Alexander Münninghoff

Ik wilde een opgewekte rubriek schrijven over Anish Giri, die in het Magnus Carlsen Invitational zijn match tegen Carlsen had gewonnen, maar toen kwam het droeve bericht dat Alexander Münninghoff afgelopen dinsdag is overleden, 76 jaar oud. Vorig jaar was kanker bij hem geconstateerd.

Hij was een begaafd, geestig en veelzijdig man. Als journalist voor de Haagsche Courant reisde hij de wereld door en zag hij vele oorlogsbieden. Hij had in Leiden Russisch gestudeerd, werd correspondent in Moskou in de tijd van de Sovjet-Unie, en later richtte hij in het nieuwe Rusland het ‘Nederlands Instituut in Sint Petersburg’ op. Anders dan sommige andere correspondenten was hij in de Sovjettijd allerminst vermagerd en uitgeteerd als hij even op verlof was in Nederland. „Mijn voorraadkasten zijn goed gevuld”, zei hij vergenoegd.

Zijn leven lang was hij een verwoed schaker, die van alle schaakvormen, vluggertjes, klassiek schaak en zelfs correspondentieschaak, met volle teugen kon genieten. Hij schreef mooie schaakboeken. Zijn biografie van Max Euwe en het boek over Hein Donner dat hij te bescheiden ‘een biografische schets’ noemde, zijn ook in het Engels verschenen, als parels van de internationale schaakliteratuur.

Alexander was verknocht aan het Hoogovenstoernooi, waar hij ieder jaar meedeed als hij niet in het buitenland was. Met Lex Jongsma schreef hij het boek 60 Jaar Hoogovens Schaaktoernooi, waarin hij lyrisch het slot van het toernooi van 1998 beschreef: „Met honderden gingen wij naar buiten, de kille nacht in. Het zwarte gat van het strand was ons doel en daar stonden wij, het schaakvolk. Knetter, knal, vuur en gloed: ‘Tot ziens in 1999’ straalde het ons tegemoet. Wij werden door een warme golf van binnen overspoeld.”

Zijn meesterwerk was niet een schaakboek maar zijn boek De stamhouder, dat gaat over hemzelf, zijn ouders en grootouders en over een loodzwaar verleden dat kan worden samengevat in zijn geboortegegevens: Posen 1944.

Voor wie dat boek las en Alexander kende, was het eigenlijk een wonder dat iemand met zo’n zware last de zwierige, hartelijke en vrolijke man kon worden die hij was. Waar Alexander was, was enthousiasme en plezier.

Bernd Wuenschmann - Alexander Münninghoff, EK seniorenteams Dresden 2013

1. b4 e5 2. Lb2 Lxb4 3. Lxe5 Pf6 4. c4 0-0 5. e3 Te8 6. Lb2 d5 7. a3 La5 8. Pf3 Pc6 9. cxd5 Pxd5 10. Le2 Txe3 Zo’n speculatief torenoffer was een kolfje naar zijn hand.

Zie diagram

11. fxe3 Pxe3 12. Db3 Pxg2+ 13. Kd1 Le6 14. Dd3 De7 15. Kc1 Td8 16. De4 Lb6 17. Pc3 Pa5 18. Ld1 Pc4 19. Lb3 Pxd2 In de aanval kijkt hij niet op een houtje, maar dit had verkeerd af moeten lopen. 20. Pxd2 Dg5 21. Lxe6 Txd2 22. Lxf7+ Kxf7 23. Kb1 De duidelijkste weerlegging van zwarts actie was 23. Df3+ Ke8 24. Pe4 en zwart heeft niets meer. 23...Pe3 24. Ka2 Ld4 25. Thf1+ Pxf1 26. Txf1+ Lf6 27. Dc4+ Kg6 28. De4+ Kh6 29. Tc1 Dc5 30. h4 Df2 31. Db4 b6 32. Kb1 c5 33. Db3 Dxh4 34. De6 Zwart heeft vier pionnen voor zijn stuk en het staat ongeveer gelijk. 34...Df2 Een ernstige fout waarna wit kon winnen met 35. Th1+ Kg6 36. De8+ Kf5 37. De4+ Kg5 38. Lc1 Lxc3 39. Th3, geen simpele variant. 35. Pd1 Wit was de kluts kwijt en laat zich pardoes mat zetten. 35...Txb2+ Wit gaf op.