Advies: geen subsidie voor cultuurfestival Crossing Border

Crossing Border De cultuurcommissie adviseert de Haagse wethouder om het festival Crossing Border niet meer te subsidiëren. Er zou sprake zijn van te weinig ‘cultureel ondernemerschap’.

Concert van de Ierse zangeres Lisa Hannigan tijdens het Crossing Border Festival in Den Haag, 2016.
Concert van de Ierse zangeres Lisa Hannigan tijdens het Crossing Border Festival in Den Haag, 2016. Foto Andreas Terlaak

Het cultuurfestival Crossing Border wordt in zijn bestaan bedreigd. De reden daarvoor is dat de Adviescommissie Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur de Haagse wethouder Robert van Asten (Cultuur, D66) heeft geadviseerd om de gevraagde subsidie niet te honoreren.

In hetzelfde advies zet de commissie Den Haag neer als literatuurstad. Enkele gerenommeerde schrijvers, onder wie de Vlaamse auteur Tom Lanoye en de Brit Alan Hollinghurst, houden een pleidooi om het festival te behouden.

Het literatuur- en muziekfestival Crossing Border begon in 1993 en geniet zowel nationaal als internationaal veel aanzien. Binnen het handjevol grote literaire festivals dat er in Nederland is, geldt Crossing Border als een van de voornaamste.

„Crossing Border is een levendig, fascinerend en belangrijk festival, en volgens mij uniek in zijn in binationale ambities. Het is een van de spannendste en meest diverse literaire bijeenkomsten die ik ooit heb bezocht (en dat zijn er vele!)”, reageerde de Engelse schrijver Alan Hollinghurst, in 2004 winnaar van de Booker Prize met The Line of Beauty, toen het nieuws bekend werd. De Argentijnse schrijver Hernan Diaz deed een oproep aan de gemeente Den Haag: „Crossing Border heeft van Den Haag een belangrijke culturele bestemming gemaakt. Schrijvers en kunstenaars van over de hele wereld zijn na al die jaren verliefd geworden op jullie stad, en we vertellen erover wanneer we thuiskomen.”

Te weinig diversiteit

De adviescommissie erkent weliswaar die internationale uitstraling van Crossing Border, maar mist „voldoende inbedding van het festival in de Haagse culturele sector en de letterensector in het bijzonder”.

Er wordt een afweging gemaakt tussen de twee literaire festivals die Den Haag heeft. Behalve Crossing Border vindt er sinds 1995 elk jaar in januari het festival Writers Unlimited/Winternachten plaats, eveneens een internationaal literair festival. Beide festivals zijn jaarlijks vrijwel altijd uitverkocht.

De commissie straft Crossing Border voor het gebrek aan ‘cultureel ondernemerschap’ (die uitdrukking komt in de adviezen meer dan dertig keer voor) en te weinig ambitie als het gaat om diversiteit, wat duidelijk een speerpunt is (‘divers’ staat meer dan 750 keer in de tekst). Crossing Border zou bovendien te weinig zou bijdragen aan de „profilering van Den Haag als literatuurstad”.

Lees ook: Het lichaam inspireert schrijvers en muzikanten op Crossing Border

Van alle organisaties die subsidie hebben aangevraagd, is er maar één literaire waarvan de aanvraag volledig gehonoreerd wordt: Huis van Gedichten, dat taalprogramma’s ontwikkelt voor basis-, voortgezet en speciaal onderwijs, krijgt de 75.000 euro waarom het heeft gevraagd. „Alleen bij Huis van Gedichten leest de Commissie een overtuigende aanpak op het toegankelijk en beschikbaar maken van literatuur voor een meer divers publiek”, die hard nodig is in een tijd van ontlezing, aldus de commissie.

Met betrekking tot de overige aanvragers is er sprake van gedeeltelijke of geen honorering. Geen van alle zou genoeg doen met de inzet van nieuwe media en er is een beperkt aanbod voor young adults. Ook de Jan Campert-Stichting, die jaarlijks literaire prijzen uitreikt zonder de gebruikelijke commerciële component, wordt bijna gehalveerd ten opzichte van haar aanvraag.

Couperus vs. Multatuli

Jaarlijks treden er zo’n honderd auteurs en muzikanten op tijdens Crossing Border. Ook is er elke maand het literaire evenement BorderKitchen, waar een internationale auteur geïnterviewd wordt – op dit moment zet Border Kitchen de maandelijkse interviewsessies online voort.

Het subsidiebedrag waar Crossing Border om vroeg, is 444.000 euro. Een bedrag dat een flink stuk hoger ligt dan dat van Writers Unlimited. De aanvraag van laatstgenoemd festival wordt deels gehonoreerd: het advies is dat dit festival de komende jaren 250.000 euro per jaar wordt gesubsidieerd. Crossing Border zou dus niets meer krijgen.

Het feit dát er tussen de twee festivals een keuze gemaakt wordt, roept ook bezwaar op van schrijver Tom Lanoye. De Haagse politici, met name wethouder Van Asten, roept hij op om het advies van de commissie niet te volgen: „Crossing Border schrappen omdat Writers Unlimited ook bestaat? Dat is als ophouden met Couperus lezen omdat Multatuli bestaat”, schrijft hij. Waarna hij vervolgt: „Een stad met zo’n rijke geschiedenis als Den Haag zou moeten pronken met zo’n dubbelkroon, in plaats van ze tegen elkaar op te zetten, om aan het einde van de rit er toch eentje de nek om te kunnen draaien. Mij klonk het in de oren alsof het Vredespaleis zou worden afgebroken om de Koninklijke Schouwburg te redden. Met de bijbehorende leugen dat er niets wezenlijks verloren gaat.”

Op 6 mei wordt Elif Shafak en op 13 mei Paolo Giordano online geïnterviewd bij BorderKitchen. Meer informatie: borderkitchen.nl