand een strenge noodtoestand geldt om het coronavirus te bestrijden.

Na weken van moeizame onderhandelingen tussen de Marokkaanse en Nederlandse regeringen lijkt er nu dan nu enige schot in de zaak te komen. Marokko begon vanaf 13 maart de grenzen te sluiten waardoor duizenden Marokkaanse Nederlanders opeens moeilijk weg konden. In de weken daarvoor wisten circa zesduizend Nederlanders met commerciële repatriëringsvluchten, zo’n veertig in totaal, nog wel te vertrekken, zo laat Buitenlandse Zaken desgevraagd weten. Vanaf 20 maart geldt in Marokko een strenge lockdown waarbij ook reizen tussen steden verboden is. Tot 31 mei is al het commerciële vliegverkeer verboden.

Dubbel paspoort

Onder de duizenden Marrokaanse Nederlanders ontstond onrust doordat toestellen uit Canada, Zwitserland en Frankrijk schijnbaar wel mochten landen om burgers op te halen. Die werd verder aangewakkerd toen de Nederlandse ambassade in Rabat een bericht op Facebook plaatste waarin werd verklaard dat „Marokko zijn onderdanen niet meer laat uitreizen”. Daarbij zou het gaan om Nederlanders met een dubbel paspoort, die door het regime in Rabat als Marokkaanse onderdanen worden gezien. En daarvoor zouden, zo klonk het toen, geen uitzonderingen worden gemaakt.

Pas vorige week vertrok er voor het eerst weer een Nederlandse vlucht uit Marokko sinds de noodtoestand. Daarbij is vooral voorrang gegeven aan Nederlanders die om medische of sociale redenen weer zo snel mogelijk naar Nederland moeten.

De coronacrisis heeft de al moeizame relatie tussen Nederland en Marokko verder onder spanning gezet. De afgelopen jaren botsten Marokko en Nederland over verschillende dossiers, onder meer over de protesten in de noordelijke Rif, waar 80 procent van de 400.000 Marokkaanse Nederlanders vandaan komt.

Lees ook: Hoe de moeizame relatie tussen Marokko en Nederland verder verslechterde tijdens de coronacrisis

„Elke Nederlander die in Marokko vastzit, dubbele nationaliteit of niet, moet terug naar huis kunnen gaan”, zei Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma (D66) onlangs. Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) liet meerdere keren weten alles in het werk te stellen om „alle Nederlanders” indien noodzakelijk te repatriëren. Daarbij zou geen onderscheid worden gemaakt tussen Nederlanders met één of twee nationaliteiten.

Eind april liet ‘een hoge Marokkaanse ambtenaar’ via de Marokkaanse nieuwssite Hespress liet weten dat Nederland op „bevoogdende toon” had geëist dat ook Marokkanen met een dubbel paspoort terug moeten kunnen. Kort daarop kwam minister Nasser Bourita van Buitenlandse Zaken openlijk met harde beschuldigingen tegen Blok. Volgens hem zou Nederland zélf „Marokkaanse burgers met een dubbel paspoort hebben gediscrimineerd”.

Buitenlandse Zaken laat op vragen van NRC weten dat er „niet wordt gereageerd op berichten uit de media” en dus ook niet op de Marokkaanse verwijten. „De inzet is vanaf dag één geweest om alle gestrande reizigers in Marokko naar Nederland terug te laten keren”, zegt een woordvoerder. „We zijn begonnen met mensen die zich in een urgente situatie bevonden. Dit doen we in overleg met de Marokkaanse autoriteiten en wij zijn hier druk mee bezig.”

Intussen wachten enkele honderden Marokkanen in Nederland tot ze juist terug kunnen naar Marokko. Volgens Buitenlandse Zaken is Nederland bereid mee te werken aan hun terugkeer. Tot dusver houdt Marokko echter zelf de grenzen dicht voor staatsburgers die zich in besmette landen bevinden.

Dat geldt ook voor Marokkaanse Nederlanders die komen te overlijden en in hun geboortegrond begraven willen worden. In het mortuarium van Schiphol worden verschillende stoffelijke overschotten bewaard in afwachting van de verlichting van de maatregelen. In Marokko zouden tot dusver 5.382 bevestigde besmettingen zijn en 182 mensen zouden als gevolg van covid-19 zijn overleden.

Update (07-05-2020): Dit artikel is geactualiseerd om 10.30 uur.