Recensie

Opeens staar je intiem in de ogen van een acteur

Recensie Door de theatersluiting kon de première van ‘Before/After’ halverwege maart niet doorgaan. Nu is de nieuwe productie van NITE tóch te zien: in een online hotel, dat de theaterervaring verrassend dicht benadert.

De première van de voorstelling ‘Before/After’ vond plaats in een online hotel.
De première van de voorstelling ‘Before/After’ vond plaats in een online hotel. Foto Andreas Etter

Toen de première van Before/After werd geannuleerd vanwege het coronavirus, besloot regisseur Guy Weizman van theatergezelschap NITE een online hotel te bouwen. Daar struin je nu langs de zwarte wanden, waar witte lijnen ruimtes vormen. Vanuit de lobby sla je linksaf naar de bar of rechtsaf naar de hotelkamers. Rechtdoor bereik je een theaterzaal, waar op gezette tijden een voorstelling speelt.

De digitale wereld, ontworpen door Martijn Halie, ziet er simpel uit en doet qua vormgeving een beetje denken aan hitfilmreeks The Matrix. Voordat de voorstelling begint, kun je ruim twintig hotelkamers verkennen, ingericht door leden van het NITE-ensemble. Navigerend met pijltjestoetsen of slepend over je scherm wandel je door de ruimtes, waar foto’s, teksten en filmpjes zweven. Je kiest zelf waarop je focust en hoelang je blijft.

Foto Andreas Etter

Soms zijn er live performances, zoals in kamer 17. Daar is acteur Joost Bolt ‘present’ als een digitale Marina Abramović. Met beiden de camera aan, staar je elkaar minutenlang in de ogen - een intieme ervaring in deze virtuele wereld. Ook acteur Igor Podsiadly is live (in kamer 8) en sleept je mee door de krochten van een of ander gebouw. Niet live, maar wel indringend is de peptalk-achtige monoloog ‘You can never step in the same river twice’ van Bram van der Heijden in kamer 11: „Laat maar los, we vallen wel, het geeft niets.”

Het hotel bedt de première van Before/After in. Door alle performances en mogelijkheden tot interactie komt de digitale setting verrassend dichtbij een echte theaterervaring. Daarnaast blijkt Before/After zich goed te lenen voor een online vertoning. Er zijn veel scènes op schermen boven het toneel, waarbij je de acteurs nu dicht op de huid kan volgen. Ook wordt er vaak geschakeld tussen locaties en personages, wat de registratie dynamisch maakt.

Before/After is gebaseerd op vorher/nachher van de Duitse auteur Roland Schimmelpfennig. Een vrouw (Bien De Moor) denkt in haar hotelkamer terug aan - veelal alledaagse - momenten uit haar leven. Tussen deze herinneringen door duiken scènes van koppels op: iemand die vreemdgaat, een man die voor de zoveelste keer zit te wachten op zijn vrouw, een stel dat bekvecht over elkaars gedrag op een feestje. Wat opvalt, is de alledaagsheid van deze momenten, terwijl ze de personages toch helemaal in beslag nemen. Steeds meer lijken gedachten en werkelijke situaties vervlochten te raken. Hoe betrouwbaar is het geheugen? De kleurrijke scènes worden aaneengeregen door composities van Luke Deane, die van onheilspellend naar aangrijpend kolken.

Before/After is een boeiende registratie, waarin goed wordt gewisseld tussen overzichtsbeelden en close-ups. Toch mis je iets: bijvoorbeeld de impact van de grootse choreografieën van Roni Haver. In performances van haar en Weizman weet je gewoonlijk nauwelijks, waar je moet kijken; nu stuurt de camera je blik. Online krijg je een goede indruk van de voorstelling, maar Before/After verdient het om, zodra dat weer kan, in een échte schouwburg te overrompelen.