De lastige keuze voor de buitenlandse expat: blijven of naar huis gaan

Tijdelijk in Nederland Drie expats twijfelden maar bleven in Nederland. „Als je in Italië aankomt, moet je eerst twee weken in quarantaine, helemaal alleen op een vreemde plek.”

Lunchpauze op de Zuidas in Amsterdam. Veel expats werken hier.
Lunchpauze op de Zuidas in Amsterdam. Veel expats werken hier. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Het is acht uur ’s ochtends en ze wandelt in het centrum van Utrecht, waar ze nu vier jaar woont. Op straat zijn weinig mensen. De wandeling is het dagelijkse hoogtepunt van Hedvig Arnamo (29). Arnamo, een Zweedse biomedische ingenieur, die werkt als PhD-student bij het Nederlands Kanker Instituut. Ze kwam naar Nederland voor een goede opleiding én voor leuke dancefestivals. Over een jaar zou ze terugkeren naar Stockholm, met een diploma. Maar of dat lukt, is nu onzeker.

Volgens de recentste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek, uit 2015, verblijven er tussen 39.000 en 75.000 expats in Nederland. Toen het coronavirus uitbrak, moesten veel van hen kiezen: in Nederland blijven of naar huis toe?

Hedvig Arnamo uit Zweden

Foto Merlijn Doomernik

„De situatie was in het begin te onzeker om naar huis te gaan”, vertelt Arnamo aan de telefoon. „Wat moest ik doen met mijn werk? Mijn vriend en ik wonen al twee jaar samen – hoelang zou ik hem niet zien?” Maar aan de andere kant: „Daar is mijn familie, daar is meer natuur en ruimte om te isoleren.”

Maar in haar land van afkomst gelden er aanbevelingen, geen strenge coronamaatregelen. „Zweden hebben vertrouwen in hun overheid: als de overheid zegt dat de situatie in orde is, geloven ze dat. Als ze geen internationale kranten lezen, weten ze niet hoe erg het coronavirus is.”

Lees ook: Dit zijn dé expat-hotspots van Nederland

Gefrustreerd ziet ze hoe de helft van haar vrienden zonder zorgen hun oude leven voortzetten. „Als de regering helder zou communiceren en dezelfde maatregelen zou opleggen als in Nederland, zouden Zweden ze beter volgen dan Nederlanders. Maar ze weten niet hoe ernstig het is.”

Arbeidsethos

Nederlanders hebben een sterk arbeidsethos, zegt ze. „Als ze ziek zijn, denken ze: ‘een kleine verkoudheid is niet zo erg’ en gaan ze werken. Zo gingen ze eerst ook om met het coronavirus. Ze namen het pas serieus toen ze boetes kregen. En ze gaan nu alweer soepeler om met de regels.”

Hebben Nederlanders de overheid nodig om dingen serieus te gaan nemen? „Ja. Al in februari stopte ik met de trein te nemen en al anderhalve maand zie ik geen vrienden of kennissen. Ik heb longproblemen, als ik ziek word, móét ik naar het ziekenhuis. Ik wil de ziekenhuizen niet nog meer belasten.”

Arnamo heeft een groot verantwoordelijkheidsgevoel. „Maar denken aan de belangen van de gemeenschap doen Nederlanders niet zo snel.” Omdat Nederland een liberaal land, denkt ze. „Dat liberaal denken is in normale tijden geweldig, maar tijdens een crisis veel minder.”

Fietsen met het gezin

Dat niet iedereen het virus even serieus neemt, merkt Maria Tranquilli (21) ook op. In Drimmelen, Noord-Brabant, waar ze als au-pair werkt bij een gezin met twee jonge kinderen, ziet ze geregeld mensen buiten wandelen en fietsen. „Zij zijn heel nonchalant en vinden het wellicht niet erg om besmet te worden. Ik zorg dat deze mensen ver van mij blijven. De supermarkten zijn gelukkig wel voorzichtig.”

