KLM-bemanning bij aankomst op de luchthaven van Hongkong, afgelopen februari.

Foto Ivan Abreu / Getty Images

Interview

‘De piloten alleen gaan KLM niet redden’

Willem Schmid | Voorzitter Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers Pilotenbond VNV vindt een loonoffer van piloten niet vanzelfsprekend. De voorzitter: „Er zijn veel andere maatregelen mogelijk.”

In het debat over de staatssteun voor KLM is een bijzondere rol weggelegd voor de piloten van de luchtvaartmaatschappij. Dat komt door hun brede schouders.

Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) zei het op 24 april bij de aankondiging van de 2 à 4 miljard euro aan leninggaranties en directe leningen, schreef het in de Kamerbrief en herhaalde het woensdag in een Kamerdebat. Het kabinet vraagt offers van het KLM-personeel, „waarbij de breedste schouders de zwaarste lasten zullen moeten dragen”. Om misverstanden uit te sluiten: „Dat betekent dat het kabinet van het management en de piloten een grotere bijdrage vraagt.” Veel politieke partijen zijn het daarmee eens, bleek woensdag in de Kamer.

Willem Schmid is voorzitter van de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers (VNV). Van de circa vierduizend actieve leden van de pilotenvakbond werken er 3.200 bij KLM. De hoge organisatiegraad maakt de VNV tot een invloedrijke partij binnen KLM. Schmid hield zich tot nog toe op de vlakte over de rol die het kabinet van piloten eist bij het redden van de door de coronacrisis hard geraakte onderneming.

Alles draait nu om de voorwaarden die de overheid gaat stellen aan de steun, zowel ten aanzien van bedrijfsvoering als verduurzaming. Is dat terecht?

„Ik vind het niet onlogisch dat er voorwaarden worden gesteld. De overheid wil dat de leningen worden terugbetaald, daar passen geen winstuitkeringen bij. Duurzaamheidseisen passen bij het debat dat al voor de crisis werd gevoerd over luchtvaart. Maar de overheid moet KLM wel de mogelijkheid geven om de bedrijfsvoering zelf te bepalen. Als anderen bijvoorbeeld het netwerk van KLM gaan invullen door bepaalde bestemmingen uit te sluiten, beperk je de natuurlijke bedrijfsvoering. Dat is niet wenselijk.”

Bent u verbaasd dat Hoekstra de piloten zo nadrukkelijk aanwijst?

„Ik begrijp heel goed dat de overheid stappen wil zien van alle partijen, dus ook van de werknemers.”

Hij wijst specifiek naar de piloten, die veel meer verdienen dan het cabine- en grondpersoneel.

„Het zal van alle werknemers moeten komen. De piloten alleen gaan KLM niet redden. Helaas, zou ik bijna zeggen, want dan zou het veel overzichtelijker zijn. We moeten met z’n allen KLM door deze crisis heen zien te helpen. Het hele personeel zal stappen moeten zetten, dat kunnen niet alleen de piloten zijn.”

Lees ook: Hoe Nederland en Frankrijk apart te werk gaan bij redding Air France-KLM

Maar ze moeten wel een grotere bijdrage leveren.

„Daar is Hoekstra nog niet concreet genoeg in. Wij zijn heel erg betrokken bij KLM, we zijn ook vaak het gezicht van KLM. Dan snap ik dat je aangesproken wordt. Ik begrijp dat er specifiek naar vliegers wordt gekeken, maar je kunt niet alleen van hen een offer verlangen.”

De VNV is nu in gesprek met KLM over maatregelen. Zal de bond instemmen met een loonoffer van piloten?

„Zover is het nog niet. We kijken naar het hele pakket. Waarschijnlijk kunnen we een tijd lang minder vliegen. De eerste zorg is dan dat je te veel personeel hebt. Dat geldt ook voor cabine- en grondpersoneel. Ik wil niet alleen spreken over loon, er zijn veel andere maatregelen mogelijk om de kosten voor KLM omlaag te brengen.”

Waar denkt u dan aan?

„Je kunt denken aan maatregelen rond pensioen, collectieve deeltijd, de regeling voor werk- en rusttijd. Dat zijn allemaal bouwstenen die te gebruiken zijn. In overleg met KLM willen we bepalen wat de bijdragen zijn die het meest effectief zijn. Neem de Boeing 747, die door deze crisis permanent uit dienst is gehaald, en de honderden piloten die daardoor overtollig zijn, maar na omscholing weer inzetbaar worden op een ander vliegtuigtype. Dat is ook een kostenbesparing.”

Gebrek aan geld is het grote probleem voor KLM. Moeten de piloten dan niet zelf een loonoffer aanbieden?

„We hebben te maken met een nieuwe realiteit. Hoe verhouden de arbeidsvoorwaarden zich tot die nieuwe realiteit? Daar zullen we naar moeten handelen, stap voor stap. Als daar bezuinigingen bij horen, gaan we dat niet uit de weg. Als het maar in de totale herstructurering past. We zijn gebaat bij een KLM die concurrerend is en uiteindelijk weer gaat floreren.”

Lufthansa-piloten leveren 45 procent van hun salaris in. Is dat een voorbeeld?

„Je moet dat per land bekijken. De arbeidsvoorwaarden verschillen enorm, de context van de staatssteun is anders. Als vliegers handelen we hier net zoals bij een motorstoring: we zetten de feiten op een rij, kijken wat nodig is om het probleem op te lossen en handelen daarnaar.”

Klopt het dat een gezagvoerder op een ’wide body’-vliegtuig (lange afstand) aan het einde van zijn carrière 250.000 euro per jaar verdient?

„We hebben het nu over staatssteun en wat de overheid verwacht van piloten. We willen stappen zetten om KLM door de crisis heen te helpen. Dat commitment geef ik hier, en heb ik KLM en de overheid ook gegeven. Daar staat een discussie over onze beloning los van. We hebben een net salaris, en volgens mij heb je daar een aardig beeld bij.”

Lees ook over het eerste debat over de reddingsoperatie voor KLM

In de publieke opinie staan piloten bekend als grootverdieners. Dat gaat slecht samen met staatssteun. Speelt dat een rol bij uw afwegingen?

„Natuurlijk speelt dat mee. Onze beroepsgroep is in trek bij de media, soms vanwege het inkomen. Wij zijn professionals en worden daarnaar betaald. Internationaal gezien zijn onze salarissen marktconform. Omwille van de beeldvorming zomaar stappen zetten is van de gekke. We gaan als piloten een bijdrage leveren, dat is zeker. Misschien met ons loon, misschien met iets anders.”