Opinie

Is geseling in Saoedi-Arabië afgeschaft? Hm, een beetje

De Saoedische kroonprins beloofde in 2017 stappen naar een gematigder islam. Maar het schiet nog steeds niet echt op, schrijft Carolien Roelants.

Dwars

Is Saoedi-Arabië nu echt aan het veranderen? En dan bedoel ik niet de giga economische hervormingsplannen van de kroonprins of de entertainment- en toeristenindustrie – waarvan het door coronacrisis-annex-oliecrash nog maar de vraag is in hoeverre ze overleven. Maar ik bedoel wezenlijk. Weg van het oude verbond tussen koningshuis en geestelijkheid, weg van de ultrapuriteinse, intolerante interpretatie van de sunnitische islam. Mohammed bin Salman, kroonprins en sterke man, beloofde het al in 2017. We gaan terug naar vóór het jaar 1979, zei hij, toen radicale jongeren de Grote Moskee van Mekka bezetten, met Franse hulp eruit werden geschoten, en het koningshuis hun extreme ideeën overnam om zijn geschonden religieuze legitimiteit op te krikken.

In feite was Saoedi-Arabië vóór 1979 ook niet zo gematigd; bedenk, het is het product van de 18de-eeuwse puriteinse hervormer Ibn Wahhab. Maar alla. In elk geval was het ervoor gematigder dan erna. Maar nu hebben de justitiële autoriteiten bekendgemaakt dat geseling wordt afgeschaft. Dat zou een echte verandering zijn want geseling is een straf onder het islamitisch recht, de shari’a, dus zo’n maatregel raakt het islamitische karakter van het koninkrijk.

Daarnaast zullen niet langer minderjarigen ter dood worden veroordeeld. Dat is een verbetering, maar minder ingrijpend. Want Saoedi-Arabië blijft een grote executeur van meerderjarigen, met 184 onthoofdingen in 2019 (zie amnesty.org).

Terug naar de geselingen (als u het wil weten: gewoonlijk onder dokterstoezicht uitgevoerd met een lichte, buigbare stok). Uit het woordje ‘zou’ heeft u al wel opgemaakt dat het wel meevalt of liever tegenvalt, met die hervorming. Geseling wordt namelijk alleen afgeschaft voorzover het gaat om misdrijven waarvan de bestraffing onder de bevoegdheid van de rechter valt. Maar als het een misdrijf betreft waarvoor de straf expliciet is vastgelegd in de Koran of de Hadith, aan de profeet Mohammed toegeschreven uitspraken en handelingen, dan blijven lijfstraffen gewoon bestaan. Dat geldt bijvoorbeeld voor misdrijven als het drinken van alcohol, geloofsafval of overspel: „De overspelige vrouw en de overspelige man, geselt elk van beiden met honderd geselslagen en krijgt in Gods godsdienst geen mededogen met hen, als jullie in God en de laatste dag geloven” (Koran 24:2, Nederlandse vertaling Fred Leemhuis en uitgeverij Het Wereldvenster).

Dus de kroonprins durft het niet aan de conservatieven te tarten! De kritische blogger Raif Badawi, die in 2014 werd veroordeeld tot tien jaar gevangenis en duizend stokslagen op beschuldiging van onder andere geloofsafval, moet in principe wat rest van zijn lijfstraf nog ondergaan. De eerste vijftig slagen werden in januari 2015 toegediend. Waarom de rest is uitgesteld, is niet meegedeeld, maar ik denk: public relations. Zoals ik ook denk dat de gedeeltelijke afschaffing van geseling een publicrelationskwestie is. Het imago van de kroonprins kan wel wat verbetering velen.

Ik gebruik de gelegenheid om de dood in gevangenschap te melden van hoogleraar-dichter Abdullah al-Hamid (69). Hij was een onvermoeibare mensen- en politiekerechtenactivist die een belangrijk deel van zijn leven in de cel doorbracht. Zijn laatste veroordeling dateerde uit 2013, toen hij elf jaar cel kreeg wegens het zaaien van onenigheid en het opzetten van de publieke opinie tegen de legitieme heerser van het land. Hamid laat nog talrijke kritische denkers achter in de gevangenis.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.