Analyse

De Fransen mogen weer van huis - maar liefst niet te ver

Uit de lockdown Frankrijk maakt zich op voor een versoepeling van de lockdown, maar de verwarring over de regels is groot. Zes knelpunten.

Cirkels op het Parijse station Gare du Nord geven aan waar mensen moeten staan om voldoende afstand te houden.
Cirkels op het Parijse station Gare du Nord geven aan waar mensen moeten staan om voldoende afstand te houden. Foto Benoit Tessier/Reuters

De grootste verandering voor de Fransen is dat zij vanaf komende maandag geen schriftelijke toestemming meer nodig hebben om het huis te verlaten. Het is gedaan dus met de vaak arbitraire politiecontroles (19 miljoen) en de bijhorende boetes (1 miljoen). Maar dat wil niet zeggen dat de Fransen zich vanaf dat moment vrij kunnen verplaatsen. De cirkel van één kilometer rond de eigen woning wordt uitgebreid tot honderd kilometer. Wie verder wil moet nog altijd aantonen dat het om een essentiële verplaatsing gaat. Zo hoopt men besmetting tussen regio’s te vermijden. Maar op veel andere terreinen zijn er nog behoorlijk wat knelpunten.

Vervoer

Vooral Parijs is beducht voor verkeerschaos wanneer de winkels opnieuw opengaan en bedrijven heropstarten. In normale omstandigheden zet men voluit in op het openbaar vervoer om files te vermijden. Dat is nu geen optie. Er zijn maatregelen genomen om sociale afstand op het ov te bevorderen: minder zitplaatsen per voertuig, cirkels op het perron waar mensen in moeten gaan staan. Maar tegelijk wordt het ov-aanbod juist beperkt: in de Parijse regio zal de capaciteit hooguit 20 tot 30 procent zijn. In Parijs en andere steden worden tijdelijke fietspaden aangelegd ter compensatie. Maar het zou ook kunnen dat de files uitblijven. De overheid adviseert immers nog altijd om thuis te werken wanneer dat mogelijk is.

De regio’s

Frankrijk staat bekend om zijn gecentraliseerd bestuur, maar bij het bestrijden van een pandemie bleek dat al snel onhandig. Driekwart van de besmettingen in Frankrijk is vastgesteld in de Parijse regio en het noordoosten. De overheid kwam daarom met een kaart waarop de departementen groen, oranje of rood waren ingekleurd, afhankelijk van de besmettingsgraad, de druk op de ziekenhuisinfrastructuur en de beschikbaarheid van testmateriaal.

Daar kwam meteen gedoe van. Waarom was het noorden van Corsica rood en het zuiden groen? Er kwam een nieuwe kaart, maar 22 departementen zijn daar nog altijd oranje. Tegen het einde van deze week moeten die allemaal of rood of groen worden.

Wat is het verschil tussen rood en groen? Niet zo veel eigenlijk. In de groene departementen mogen de parken heropenen en de terugkeer naar school zou er iets sneller kunnen verlopen. De stranden blijven zeker tot juni gesloten ongeacht de kleur.

De scholen

In principe gaan de scholen vanaf 11 mei overal in Frankrijk geleidelijk opnieuw open, te beginnen met de crèches, de kleuterscholen en het basisonderwijs. Het middelbaar onderwijs volgt mogelijk vanaf 18 mei.

Maar er is veel onvrede: meer dan driehonderd burgemeesters uit de Parijse regio, waaronder Annie Hidalgo van Parijs, hebben in een open brief gevraagd om de heropening van de scholen uit te stellen. Zij vinden dat er veel te weinig tijd is om de nodige hygiënische maatregelen te nemen. Zij plaatsen ook vraagtekens bij het vrijwillige karakter van de terugkeer naar school. „Hoe valt dit te rijmen met de doelstelling om de sociale ongelijkheid tussen de leerlingen weg te werken?” Leerkrachten vragen zich af waarom er vijftien kinderen per klas worden toegelaten terwijl buiten de school maximaal tien mensen mogen samenkomen. Ook veel ouders maken zich zorgen. De vereniging van ouders FCPE klaagt over „vaagheid” die bij veel ouders voor „ongerustheid” zorgt.

Mondkapjes

Vanaf maandag zijn mondkapjes verplicht in het ov en aangeraden in de openbare ruime. De overheid heeft beslist dat ook de supermarkten mondkapjes mogen verkopen. Apothekers zijn daar razend over. Zij zijn bang dat het personeel in supermarkten geen advies kan geven over het gebruik van mondkapjes en zij stellen vragen over de herkomst van de maskers. Hebben de supermarkten stiekem een voorraad aangelegd in een periode dat ziekenhuizen met tekorten kampten? De sector ontkent.

Een kleine rondvraag in het 18de arrondissement van Parijs leert dat de ene apotheek nog geen maskers heeft kunnen bemachtigen, de andere wel. Maar het zijn herbruikbare maskers die slecht passen en niet het metalen brugje hebben ter hoogte van de neus. Een ijzerwinkel heeft dan weer mondkapjes zat: chirurgisch uitziende mondkapjes uit China worden er verkocht per doos van vijftig.

Toerisme

Het land met het hoogste aantal toeristen ter wereld is bijzonder karig met informatie over het heropstarten van de vakantiesector. Minister van Gezondheid Olivier Véran zorgde zaterdag voor ophef door een verplichte quarantaine aan te kondigen voor al wie het Franse grondgebied betreedt. Véran werd meteen teruggefloten door het Elysée: Frankrijk gaat geen EU-burgers in quarantaine zetten.

Maar hoe zit het dan met mensen die bijvoorbeeld naar hun tweede verblijf in Frankrijk willen? De honderd-kilometerregel lijkt dat voorlopig uit te sluiten. President Emmanuel Macron zei gisteren na een bezoek aan een school dat het „te vroeg is om te zeggen of we deze zomer met vakantie kunnen. Begin juni weten we meer.”

Testen en tracken

Premier Edouard Philippe heeft beloofd dat Frankrijk vanaf maandag 700.000 tests per week kan doen, tegenover 250.000 nu. Wanneer iemand positief test, zullen speciale „brigades” alle personen opsporen die contact hebben gehad met die persoon. Ook in Frankrijk is een speciale app hiervoor – StopCovid – in de maak. Hij wordt vanaf volgende week getest en zou begin juni operationeel kunnen zijn. Maar het Franse parlement wil eerst nog een grondig debat voeren over de implicaties van zo’n app voor de privacy.