Gedupeerde ouders zien ‘nul beweging’ bij de Belastingdienst

Toeslagenaffaire Staatssecretaris Van Huffelen heeft van alles in gang gezet om gedupeerde ouders snel te helpen. Maar die merken daar weinig van. „Ik heb het idee dat alles platligt.”

Staatssecretaris Alexandra van Huffelen (D66).
Staatssecretaris Alexandra van Huffelen (D66). Foto Sem van der Wal/ANP

Wie de recente brieven van staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Toeslagen & Douane, D66) aan de Tweede Kamer leest, krijgt de indruk dat de Belastingdienst van alles in gang heeft gezet om de veelbesproken toeslagenaffaire in goede orde af te wikkelen en de duizenden gedupeerde ouders (financiële) genoegdoening te geven.

Van Huffelen, die eind januari aantrad als opvolger van de gesneuvelde Menno Snel, voerde persoonlijke gesprekken met tientallen gedupeerde ouders – telefonisch, op het ministerie of in een enkel geval ook bij de mensen thuis. Na de contactbeperkende coronamaatregelen van half maart organiseerde ze twee online conferenties – ‘webinars’ – waaraan ruim 1.250 ouders deelnamen en vragen konden stellen.

Van Huffelen installeerde een ‘strategisch crisisteam’, een bestuurlijke adviesraad en liefst drie commissies die de omvang van potentiële schadevergoedingen aan getroffen gezinnen moeten vaststellen en bezwaren daartegen moeten beoordelen. Om hun werkzaamheden te volgen, onderhoudt de staatssecretaris nauw contact met de Nationale Ombudsman en komt er een ‘ouder- en kindpanel’. Dat moet vanuit het slachtofferperspectief naar de gang van zaken kijken.

Voor gedupeerde ouders was al een telefoonnummer met contactpersonen opengesteld. Nu krijgen die ouders ook een persoonlijke ‘zaakbehandelaar’ om het onvermijdelijk bureaucratische compensatieproces te begeleiden.

Bij minister Hoekstra (Financiën, CDA) wist Van Huffelen een half miljard euro los te weken, waarvan 390 miljoen euro voor uit te keren schadevergoedingen en 110 miljoen voor uitvoeringskosten van deze hersteloperatie. Begin april, zo vermeldt de uitvoerige voortgangsrapportage die Van Huffelen op 28 april naar de Tweede Kamer stuurde, heeft de Belastingdienst nabetalingen gedaan aan de eerste groep slachtoffers. Deze groep had voor Kerst al een voorlopige financiële compensatie gekregen. Navraag leert dat die nabetaling 222 mensen betreft, voor samen 544.163 euro.

De ogenschijnlijk grote voortvarendheid van de nieuwe staatssecretaris heeft één probleem: de betrokken gezinnen merken er nog bijzonder weinig van…

„Er zit nul beweging in mijn dossier”, klaagt Joe ten Cate uit Rotterdam. „Laat staan dat ik al enige compensatie heb gezien.”

„Ik heb het idee dat alles platligt”, zegt Fatma Simsek uit Winterswijk. „Het is echt doodstil vanuit de Belastingdienst.”

Lees ook: Hoe ingewikkeld alternatieven voor het huidige toeslagenstelsel zijn

Genereuzer dan Donner

Een rondgang langs enkele gedupeerde ouders – sommigen van hen vertelden NRC eerder hun verhaal – leert dat er nog altijd weinig duidelijkheid is over hun individuele zaken. Ze waren allemaal bij de bijeenkomst in Rijswijk begin dit jaar, waar premier Rutte en minister Hoekstra van Financiën hun best deden de ouders hoop en perspectief te bieden.

Rutte bestempelde daar de toeslagenaffaire als een crisisachtige kwestie, die qua heftigheid en emotie voor de betrokken ouders niet onderdoet voor de aardbevingen in Groningen en de ramp met MH17. En Hoekstra beloofde, als interim-dossierhouder, dat de Belastingdienst alle zaken snel en zorgvuldig zou bekijken.

Vervolgens was het eerst wachten op het eindrapport van de commissie-Donner, dat half maart verscheen. De inhoud daarvan viel tegen voor de ouders. In het gros van de gevallen waarbij in het verleden kinderopvangtoeslag plotseling werd stopgezet en teruggevorderd, oordeelde Donner, bleek de Belastingdienst in zijn recht te staan. De overheid hoeft daar geen schadevergoeding voor te betalen.

