Kabinet komt met stappenplan voor uitweg uit coronacrisis

Versoepeling De coronacrisis gaat een nieuwe, lastige fase in. Vervoersbedrijven eisen snel duidelijkheid.

Een testtrein van de NS. De NS is bezig zich voor te bereiden op de anderhalvemetersamenleving.
Een testtrein van de NS. De NS is bezig zich voor te bereiden op de anderhalvemetersamenleving. Foto Vincent Jannink/ANP

Eerst de contactberoepen, zoals kappers, dan de middelbare scholen, vervolgens de restaurants en culturele instellingen en als laatste evenementen. In die volgorde wil het kabinet de samenleving de komende tijd van het slot halen. Woensdag komen premier Mark Rutte (VVD) en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) voor het eerst met een stappenplan voor een uitweg uit de coronacrisis, aldus bronnen rondom het kabinet.

Met het stappenplan wil het kabinet „perspectief” bieden, zoals een ingewijde het noemt. Vooral ook nu de maatschappelijke druk toeneemt om duidelijkheid te verschaffen over het gebruik van mondkapjes of het openbaar vervoer. Woensdagavond lichten Rutte en De Jonge het plan toe op een persconferentie.

Uit een rondgang in ov-kringen blijkt dat vervoersbedrijven vooruitlopend op een versoepeling al massaal begonnen zijn met het inslaan van ‘coronakits’ voor hun personeel, met handschoenen en mondkapjes. Die laatste moeten volgens de vervoerders verplicht worden gemaakt, omdat de anderhalvemeterregel in trein of bus niet werkt. De huidige vervoerscapaciteit is 20 à 25 procent. Om dat naar 50 procent te krijgen, zou de toegestane afstand moeten worden verkleind naar één meter.

Schijnveiligheid

Wanneer en of het kabinet mondkapjes verplicht wil stellen in het ov, moet woensdag duidelijk worden. Het kabinet heeft de wetenschappelijke adviseurs van het Outbreak Management Team (OMT) geraadpleegd, maar die kwamen niet met een eenduidig antwoord. „In de trein is de afstand van het gangpad tot het raam al minder dan anderhalve meter. De veilige afstand is niet te handhaven”, zegt Wim Eilert van spoorvakbond VVMC. „Het kan dat het RIVM erbij blijft dat mondkapjes een schijnveiligheid zijn. Maar dan ben ik benieuwd hoe onze achterban reageert op vollere treinen. Vooral als ze daar weer doorheen moeten lopen en controleren.”

Kapperszaken mogen volgende week waarschijnlijk weer open, maar mogelijk wordt daarbij wel naar de locatie gekeken. Nu ‘niet-essentiële’ warenhuizen of kledingwinkels afgelopen week de deuren openden, worden de winkelstraten drukker. Een kapperszaak die in zo’n drukke straat staat, mag minder snel open dan een zaak in een rustige woonwijk. Op de precieze voorwaarden wordt nog gekauwd.

Lees ook: Het kabinet voelt de druk over mondkapjes

Gedragsverandering

In de eerste maanden was alles erop gericht het aantal Covid-19-patiënten op de intensive care zo laag mogelijk te houden, om te voorkomen dat de zorg zou bezwijken. Die fase lijkt voorbij. De boodschap die de afgelopen maanden steeds weer klonk, was: blijf thuis. Straks wordt dat: blijf thuis bij klachten. Volgens het kabinet is daarvoor een blijvende gedragsverandering nodig. Was het vroeger normaal om met verkoudheid of lichte koorts naar kantoor te gaan, in het nieuwe normaal moet dat juist niet.

Ov-vakbonden en medezeggenschapsorganen willen meer betrokken worden bij de besluitvorming. „Er wordt nu te veel gepraat óver en te weinig mét medewerkers”, zegt Henri Janssen van FNV Spoor. Ook eisen de bonden duidelijke kaders: welke reizigers mogen wel en niet reizen? Hoeveel passagiers mogen er maximaal mee? En mag de buschauffeur van een volle bus een halte overslaan? „Er is nu te veel vrijblijvendheid”, zegt Janssen, die hint op stakingen als werknemers zich straks niet veilig voelen. „We werken veilig of we werken niet.” Vervoersbedrijven willen ook dat het kabinet hen financieel tegemoet komt. Voor hen is dat een harde voorwaarde om loyaal mee te werken aan het opschalen van het ov.