Hoe houd ik mijn tienerdochter binnen?

Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen.

Illustratie Nandan Lemmers

Vader: „Ik heb twee zoons (16 en 9) en een dochter (13). Mijn zoons vinden het huidige schoolloze leven prima. Mijn dochter heeft steeds meer moeite met de situatie. Ze mist school en vriendinnen, en de vrijheid om te gaan en staan waar ze wil. We wonen niet in Nederland, maar in een land waar je alleen met iemand van hetzelfde huishouden naar buiten mag. Ze is er een tijdlang goed mee omgegaan maar begint nu te zoeken naar manieren om de nieuwe regels te ontwijken.

„Normaal gesproken zou dat soort typisch tienerachtig rebels gedrag geen probleem zijn, het hoort bij volwassen worden. Maar ik merk dat ik nu moeilijk kan inschatten waar ‘de grenzen achter de grenzen liggen’: hoeveel extra speelruimte verantwoord is in een uitzonderlijke situatie als deze. Hoe ga je om met het op zich doodnormale tienerverlangen om de grenzen op te zoeken in de tijden van coronavirus?”

Naam is bij de redactie bekend. (Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen.)

Les in empathie

Jelle Jolles: „Het is lastig om een slechtnieuwsgesprek met 13-jarigen te voeren, omdat ze nog moeten leren om het perspectief van anderen te begrijpen. Daarom kunnen ze zo onredelijk reageren. Maar dat gesprek moet toch plaatsvinden. Deze coronatijd is voor iedereen lastig, er is geen reden om voor haar een uitzondering te maken.

„Maak haar duidelijk dat u haar heel goed begrijpt. Dat u dolgraag zou willen dat ze buiten vriendinnen opzoekt. Vertel haar ook waarom u dat niet kunt toestaan. Zij kan het virus buiten opdoen, en daar iemand mee besmetten die minder weerstand heeft. Gevolg is dat de ander ernstig ziek wordt, en zij vrolijk doorloopt.

„Geef voorbeelden van mensen in uw omgeving die getroffen zijn. Maak een vergelijking met de vrouw die haar behoeftige moeder van 80 in het verpleeghuis nu niet kan bezoeken; met het meisje van 15 dat in een revalidatieinstelling ligt en niet door haar familie bezocht mag worden. Overleg met haar: wat vind jij daar nu van? Het kan een les in empathie zijn.

„En als laatste is er natuurlijk het machtswoord ‘heel vervelend voor je, en ik doe dat vrijwel nooit, maar nu wel; ik vind het gewoon niet goed dat je uitgaat. Punt’.”

Zoek binnen de grenzen

Loes Keijsers: „Vrienden en vrijheid zijn voor tieners in deze fase van hun leven essentieel om hun identiteit te ontwikkelen. Naar buiten willen, fysiek afstand nemen van thuis is voor tieners een ontwikkelingsbehoefte. Als ouders hebben we de taak onze kinderen richting volwassenheid te helpen, dat betekent loslaten dus, maar ook om ze te beschermen op weg daarnaar toe.

„In deze situatie dreigt gevaar: uw dochter kan de ziekte doorgeven, én ze overtreedt de wet als ze toch vriendinnen buiten treft. Probeer die behoefte aan sociale contacten en autonomie dus vorm te geven binnen de grenzen van de wet.

„Erken haar behoeftes, toon begrip. Leg uit wat uw overwegingen zijn. Kunt u samen naar manieren zoeken waardoor ze haar vriendschappen toch kan versterken? Bijvoorbeeld door een cadeautje op te sturen naar vriendinnen? Kan een vriendin wel op bezoek komen, of komen slapen, dat u even een deel van de verdieping voor de twee vrijmaakt zodat ze ongestoord zijn? En misschien kunt u haar wat extra speelruimte geven op een ander gebied, bijvoorbeeld wat extra geld geven om muziek aan te schaffen.”

Jelle Jolles is hoogleraar neuropsychologie en auteur van Het tienerbrein.

Loes Keijsers is universitair hoofddocent ontwikkelingspsychologie aan de Tilburg University. Ook schreef ze Waarom tieners zo irritant kunnen zijn.

Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.