‘Coronavrije zones’ aan de kust

Turkije Het toerisme in Turkije was zich net weer aan het herstellen, maar nu volgt een nieuwe klap.

Het strand bij het Turkse Antalya, in betere tijden.
Het strand bij het Turkse Antalya, in betere tijden. Foto Kaan Soyturk/Reuters

Voor de kust van de Turkse badplaats Bodrum zwemmen haaien – een zeldzame verschijning. Ze profiteren ervan dat alle luidruchtige mensen massaal schuilen voor een virus. Normaal gesproken zouden hotels in Bodrum al volstromen met Turkse en buitenlandse toeristen. Plezierjachten zouden voor anker gaan. Nu heerst er rust. Alle cafés, restaurants en hotels zijn dicht. Dat bevalt de haaien wel.

Voor seizoenarbeiders zoals Ismael Cukurcimen is het een ramp. Door alle coronamaatregelen ligt de Turkse toerismesector volledig stil. Duizenden hotels, resorts, restaurants, cafés en winkels zijn op last van de regering gesloten, vlak voor het begin van het seizoen. Dus zit Cukurcimen ineens thuis zonder inkomen. Als seizoenarbeider komt hij niet in aanmerking voor overheidssteun.

Cukurcimen werkt al tien jaar als ober bij Tursan Hotel in het vakantieoord Kusadasi aan de westkust. „Daar dacht ik ook dit jaar weer aan de slag te gaan”, zegt hij aan de telefoon vanuit Aydin, waar hij woont mijn zijn vrouw en twee zoons. „Ik wachtte op het telefoontje van mijn baas, maar dat kwam niet. Nu heb ik een huurachterstand van twee maanden. Mijn buurman was zo vriendelijk om mijn vaste lasten te betalen, maar daar durf ik niet nog eens op te hopen.”

In de Turkse toerismesector werken ongeveer 1,5 miljoen mensen in vaste dienst. Daar komen in de lente en de zomer volgens vakbond Dev Turizm-Is nog eens 2 miljoen seizoenarbeiders bij: obers, koks, bordenwassers, schoonmakers en entertainers. „Sinds 16 maart is 80 procent van de bedrijven in het toerisme gesloten”, zegt Türgay Özdemir, leider van Dev Turizm-Is in de provincie Marmara, waar Istanbul in ligt. „Ik denk dat er in Turkije al 200.000 seizoenarbeiders thuiszitten zonder inkomen omdat er geen werk voor ze is. Zo’n 40 procent van de kleinere ondernemingen, van cafés tot transportbedrijven, is al failliet gegaan. Dit suggereert dat de stijging van de werkloosheid als gevolg van de coronacrisis weleens permanent kan zijn.”

Boekingen geannuleerd

Hotels en touroperators kampen met hun eigen problemen. Alle boekingen tot eind mei zijn geannuleerd. Sommige reserveringen in juni staan nog open. „Klanten willen hun geld terug, maar touroperators proberen reserveringen uit te stellen in plaats van te annuleren”, zegt Firuz Baglikaya, voorzitter van Türsab, de Turkse toerismevereniging. „We willen paniek voorkomen. Als iedereen zijn geld terugvraagt, hebben reisagentschappen een groot probleem.”

„Het is voor ons onmogelijk om alle klanten hun geld terug te geven”, zegt Ali Onaran, directeur van Pronto Tour. „We hebben al veel geld uitgegeven. Zo hebben we Turkish Airlines vooruit betaald tot maart 2021. Ook hebben we hotels vooraf betaald.” Hij hoopt dat de regering een vouchersysteem invoert. Klanten krijgen dan een tegoedbon waarmee hun vakantie wordt uitgesteld in plaats van geannuleerd.

Het toerisme begon zich juist te herstellen na enkele moeilijke jaren als gevolg van de oorlog in Syrië, de golf aan terreuraanslagen en de mislukte coup, die het imago van Turkije als veilig vakantieland geen goed deden. Veel hotels en resorts boden vorig jaar vakanties aan tegen bodemprijzen, de toeristen keerden terug. De sector had met 35 miljard dollar een recordbedrag aan inkomsten. De regering had het doel gesteld om dat in 2020 te verdubbelen.

Hotels en bussen desinfecteren

Nu dreigen enorme verliezen. De Economist Intelligence Unit verwacht een recessie in Turkije „waardoor de omvangrijke toerismesector zal instorten”. Baglikaya denkt dat de sector een paar maanden pijn wel aankan. „Maar als het een heel jaar gaat duren, zullen veel bedrijven failliet gaan.”

Ondernemers hebben hun hoop gevestigd op een kickstart van het seizoen na de ramadan. Het Suikerfeest is op 24 mei. President Erdogan suggereerde dat de lockdown in de weekenden en sommige reisbeperkingen na het Suikerfeest versoepeld kunnen worden. Hij wil de economie zo snel mogelijk weer aan de gang krijgen. Toerisme is een belangrijke bron van buitenlandse valuta, omdat vakantieboekingen veel in dollars en euro’s worden betaald – en dit jaar moet Turkije 170 miljard dollar aan buitenlandse schulden herfinancieren.

In een poging toerisme te stimuleren, heeft de regering een project aangekondigd om gecertificeerde ‘coronavrije zones’ aan de kust te creëren. Behalve het desinfecteren van hotels, resorts en bussen wil de regering trainingen organiseren voor werknemers – obers, hotelpersoneel, en chauffeurs – over het coronavirus, hygiëne, en social distancing. Bedrijven die het programma met succes afronden, krijgen een internationaal geldig certificaat.

Baglikaya van Türsab is sceptisch. „Je kunt klanten niet geruststellen met een coronavrij hotel. Ze moeten eerst naar de luchthaven, met het vliegtuig, in de bus naar het hotel. Hoe kun je zorgen dat al die plekken veilig zijn en zij zich veilig voelen?” Experts waarschuwen dat de terugkeer van toeristen voordat de corona-epidemie volledig onder controle is, desastreuze gevolgen kan hebben. Turkije heeft op dit moment de zevende grootste uitbraak ter wereld.

Baglikaya verwacht dat het binnenlandse toerisme in juli en augustus weer op gang komt. Maar ober Cukurcimen denkt niet dat ze hem nog nodig zullen hebben bij het Tursan Hotel. Hij hoorde dat als het hotel na het Suikerfeest opengaat, slechts een beperkt aantal gasten zal worden toegelaten, en dat er geen open buffet zal zijn. „Ik heb er al aan gedacht om een baan in een andere sector te zoeken. Maar wie neemt op dit moment mensen aan?”