Is er een verband tussen corona en een zeldzame kinderziekte?

De ziekte van Kawasaki Sinds kort belanden er meer kinderen in het ziekenhuis met een ontstekingsziekte. Wat de rol van corona daarbij is, wordt onderzocht.

De intensive care voor kinderen in het Emma Kinderziekenhuis, onderdeel van het Amsterdam UMC.
De intensive care voor kinderen in het Emma Kinderziekenhuis, onderdeel van het Amsterdam UMC. Foto Olivier Middendorp

Een uitzonderlijke ontstekingsziekte bij kinderen zou mogelijk verband kunnen hebben met het coronavirus. Verschillende buitenlandse media, onder meer in het Verenigd Koninkrijk, de VS en Frankrijk, berichtten vorige week dat artsen de laatste weken wat meer kinderen op de intensive care zien met symptomen die lijken op de ziekte van Kawasaki, een zeldzame ontstekingsziekte.

Het gaat in alle landen om kleine aantallen: de Britse krant The Guardian meldt 19 kinderen, in Ierland gaat het om minder dan vijf. Bij een aantal kinderen werd het coronavirus vastgesteld, maar lang niet bij allemaal. Ook in Nederland waren de afgelopen weken tien kinderen opgenomen met verschijnselen van deze ziekte. Om welke ziekte gaat het, en is er een relatie met het coronavirus?

1 Om welke ziekte gaat het?

De symptomen waarmee de kinderen in het ziekenhuis belanden, lijken op die van de ziekte van Kawasaki. Dat is een ontsteking van de bloedvaten, die naast hoge koorts een waaier aan klachten kan veroorzaken: van huiduitslag, een rode tong of rode ogen, gezwollen rode handpalmen en voetzolen, buikpijn en hartklachten. Ieder jaar krijgen ongeveer tachtig kinderen in Nederland de ziekte van Kawasaki.

„De ontsteking wordt in de meeste gevallen uitgelokt door een eerdere infectie met een bacterie of een virus”, zegt Taco Kuijpers, kinderarts en hoogleraar kinderimmunologie aan het Amsterdam UMC. „Niet iedereen is er even gevoelig voor, een bepaalde genetische aanleg kan iemand meer aanleg geven voor zo’n ontstekingsreactie.”

2 Zou er een verband met het coronavirus kunnen zijn?

Dat is nog onbekend. Bij 10 tot 15 procent van alle patiënten met kawasaki is het duidelijk dat die ziekte daadwerkelijk is uitgelokt door een infectie met een virus of bacterie – bij de rest is het niet bekend of een infectieziekte de aanjager was.

De link is vaak lastig te leggen omdat iemand niet ziek hoeft te zijn geweest om later de ziekte van Kawasaki te ontwikkelen.

Het is niet onmogelijk dat een lichaam op deze manier op een virusinfectie reageert, zegt Kuijpers. Bij alle kinderen die de afgelopen weken in Nederland met deze klachten opgenomen waren, proberen artsen nu vast te stellen of er een corona-infectie is geweest.

Vooralsnog troffen artsen bij slechts één van de tien kinderen het virus aan in de keel. „We gaan nu meten of de negatief geteste kinderen antistoffen in hun bloed hebben, om na te gaan of ze misschien wel eerder besmet zijn geweest.”

De hevige ontstekingsklachten die nu bij kleine aantallen kinderen in verschillende landen zijn gezien, lijken niet helemaal hetzelfde als de klachten bij kawasaki. Er lijkt ook overlap met het zogeheten toxischeshocksyndroom, een andere ernstige ontstekingsziekte met onder meer kans op een daling van de bloeddruk. Ook Kuijpers ziet verschillen.

Zo komt kawasaki voornamelijk voor bij kinderen jonger dan vijf jaar, en lijkt het op dit moment iets vaker dan gebruikelijk ook voor te komen bij wat oudere kinderen en tieners.

De Europese vereniging van kinderintensivisten houdt de gegevens van alle kinderen bij die op de intensive care terecht komen door Covid-19.

De patiënten die met de kawasakiachtige symptomen worden opgenomen, worden vanaf nu ook bijgehouden, zegt de Amsterdamse hoogleraar pediatrische intensive care Job van Woensel in artsenblad Medisch Contact. Hij benadrukt dat het nog veel te vroeg is om te kunnen stellen dat er een verband is met Covid-19.

Ook de Wereldgezondheidsorganisatie heeft aangekondigd onderzoek te doen naar het verband tussen het SARS-CoV-2 coronavirus en de hevige onstekingsreactie bij kinderen.

3 Moeten ouders zich zorgen maken?

Er is geen reden om ongerust te zijn, zegt Kuijpers. „Er is geen alarmerende toename van het aantal kinderen met deze ziekte te zien, en de ziekte is op zich goed te behandelen, ook als een kind op de IC terecht zou komen. Zaken als een eventueel bloeddrukdaling of een verminderde pompkracht van het hart kunnen op de IC goed ondersteund worden.”

Ook kinderen met onderliggende andere aandoeningen, of kinderen die al eens kawasaki hebben gekregen, lijken niet extra gevoelig.

Kuijpers merkt dat ouders ongerust werden van de soms alarmerende berichtgeving. „Wij worden weer waanzinnig veel gebeld, net als aan het begin van de coronauitbraak. Ouders willen weten of het echt wel zo veilig is als het RIVM beweert. Er is toch wel enige achterdocht.”

Dat is niet nodig, volgens Kuijpers. Het oorspronkelijke bericht van de Britse gezondheidsdienst NHS was vooral bedoeld om kinderartsen erover te informeren, zodat ze er alert op zouden zijn. „We zijn nu gespitst op de problemen die bij deze kawasakiachtige aandoening kunnen voorkomen.”