Grootste mondiale stijging defensie-uitgaven in 10 jaar

Wapens De opgeleefde militaire rivaliteiten hebben de defensiebudgetten omhoog gestuwd, blijkt uit het rapport van denktank SIPRI.

Amerikaanse soldaten in Kirkuk.
Amerikaanse soldaten in Kirkuk. Foto Ahmad Al-Rubaye/AFP

De nationale defensie-uitgaven van alle landen wereldwijd bij elkaar opgeteld bedroegen in 2019 zo’n 1.767 miljard euro (1.917 milard dollar), volgens het onderzoeksinstituut SIPRI. Het Stockholm Instituut voor Internationaal Vredesonderzoek analyseert elk jaar de nationale budgetten, uitgaven en aan- en verkopen van wapens en andere onderdelen voor het militair apparaat. Het jongste bedrag ligt 3,6 procent hoger ten opzichte van 2018 – de grootste jaarlijkse toename sinds 2010, is de conclusie van een rapport dat maandag is gepubliceerd.

De VS zijn de biggest spenders: in het afgelopen jaar gaf dat land omgerekend 676 miljard euro uit. Dat budget is overigens flink lager dan vorig jaar, een vermindering van 15 procent. Bij bijna alle landen die in de ranglijst zijn opgenomen, stegen de uitgaven.

Vooral in het Midden-Oosten hoge defensie-uitgaven

Voor het eerst staan er twee Aziatische landen in de top drie van de ranglijst van totale budgetten. China besteedde naar schatting 240 miljard euro (een toename van 5,1 procent) aan het uitbouwen van de strijdkrachten en de ontwikkeling van hightechwapensystemen. Dat leidt onder meer tot rivaliteit met India, dat vorig jaar bovendien meer spanningen met de oude rivaal Pakistan kende. De Indiase defensie-uitgaven bedroegen zo’n 65 miljard euro (een stijging van 6,8 procent).

Zo laten de cijfers van SIPRI zien wat ook politieke analisten al enige tijd signaleren: het machtsdenken is terug, en ‘vertrouwde’ vijanden bekijken elkaars arsenalen weer argwanend.

230 euro per inwoner

Bij de Europese landen valt vooral Duitsland op, dat in 2019 ruim 45,6 miljard euro uitgaf aan het leger en op de zevende plaats staat. Het bedrag betekent een groei van 10 procent ten opzichte van 2018, een forse toename volgens onderzoekers van SIPRI. Mogelijk komt dat doordat er ook binnen de NAVO meer dreiging wordt ervaren vanuit Rusland – al bleven de uitgaven van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk vrijwel gelijk, ondanks discussies over de modernisering van nucleaire arsenalen in die twee NAVO-landen. Nederland staat op de negentiende plaats.

Ook recentere conflicten en veiligheidscrises lijken invloed te hebben gehad op de nationale uitgaven. In de Sahellanden Burkina Faso (stijging van 22 procent) en Mali (3,6 procent) ging het budget voor het leger omhoog, net als in de Democratische Republiek Congo (16 procent) en Oeganda (52 procent). „Dit is het hoogste uitgavenniveau sinds de wereldwijde financiële crisis van 2008”, zegt een SIPRI-onderzoeker over de uitgaven van 2019. „Waarschijnlijk is dit een piek.” Volgens de berekening werd er in 2019 2,2 procent van het wereldwijde bruto binnenlands product aan defensie besteed, zo’n 230 euro per inwoner.