Tranquilli is afkomstig uit Civitavecchia, een stad in de provincie Rome. Ze genoot slechts twee maanden van het Nederlandse platteland voordat Covid-19 in Nederland uitbrak, maar als Italiaanse was ze zich al langer bewust van de grootschaligheid van het virus. „Iedere dag kreeg ik een update van mijn familie en vrienden: nog iemand in het ziekenhuis. Ik was bang. De ouders van mijn oom waren een week in het ziekenhuis, mijn neef had symptomen. En ik vroeg me af: waarom ben ik niet bij hen?”

Ook zij besloot in Nederland te blijven. „Ik wilde terug. Het gezin waar ik werk vond het prima, maar mijn vriend aarzelde. Daarbovenop: als je in Italië aankomt, moet je eerst twee weken in quarantaine, helemaal alleen op een vreemde plek. Dat wilde ik niet.”

Haar geval is geen uitzondering. „De meeste Italianen die bij de gemeente ingeschreven zijn, besloten in Nederland te blijven,” vertelt de Italiaanse ambassadeur Andrea Perugini. Maar eerst belden ze massaal naar de ambassade. „Ze waren bezorgd om de reactie van Nederland: de groepsimmuniteit, het selectief testen, de scholen die nog lang open bleven.”

Lees hier een verhaal over Indiase expats

Die bezorgdheden deelde de jonge Tranquilli niet: zij worstelde juist met de situatie in haar thuisland. „Mijn geliefden moeten altijd thuis blijven, maskers dragen als ze wel eens naar buiten mogen. De maatregelen zijn erg streng. Ik voel me schuldig dat ik hier een bijna normaal leven kan blijven leiden.”

Matras op het balkon

Het leven van Solomon Omojola (27), een Nigeriaanse software-ingenieur, is wel ingrijpend veranderd door het virus. Hij ging sinds maart één keer naar buiten, om een inhalator te kopen bij de apotheek. Nu werkt hij van thuis en laat hij zijn boodschappen en eten leveren. Verder ziet hij niemand – hij woont alleen. „Als de zon schijnt, leg ik mijn matras op mijn balkon en doe ik alsof ik op het strand zit. Dat deed ik vroeger nooit.”

Omojola was thuis, in Amsterdam, toen het virus uitbrak. Het liefst was hij nu met zijn familie en vrienden, maar terugkeren naar Nigeria bleef bij een gedachte. „Reizen was onveilig. En wat als ik het virus naar daar had gebracht?”

Solomon Omojola uit Nigeria

Foto Merlijn Doomernik

In Lagos, zijn geboortestad, zijn ze sinds 30 maart in lockdown. Nigeria telt meer dan 190 miljoen inwoners en heeft slechts 373 geregistreerde coronagevallen en 11 geregistreerde doden. „Was ik daar naartoe gereisd, dan was ik een gevaar voor mijn thuisland. Ze kunnen een explosie gelijkaardig aan die van Europa niet aan. Door de gelimiteerde infrastructuur, de corrupte leiders en het kolonialisme.”

Hoe kijkt hij naar de Nederlandse leiders? „Wanneer het om zo’n situatie gaat, staat niet-tijdig reageren gelijk aan verloren mensenlevens. Daarom is het moeilijk om Nederland toe te juichen, enkel en alleen omdat andere landen het nog slechter doen. Maar het is complex: geen enkele Nederlandse regeringslid kon zoiets anticiperen bij de start van zijn ambt.”

Strand

En wat vindt hij van de reacties van Nederlanders zelf? „Het is frustrerend om te horen dat sommigen nog steeds naar het strand of zonder reden naar de markt gaan. Wat met zieke mensen die nu niet naar de IC kunnen, omdat ziekenhuizen overvol zijn?”

Wat zegt dat gedrag over Nederlanders als volk? „Daar wil ik niet over nadenken. Het enige wat ik kan doen, voor mezelf en de maatschappij, is thuis blijven. Ik wil niet obsessief zijn over dingen die ik niet kan beïnvloeden, hoe graag ik ook wil dat ze zich gedragen zoals het hoort.”