Opinie

Het gebroken ‘theatrical window’

Door de coronacrisis zien filmdistributeurs nieuwe kansen: films niet meer eerst drie maanden exclusief in de bioscoop, maar direct via streaming in de huiskamer.

Coen van Zwol

Het is oorlog. Dankzij het virus. En de trollen. AMC, ’s werelds grootste bioscoopketen, kondigde vorige week een totale boycot van filmstudio Universal aan. Amerika’s nummer twee, Cineworld, volgde. Wat is het geval? Sinds de jaren tachtig hebben bioscopen drie maanden het monopolie op nieuwe films: het ‘theatrical window’. Daarna gaan films naar streaming, dvd of televisie. Hollywood wil best wat speling op die regel. Van de bioscooprecette krijgt een filmdistributeur namelijk minder dan de helft, van streaming tachtig procent. Dan wil je dus eigenlijk meer streaming.

Studio Universal loopt al langer voorop. In 2011 wilde het zijn komedie Tower Heist drie weken na de bioscooppremière al voor 60 dollar als ‘premium video on demand’ (pvod) aanbieden. Het moest bakzeil halen. In 2017 hielden de bioscopen het front ook gesloten toen ‘disruptor’ Sean Parker van Napster, Facebook en Spotify een deel van Hollywoods elite won voor Screening Room: voor 50 dollar per titel wilde Parker actuele bioscoopfilms streamen. Bioscopen zouden in de winst delen.

In de bioscoop krijgt een distributeur minder dan de helft, van streaming tachtig procent

Door de coronacrisis ziet NBC Universal nu nieuwe kansen. Het biedt animatiefilm Trolls World Tour – trollen die van funk, techno, folk of klassieke muziek houden, binden de strijd aan met een hardrocktrol – simultaan aan bioscopen (voor zover open) en als pvod aan, voor twintig dollar. De marketing was al begonnen vóór de lockdown, luidde het excuus.

Vorige week bleek dat Trolls World Tour in drie weken het recordbedrag van 100 miljoen dollar op pvod verdiende. Universal houdt daar 80 miljoen aan over, meer dan het met deel één Trolls in totaal verdiende in de VS. Ceo Jeff Shell van NBC Universal brengt nu op 12 juni Judd Apatows stonerkomedie The King of Staten Island als pvod uit en liet weten na de pandemie dat ook te overwegen voor blockbusters als Minions 2, Fast & Furious 9 en Jurassic World 3. Daarop volgde de boycot.

Lees ook: Winnen streamingdiensten door corona nog meer zieltjes?

Wellicht drijft Shell de zaken op de spits als onderhandelingstactiek. Universal beseft ook wel dat de streamingmarkt niet altijd zo rooskleurig is als nu en dat het niet zonder bioscopen kan. Het experimenteert ook niet met serieuze titels: Trolls is een matig lucratieve ‘franchise’, Apatows komedie geldt als een gok. Ook andere studio’s dumpen nu hun winkeldochters op streaming: Disneys Artemis Fowl op Disney+, Warner Bros Scoob! – een remake van Scooby-Doo – als pvod.

Maar de geest lijkt uit de fles. Het bioscoopbezoek in de VS loopt al tien jaar terug en een keten als AMC kampt met hoge schulden. Men compenseerde de teruggang namelijk met investeringen in comfort en spectaculaire kijkervaring. Zo kost een filmpje pakken een doorsnee gezin al snel 100 dollar.

Met beamers en jumboschermen in de huiskamer en popcorn uit eigen magnetron wordt 20 dollar voor een pvod dan onweerstaanbaar. Met bioscopen die in de touwen hangen, lijkt het ‘theatrical window’ door de coronacrisis gebroken. Verwacht steeds meer uitzonderingen: Trolls World Tour kon weleens een zeer invloedrijke film blijken te zijn.

Coen van Zwol is filmrecensent.