Opinie

De dreigende kaalslag onder de boekwinkels

Jan Verhagen werkt dezer dagen vanuit de gesloten koffiebar van zijn boekhandel. Normaal houdt de directeur van Van Piere in Eindhoven kantoor in een apart kamertje, maar nu alles anders is, zit hij liever middenin de winkel. Laptop op een lege tafel, koffiemok erbij, klaar.

Boekhandels hebben het zwaar door de coronacrisis. Een onrustbarend stuk in NRC schetste vorige week de gevolgen van de lockdown voor de branche: één op de drie zaken dreigt binnen afzienbare tijd om te vallen. Vooral bij grote boekwinkels in grote steden zijn de omzetdalingen dramatisch, soms wel 80 tot 90 procent.

Van Piere is zo’n grote boekhandel in zo’n grote stad. Een begrip in Eindhoven sinds 1848, toen Victor Hugo en Charles Dickens nog levend achter hun schrijftafel zaten. Ooit een familiebedrijf, later overgenomen door boekenmoloch Polare. Toen die zes jaar geleden failliet ging, was Van Piere de eerste winkel van de gevallen keten die een doorstart maakte – gered door twee werknemers en een plaatselijke computerfabrikant. „Sindsdien deden we het jaar op jaar beter”, zegt Verhagen.

Toen kwam corona. Eerst sloot Van Piere de deuren, later was er wekenlang alleen een afhaalbalie. Bij de ingang kregen klanten een stapeltje boeken, die ze in een speciale stoel konden bekijken. De boeken die ze niet wilden, werden op een speciale ‘quarantainekar’ gelegd - „om even door te luchten”.

Sinds vorige week is de winkel weer open – „in IKEA-stijl’’, zoals Verhagen het grappend noemt. Pijlen op de vloer leiden de klanten via eenrichtingsverkeer langs de Nederlandstalige fictie, de reisboeken, de sportlectuur en de kinderboeken. Er mogen maximaal twintig mensen in de zaak, geturfd met de inmiddels alomtegenwoordige winkelmandjes.

Omvallen zal Van Piere op korte termijn niet, verzekert Verhagen. „Ik slaap nog steeds goed”. Maar op den duur is zo’n lockdown natuurlijk niet vol te houden – zelfs niet voor de meest optimistische boekhandelaar. De directeur laat het bulletin van de boekenverkoop zien, week 16. Offline: een daling van 35 procent. Online: een stijging van 35 procent. De boekhandel verliest, Bol.com („onze blauwe vriend”) wint.

Natuurlijk, de héle winkelstraat lijdt onder de coronacrisis. Overal in het land zullen hardwerkende ondernemers het komende jaar hun zaak verliezen. En toch vind ik het einde van een boekhandel erger dan het opdoeken van een spijkerbroekenwinkel of een warenhuis. Elke gesloten boekhandel is een kleine tragedie voor een dorp, een buurt, een stad.

Want als Van Piere het niet zou redden, verdwijnt niet alleen de grootste boekenzaak van Eindhoven. Er verdwijnt ook een culturele ontmoetingsplek waar in gewone tijden twee tot drie keer per week iets gebeurt: een boekentalkshow, een dichtersdiner, een filosofiecafé op de zondagmiddag.

Het leven in Eindhoven zou een stuk minder leuk worden.

Thijs Niemantsverdriet (t.niemantsverdriet@nrc.nl @thijsniemant) vervangt op deze plek Lotfi El Hamidi.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.