Opinie

Spoiler: Big Tech zal de wereld niet redden

Clarice Gargard

Techgiganten staan te popelen om de overheid te hulp te schieten in deze crisis. Misschien hopen ze dat de wereld hun privacyschendingen vergeet als ze ons van dienst zijn. Maar – spoiler alert – Big Tech gaat de wereld niet redden. Toch doen ze alsof het wel zo is.

Zo stellen Apple en Google technologie beschikbaar aan overheden om corona-apps te ontwikkelen. Je kunt met sommige daarvan bijhouden of je in de buurt bent geweest van iemand die symptomen heeft. Het is niet zeker dat de apps zullen helpen bij bestrijding van het virus. Wat ze wel dreigen te doen is de sociale afstand en paranoia vergroten.

En dan is er Facebook, dat een enquête lanceerde waarmee gebruikers hun gezondheid kunnen ‘meten’. Facebook zendt die data naar Amerikaanse universiteiten, maar slaat ze niet op. Dat zegt Facebook althans.

Maar ceo Mark Zuckerberg zei ooit ook dat Facebook de Amerikaanse verkiezingen niet beïnvloed had, terwijl de top al langer van Russische bemoeienis afwist. Een ezel stoot zich niet twee keer aan dezelfde steen. Maar blijkbaar zijn de klappen die we krijgen van grote techbedrijven – die onze privacy in de uitverkoop zetten – toch niet pijnlijk genoeg.

Privacywaakhonden en burgerrechtenorganisaties waarschuwen daarom ook voor massale mensenrechtenschendingen door overheid en bedrijven in deze crisis. „[...] Al jaren wordt ons voorgehouden dat in big data de oplossingen besloten liggen voor alle problemen in de maatschappij”, zei Evelyn Austin, directeur van Bits of Freedom, op 22 april in de Tweede Kamer tijdens een hoorzitting met experts over corona-apps. „Maar het is een manier van kijken die van morele keuzes rekensommen maakt.”

Toch stellen sommigen dat onze gezondheid een tijdelijk privacy-offer waard is. Dat schreef bijvoorbeeld Trouw deze maand in een hoofdredactioneel commentaar. Ontluisterend, want een offer brengen aan de macht is zelden tijdelijk. En het zou niet nodig moeten zijn om je vrijheid in te leveren voor een basaal mensenrecht als gezondheidszorg.

Privacy is vaak abstract, waar het ongeschreven regels betreft over wat we wel of niet van elkaar mogen weten en wat we met die informatie doen. Sommige burgers denken dat het niet zo’n vaart loopt omdat ze niets te verbergen hebben. Maar de meeste mensen willen ook niet dat de buren naar binnen gluren. Waarom zou je dan wel een techbedrijf of de overheid toegang geven?

Techbedrijven kunnen koopgedrag beïnvloeden, maar hebben ook invloed op de vraag of je een hogere verzekeringspremie betaalt, via medische gegevens die ze aan derden verhandelen. In sommige landen faciliteren ze zelfs onderdrukking, bijvoorbeeld bij het censureren van kritische geluiden.

Onlangs sprak ik in een panelgesprek over privacy met Marietje Schaake (oud-Europarlementariër (D66) en nu verbonden aan het Cyber Policy Center van Stanford University) en met Nani Jansen Reventlow (rechtendocent in Oxford en aan Columbia Law School, en oprichter van het Digital Freedom Fund). Volgens hen zetten de grote techbedrijven nu een charmeoffensief in waar we niet in moeten trappen. Maar de verleiding om temidden van de chaos even de controle uit handen te geven is wellicht moeilijk te weerstaan.

Ook in tijden van nood – of misschien juist – moeten we zeggenschap en autonomie behouden: over ons lichaam, geest en privacy. Ons niet uitleveren aan een kleine groep digitale dictators die niemand heeft verkozen. Omdat het ons later veel meer gaat kosten dan we denken.

Bovendien is het niet Big Tech dat levens redt en de samenleving draaiend houdt. We hebben hen niet nodig om de wereld te redden, we kunnen dat namelijk prima zelf.

Clarice Gargard is programmamaker en freelance journalist.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.