Met dit plan heeft het WK in Qatar juist voordelen

Plan Europees voetbal UEFA buigt zich over een plan om de kalender als gevolg van de coronacrisis aan te passen aan het ‘herfst-WK’ van 2022 in Qatar.

Arbeiders bij het Lusail National Stadium, ten noorden van Doha. Het stadion wordt gebouwd voor het WK 2022 in Qatar.
Arbeiders bij het Lusail National Stadium, ten noorden van Doha. Het stadion wordt gebouwd voor het WK 2022 in Qatar. Foto Kai Pfaffenbach/Reuters

De complexe timing van het WK voetbal in Qatar in de laatste maanden van 2022, kan nu juist als voordeel worden gebruikt. Laat het huidige seizoen én de komende twee seizoenen rond eind november eindigen, om dan in januari het nieuwe seizoen te beginnen. Nationale competities die door de coronacrisis óf zijn geschrapt óf dat dreigen te worden, krijgen zo voldoende tijd om alsnog uit te spelen.

Dat is de kern van een nieuw, alternatief plan dat het gerenommeerde Utrechtse (sport)adviesbureau Hypercube lanceert. Het is één van de scenario’s die momenteel in de top van de UEFA en FIFA, de Europese en mondiale voetbalbond, wordt besproken.

Het WK 2022 in Qatar is vanwege de hitte verplaatst naar eind november en loopt tot half december. Die plek midden in het seizoen zorgde „in eerste instantie voor enorme ergernis”, zegt Hypercube-directeur Pieter Nieuwenhuis. „Maar die rivier in het landschap willen we nu gebruiken als landsgrens.”

Het plan voorziet in een ingrijpende, tijdelijke herschikking van de internationale voetbalkalender. Het beginpunt van het seizoen wordt de jaarwisseling, waar dat normaal augustus is. Zo wordt ruimte gecreëerd om nationale competities, bekertoernooien, de Champions League en de Europa League – die nu allemaal stilliggen – komend najaar uit te spelen.

Lees ook: Hoe de coronacrisis de voetbaleconomie zal dwingen tot verandering

Daarmee zou de sector tegemoetkomen aan de wens van uitzendgerechtigden en sponsors, die grote contracten hebben afgesloten en erop aandringen competities af te maken. „Je merkt dat er spanning zit tussen de competitie-eigenaren, en tv-maatschappijen en sponsoren”, zegt Nieuwenhuis. „Het is van groot belang dat alles netjes wordt uitgespeeld.”

Kalenderschade inhalen

De schade die de voetbalkalender oploopt, zou moeten worden ingehaald in een verkort seizoen in 2022-2023, dat dan volgt op het WK. In een soort snelcompetitie zou dat seizoen in zeven maanden moeten worden afgewerkt – hoe precies, dat ligt nog open. Vanaf de zomer van 2023 zou de ‘oude’ internationale kalender dan weer ingaan.

Het plan ligt inmiddels op de burelen bij de FIFA en UEFA. Nieuwenhuis kreeg naar eigen zeggen positieve reacties van invloedrijke bestuurders. Maar dat betekent niet dat het ook doorgaat. Brede steun is onontbeerlijk. Hij hoopt dat het initiatief omarmd wordt door de UEFA, de European Leagues (koepelorganisatie van 36 competities), de ECA (belangenbehartiger topclubs) en de spelersvakbond FIFPro. „Als dat gebeurt, kan het heel snel gaan.”

Hij schat de kans op invoering op „twintig tot dertig procent”. Het is volgens hem nodig „synergie” te blijven houden in een voetbalkalender die door de coronacrisis onder grote druk staat. „Uiteindelijk moeten we met z’n allen één kant op.” De realiteit is dat bonden steeds meer hun eigen strategie volgen, vaak in samenspraak met de autoriteiten.

Zo werd in Nederland en Frankrijk het seizoen beëindigd en wordt in België nog gewacht op een definitief besluit. Tegelijkertijd werken Duitsland, Portugal, Denemarken en Zwitserland toe naar hervatting op korte termijn. In Engeland, Spanje en Italië mikken ze vooralsnog ook op voortzetting. Het gevaar van dit verschil in aanpak: chaos op de kalender.

Vóór 25 mei moeten bonden aan de UEFA laten weten wat ze gaan doen met hun competities: doorspelen of stoppen. De UEFA stuurt nadrukkelijk aan op uitspelen van het seizoen, vooral ook met het oog op de Champions League en Europa League, die van groot belang zijn voor de inkomsten. Nieuwenhuis: „De UEFA wil graag zijn verplichtingen nakomen richting tv-partners en sponsors. Die ruimte biedt dit plan.”

In de huidige opzet geeft UEFA de clubs tot begin augustus de nationale competitie uit te spelen, waarna in hoog tempo de Champions League en Europa League afgemaakt moeten worden. Maar nu in Frankrijk en Nederland de competities zijn geschrapt, wordt het voor de UEFA lastiger dat standpunt te handhaven. Daarom komt Hypercube nu naar buiten met een alternatieve oplossing.

Europees noodfonds

Mocht dit plan daadwerkelijk worden aangenomen, kan dat betekenen dat de stopgezette eredivisie alsnog wordt uitgespeeld, zegt Nieuwenhuis. „Ik heb in Nederland heel wat clubs gesproken die dit een prachtige oplossing vinden. De competitie op het veld beslissen is altijd beter dan vanachter de groene tafel.”

Spelerscontracten zouden in het plan tot 1 december doorlopen – de oude deadline is 1 juli. Nieuwenhuis verwacht dat, als het zover komt, de meerderheid van de spelers daarmee akkoord gaat. „Zij vinden het ook belangrijk dat het seizoen wordt afgemaakt. Dan kan Hakim Ziyech gewoon proberen Ajax kampioen te maken, voor hij naar Chelsea vertrekt.”

Lees ook: Afwikkeling van het voetbalseizoen door KNVB loopt uit op een klucht

Door de start van het nieuwe seizoen 2020-2021 te verschuiven naar januari krijgen clubs meer tijd om de campagne voor seizoenkaarten en sponsors op te zetten. „Vanuit de commercie is er dan ook een veel scherper beeld hoe de coronacrisis zich heeft ontwikkeld”, zegt Hypercube-analist Pim Klaver.

Een onderdeel van het plan is ook de oprichting van een Europees noodfonds van acht miljard euro. Dit moet via leningen bij Europese banken worden verkregen. Daarbij zouden mogelijk de UEFA of overheden garant moeten staan. Clubs met liquiditeitsproblemen kunnen hier gebruik van maken.

De lening zou binnen vijf jaar afgelost moeten worden. Bonden en clubs hoeven in dit scenario niet aan te kloppen voor steun bij de overheid – wat gevoelig ligt door het imagoprobleem van het voetbal. Nieuwenhuis: „De bedrijfstak is er enorm mee gediend als het ten opzichte van de samenleving laat zien: wij gaan dit zelf regelen, wij houden onze hand niet op.”