AIVD: rechts-extremisme leeft op, ook in Nederland

Kopieergedrag De inlichtingen- en veiligheidsdienst noemt 2019 ‘het jaar van rechts-extremistische aanslagplegers wereldwijd’. Zij vonden elkaar vaak online.
Het hoofdkantoor van de AIVD aan de Europaweg in Zoetermeer.
Het hoofdkantoor van de AIVD aan de Europaweg in Zoetermeer. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) waarschuwt voor de groeiende populariteit van rechts-extremisme wereldwijd. In Nederland was deze opleving het afgelopen jaar vooral online te zien bij extremistische groepen. Dat schrijft de AIVD in een woensdag gepubliceerd jaarverslag.

De AIVD noemt 2019 ‘het jaar van rechts-extremistische aanslagplegers wereldwijd’. De organisatie wijst onder meer op de bloedige aanslag van vorig jaar maart in de stad Christchurch in Nieuw-Zeeland, waar tientallen moskeegangers om het leven werden gebracht.

Lees ook: 8chan: toevluchtsoord voor extremisten

Het gebruik van sociale media en vooral het livestreamen van aanslagen, zoals in Christchurch, heeft volgens de AIVD anderen aangezet tot ‘copycat-gedrag’. „Zo beschouwden de aanslagplegers van Oslo in Noorwegen en Halle in Duitsland de aanslagpleger in Christchurch als een heilige”, schrijft de AVID in het jaarverslag.

Internetfora

Dit kopieergedrag wordt versterkt doordat aanslagplegers en hun sympathisanten met elkaar in contact komen op rechts-extremistische websites en internetfora. Dit leidt volgens de AIVD tot „extreme content” die mensen kan aanzetten tot radicalisering of geweld. Een bekend voorbeeld daarvan is internetforum 8chan, later omgedoopt tot 8kun, waarop onder meer racistische manifesten werden gedeeld door schutters.

Volgens de AIVD heeft deze ontwikkeling ook in Nederland verschillende keren tot dreigementen en geweld geleid door traditionele rechts-extremisten. Als voorbeelden geeft de inlichtingen- en veiligheidsdienst het online delen van huisadressen van antiracisme-activisten, die vervolgens ook werden bezocht. Ook noemt de AIVD incidenten waarbij anti-Zwarte Piet-demonstranten worden belaagd.

Buitenlandse inmenging

In tegenstelling tot rechts-extremisme is de „acute dreiging” van Islamitische Staat voor Europa vorig jaar verder afgezwakt, al blijven ondergrondse cellen een risico voor het plegen van aanslagen in westerse landen.

Verder wijst de AIVD in het verslag op een toename van ongewenste buitenlandse inmenging door andere landen in Nederland, onder meer door middel van spionage gericht op politieke en economische informatie. De AIVD noemt China de grootste dreiging op het vlak van economische spionage, terwijl vooral Rusland aan politieke beïnvloeding doet. Landen zoals Turkije, China en Iran richten zich met „beïnvloeding en intimidatie” juist op hun diaspora in Nederland.