Opinie

Testen we straks de klas of wachten we weer af?

Rosanne Hertzberger

Ik zie de kleuterklas van mijn oudste al voor me, vrolijk rondbanjerend in de klas. Ze vegen hun snottebellen af met hun mouw. Ze mogen de juf niet knuffelen maar vergeten dat soms in alle opwinding. De leerkrachten hebben de kinderen gemist. Maar sommigen zijn ook hartstikke bezorgd. Bijna een kwart van de leerkrachten in het basisonderwijs is boven de 55. Het zijn ‘gewone’ Nederlanders. Een fiks aantal kampt met suikerziekte, een hartziekte, is kankerpatiënt of heeft een kwetsbare partner. Deze week doen ze nog braaf ‘stoepkoffie’ en zwaaien ze op veilige afstand naar hun kleinkinderen. Volgende week ravot een tiental kleuters in hun lokaal.

En heus, er worden voorzorgsmaatregelen genomen. De ouders mogen niet naar binnen, er wordt laagdrempelig getest – in theorie dan. De praktijk is altijd weerbarstiger. We vergeten vaak naar de mensen zélf te kijken, maar bestuderen protocollen en beslisbomen. Iedereen is nog huiveriger dan normaal om daar van af te wijken. ‘We volgen de richtlijnen’, luidt de mantra. Maar ik vind het geruststellender als een organisatie nu zegt: wij zijn niet bang om zo nodig van de richtlijnen af te wijken.

De scholen gaan weer open – ondanks het ontbreken van een agressieve aanpak van het virus. Zo’n aanpak, een krachtige combinatie van testen, contacten traceren, isoleren, grenzen bewaken en mondkapjes, lijkt goed te werken in Zuidoost-Azië. Maar in Nederland werden zulke maatregelen keer op keer afgedaan als ‘werkt niet’, ‘lukt niet’, ‘ kan niet’, ‘is niet waterdicht’, ‘geeft schijnveiligheid’, ‘te laat’ of ‘te vroeg’.

Mondkapjes waren onzinnig en dat stelletje amateurs buiten de zorginstellingen kon niet worden vertrouwd om er op verantwoordelijke manier eentje te maken of te gebruiken. Contacten traceren was met de hand te veel werk en met de app veel te riskant, ook al staat Nederland in de rij om zijn data aan Facebook en Google te doneren.

En testen? Ook dat bleef lastig lastig lastig omdat het simpelweg aan capaciteit ontbrak. Een tiental diagnostische labs in eigen land en in Duitsland hoort het telkens weer met verbazing aan; zij draaien bijna allemaal op halve kracht. Het ontbrak niet aan capaciteit, maar aan vraag, beleid, visie en samenwerking. In werkelijkheid zat diagnostisch Nederland vooral vast in een woud van certificeringen en accreditaties en incompatibele systemen waardoor je misschien wel kon testen, maar de uitslagen niet bij de burger kon krijgen. In een tijd waarin we met z’n allen ongeveer een miljard per dag armer worden, was het regelmatig onduidelijk waar de rekening naar toe moest.

Maar het ontbrak vooral aan iemand die met zijn vuist op tafel sloeg, een microbiologen-Gommers, iemand die zei: ‘Voorwaarts! Dat virus moet eronder’. Nee hoor, men zei: ‘Kan niet’, ‘lukt niet’, ‘te laat’, ‘te duur’, ‘te moeilijk’. En soms zelfs ‘niet nodig’. Nota bene de baas van de GGD, Sjaak de Gouw, de organisatie die in dit land verantwoordelijk is voor infectieziektebestrijding, gaf toe het nut van testen niet in te zien en hetzelfde gold voor het opleiden van een leger contacttraceerders. Zo langzamerhand moeten we ons afvragen of hij de juiste man op de juiste plek is.

Kortom, ik snap de huivering bij ouders en leerkrachten. Een week voor de heropening van de scholen geven de protocollen nog niet echt veel vertrouwen. ‘Leerlingen met klachten worden zo mogelijk getest door de GGD.’ Nadrukkelijk onder het voorbehoud ‘zo mogelijk’. Of kijk bij de veelgestelde vragen: Wat is de route voor het aanvragen van testen? En dan letterlijk: Het RIVM wijst naar de GGD, en de GGD verwijst naar scholen en bedrijfsarts. Antwoord: „Het staat op dit moment niet vast”. Interpretatie: jouw besmetting op school is niemands probleem.

En wat gebeurt er precies bij een bevestigde besmetting op school? Wordt de hele klas getest? De hele school? De ouders? De leerkrachten? Of gewoon, op zijn Hollands, beetje thuis afwachten of er iets gebeurt.

Met uitzondering van een aantal regio’s krijg ik niet de indruk dat de GGD erbovenop zit. Dat er iemand snel voor de deur staat of überhaupt de telefoon opneemt bij onraad, laat staan dat ze met een team Covid-19-brandjes komen blussen.

Laten we hopen dat de zomer dan maar iets gaat doen aan dit virus.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.