Een dag later reageerde het kabinet aanzienlijk genereuzer. Staatssecretaris Van Huffelen kondigde aan dat iedereen bij wie ten onrechte toeslagen waren ingetrokken, een financiële regeling tegemoet kon zien. Wel zei ze dat de afwikkeling van alle dossiers aanmerkelijk langer zou duren dan Hoekstra had voorspeld: niet alleen dit kalenderjaar zou daarvoor nodig zijn, maar zeker ook nog 2021.

Sindsdien vernamen de gedupeerde ouders of hun juridisch adviseurs nog maar weinig nieuws van de Belastingdienst. Van Huffelen bracht evenmin concreet goed nieuws. Hoewel ze, half februari, Janet Ramesar uit Den Haag in een persoonlijk gesprek „snel duidelijkheid” beloofde, vernam Ramesar sindsdien weinig meer, vertelt ze. Elke keer als zij belt met de Belastingdienst, krijgt ze te horen dat die nog niet weet hoe het met haar zaak zit. „De laatste keer kreeg ik het advies om maar niet meer te bellen. ‘Half mei krijgt u meer te horen’, zeiden ze.”

Afspraak via LinkedIn

Ook Claudia Kloppenbörg uit Gouda kreeg een persoonlijk gesprek met de staatssecretaris. Na een verzoekje via LinkedIn kwam Van Huffelen bij haar thuis op de koffie. In het bijzijn van haar advocaat overhandigde Kloppenbörg haar dossier – ze heeft sinds 2007 het handelen van de Belastingdienst in haar nadeel zorgvuldig bewaard – en een onderbouwde rekensom van haar schade: een kleine honderdduizend euro. Net als de eerste groep slachtoffers voor Kerst vroeg ze om een eerste aanbetaling, van 30.000 euro.

Zonder dat direct toe te zeggen, beloofde zowel de staatssecretaris als een meegereisde ambtenaar om snel en serieus naar de zaak te kijken. De ambtenaar zou haar contactpersoon worden. Kloppenbörg: „We hebben sindsdien niets meer gehoord. Op aangetekende brieven van mijn advocaat krijgen we geen enkele reactie.”

Dulce Goncalves uit Berkel en Rodenrijs kreeg inmiddels ook een contactpersoon toegewezen. Ook ontving ze het door haar opgevraagde persoonlijk dossier. Toch blijft ze het gevoel houden dat de Belastingdienst niet erg met haar zaak bezig is. De contactpersoon heeft sinds maart niet meer gebeld. En ze ontving vorige week zaterdag een merkwaardige brief van de Belastingdienst. „Daarin stond dat toesturen van mijn dossier langer duurt dan was beloofd. Een standaardbrief, leek me, niet voor mij bedoeld. Ik héb m’n dossier al.”

Schrijnende gevallen

De ouders worden er moedeloos van. „Ik verwacht niet dat compensatie dit jaar nog komt, eerlijk gezegd”, zegt Janet Ramesar. En dat doet haar veel pijn, want ze zit in de schuldhulpverlening. „De staatssecretaris zei in maart als eerste de schrijnende gevallen te zullen helpen. Mijn situatie wordt steeds schrijnender.”

Dat geldt ook voor Claudia Kloppenbörg, die inmiddels opnieuw moeite heeft rond te komen. Door de coronacrisis verloor ze haar werk bij een verzekeringsmaatschappij.

Joe ten Cate heeft veel contact met veertig andere gedupeerde ouders. „Niemand van hen heeft nog enigszins zicht op compensatie. Ik merk in onze appgroep dat de mensen het wel zat zijn om nog langer te wachten.”

Het voortgangsrapport dat Van Huffelen naar de Tweede Kamer stuurde, biedt misschien nieuwe hoop. Ze schrijft dat alle gedupeerde gezinnen, in de vier categorieën die de commissie-Donner heeft onderscheiden, in mei persoonlijk worden geïnformeerd. Maar ze herhaalt dat de betrokken ouders geduld moeten opbrengen: „Het duurt in ieder geval tot en met 2021 voor de hersteloperatie afgerond is.”