Opinie

Maak een app voor een moreel appèl tegen discriminatie

Zihni Özdil

‘Met een nieuwe app wordt het gemakkelijker om snel en actueel discriminatie te melden. Discriminatie komt veel vaker voor dan nu uit aangiftes en meldingen blijkt. Melden of aangifte doen is nodig om er tegen op te treden (...) De applicatie is ontwikkeld in opdracht van de Landelijke Brancheorganisatie van Antidiscriminatiebureaus (LBA).” Zo lanceerde de overheid in 2012 haar grote antwoord op discriminatie in Nederland: een app. De anti-discriminatie app (‘Meld Discriminatie NU’) bestaat nog steeds. Discriminatie ook.

In 1986 publiceerde het Landelijk Bureau Racismebestrijding het eerste grote onderzoek naar discriminatie op de arbeidsmarkt in Nederland: ‘Mag het ook een buitenlander wezen?’ Geen van de twintig onderzochte uitzendbureaus maakte bezwaar tegen een verzoek om te discrimineren. Het rapport concludeerde dat etnische minderheden „veelvuldig worden uitgesloten van vacatures”.

In 2010 publiceerde het SCP een rapport: „Dit onderzoek laat zien dat er op de arbeidsmarkt sprake is van discriminatie. Leden van niet-westerse groepen die alleen in naam en – bij Surinaamse en Antilliaanse Nederlanders – in geboorteplaats verschillen van autochtonen, hebben minder kans om uitgenodigd te worden voor een sollicitatiegesprek.”

In 2011 toonde de Vrije Universiteit in een onderzoek aan dat 77 procent van de uitzendbureaus op verzoek discrimineert.

In 2015 luidde de conclusie van een onderzoek dat zich op de regio Haaglanden richtte: „Op de arbeidsmarkt van de regio Haaglanden blijkt sprake van etnische discriminatie te zijn.” In datzelfde jaar concludeerde toenmalig minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) in een onderzoek: „Discriminatie op de arbeidsmarkt is een hardnekkig probleem.”

Mbo-studenten met een migratieachtergrond hebben bij gelijke geschiktheid minder kansen op de arbeidsmarkt. Dat verergert tijdens recessies, zoals een rapport van Stichting Economisch Onderzoek afgelopen februari aantoonde.

Ook makelaars discrimineren Nederlandse huurders met een migratie-achtergrond. Dat werd vorige week nog eens bevestigd tijdens een onderzoek in de regio Amsterdam. „Geen Nederlander? Geen probleem”, zei eenderde van de makelaars in antwoord op een mystery call. En dan is Amsterdam nog een relatief beschaafde stad – in Utrecht discrimineert negentig procent van de makelaars, blijkt uit onderzoek van Academie van de Stad.

Het optimisme spetterde op de straatstenen toen de ‘Meld Discriminatie NU’-app werd gelanceerd in 2012. Immers, er hadden heel veel mensen heel hard aan gewerkt. Had je kritiek, dan kreeg je te horen dat je zuur en negatief was, weet ik uit eigen ervaring.

Nu besef ik dat dat verwijt terecht was. Als zoveel mensen zo hard in iets geloven, is het niet leuk als er vanaf de zijlijn wordt geroepen dat het niet gaat werken. Dat zijn stuurlui aan wal. Querulanten. Ik zat toen ook te veel met mijn hoofd in de Franse schrijver George Bernanos. U weet wel, die van L’optimisme est une fausse espérance à l’usage des lâches et des imbéciles (‘Optimisme is de valse hoop der lafaards en imbecielen’).

Inmiddels weet ik beter. Mijn houding was niet des Nederlands. Ik had niet moeten slapen tijdens dát onderdeel van de inburgeringscursus: in Nederland straffen we alleen weerloze, arme mensen keihard. Gaat het om machtige bedrijven of makelaars, dan maak je hoogstens een ‘moreel appèl’, zoals minister Hoekstra zo prachtig formuleerde over bedrijven die misbruik maken van coronasubsidies.

Kritiek op de totale ‘appificatie’ van Nederland is inderdaad makkelijk. We moeten daar gewoon mee doorgaan, ook al werkt het niet. Sorry: ook al werkt het nóg niet. Het is daarom belangrijk dat de overheid nu doorpakt. En naast de ‘Meld Discriminatie NU’-app, ook een ‘Moreel Appèl-app’ ontwikkelt. Dan kunnen burgers, heel makkelijk, zonder contact met andere mensen, met een swipe op hun smartphone, een moreel appèl doen op discriminerende bedrijven en instanties. Zo komen we samen verder.

Zihni Özdil is historicus.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.