Dolfijn zwemt in de haven van Amsterdam

Tuimelaar In het kielzog van het zeilschip Tres Hombres zwom een tuimelaar mee naar Amsterdam. „Een zorgelijke situatie”, volgens stichting SOS Dolfijn.

De tuimelaar die zaterdagochtend met de Tres Hombres meezwom door het Noordzeekanaal.
De tuimelaar die zaterdagochtend met de Tres Hombres meezwom door het Noordzeekanaal. Foto Jeroen Hoekendijk/ANP

In de haven van Amsterdam zwemt sinds dit weekend een tuimelaar rond. Op zaterdagochtend kwam de dolfijn via de sluizen van IJmuiden het Noordzeekanaal binnen, samen met het zeilende vrachtschip Tres Hombres, en zwom mee tot in de hoofdstad. De stichting SOS Dolfijn spreekt van een „zorgelijke situatie” en probeert het zoogdier terug naar zee te begeleiden. Dolfijnen leven normaal in zout zeewater en kunnen in het brak tot zoete water huidproblemen krijgen.

Het was ter hoogte van de kustplaats Douarnenez in Bretagne dat Wiebe Radstake, kapitein van de Tres Hombres, de dolfijn voor het eerst opmerkte. Het zeilschip was op de terugweg uit de Cariben, met een lading duurzame cacao en rum. Radstake: „Ik voer met een klein bijbootje naar de wal om proviand te halen dat voor ons was klaargezet en vlak bij de kade sprong opeens die dolfijn naar boven.” Zafar, zoals de dolfijn bekendstaat in Bretagne (soms krijgt hij ook de naam ‘Jean-Floc’h’) zoekt in de baai wel vaker het gezelschap op van bootjes of zwemmers, hoorde Radstake later. „Maar door de coronacrisis vaart er nu vrijwel niets.”

‘Hij liftte met ons mee’

Tuimelaars leven normaal gesproken in groepen. Maar ‘Zafar’ bleef in zijn eentje de Tres Hombres volgen. Radstake: „We voerden hem nooit bij. Toen we ter hoogte van het Kanaal in onstuimig weer terechtkwamen, dachten we: nu raken we hem wel kwijt. Maar hoe hoger de golven werden, des te hoger hij sprong.” Om energie te sparen, zwom de dolfijn veelal in het kielzog van het schip, aan bakboord. Radstake: „Hij liftte echt met ons mee.”

Bij de sluizen van IJmuiden leek de tuimelaar even te zijn verdwenen, maar vervolgens dook hij in het Noordzeekanaal toch weer op naast het schip. Radstake: „Toen begon het toch wel een zorgelijke situatie te worden.” Zaterdagmiddag werd al geprobeerd om de dolfijn met een boot terug te lokken naar de sluizen, maar dat mislukte. Het dier vangen is ook niet makkelijk. Het zwemgebied voor de dolfijn is daarvoor te groot. Sedatiemiddelen lijken ook geen optie omdat het dier dan kan verdrinken.

Ruim vol rum en cacao

Radstake: „We hebben er wel over gesproken om de Tres Hombres vervroegd uit te laden, zodat het lege schip weer de zee op kan – hopelijk met de dolfijn in het kielzog. Maar we hebben nog nooit zo’n grote lading gehad. Alle rum en cacao moet met de hand worden uitgeladen - voor dat klaar is ben je zeker twee of drie dagen verder.”

Het lukt walvisachtigen vaker om mee te schutten in een sluis en in de Nederlandse binnenwateren terecht te komen. Zo zwom in 2016 nog een bruinvis rond in Noord-Holland. Maar „een tuimelaardolfijn in Amsterdam hebben we naar mijn weten nog nooit gehad”, reageert een woordvoerder van SOS Dolfijn. De stichting zegt jaarlijks zo’n dertig meldingen te krijgen van walvisachtigen in nood. Vaak gaat dat om dieren die op het strand liggen, maar soms ook om dolfijnen die een verkeerde afslag hebben genomen.