De zure appel die Koningsdag heet

Tv-recensie Koningsdag was ‘anders dan anders’, kon je de gehele dag op tv horen. Het was geen gemakkelijke zit voor een overtuigd republikein.

Willem-Alexander las zijn toespraak voor vanaf papier.
Willem-Alexander las zijn toespraak voor vanaf papier.

De lockdowndagen duren gevoelsmatig lang, en sommige dagen langer dan andere. Bijvoorbeeld wanneer je overtuigd republikein bent, zoals ondergetekende, en ongevraagd onderdaan bent van niet één maar twee vorsten - dan is een dag als Koningsdag algauw een lange zit. Niets aan te doen, door de zure appel heen bijten is het devies.

Afgelopen Koningsdag moest iedereen een hap nemen van die zure appel. Het was ‘anders dan anders’, kon je de gehele dag op tv horen. Geen bezoek van de koninklijke familie aan Maastricht, en ook geen andere grootschalige oranje-festiviteiten. Dat betekende dus improviseren.

De aangepaste feestdag begon met het uitzenden van het Wilhelmus, uitgevoerd door het Koninklijk Concertgebouworkest, waarvan de leden vanuit huis speelden. Meteen na het volkslied volgde vanuit Paleis Huis ten Bosch een korte tv-toespraak van de stropdasloze koning, geflankeerd door koningin Máxima en dochters Ariane, Amalia en Alexia. Aan zijn kapsel en baard kon men zien dat ook Zijne Majesteit een lotgenoot is tijdens deze intelligente lockdown. Zijn toespraak las hij voor vanaf papier – na zeven jaar koningschap blijft retorica een uitdaging.

Anderhalvemeterafstandsmicrofoon

Geen traditioneel verslag dus van de 53e verjaardag van Willem-Alexander. Wel had de NOS een speciale uitzending over de anderhalvemetereditie van Koningsdag. Gewapend met een anderhalvemeterafstandsmicrofoon bezocht Winfried Baijens in twaalf uur de twaalf provincies om te zien hoe Nederlanders de verjaardag van de koning „volgens de regels van het nieuwe normaal” vieren.

Baijens begon in Friesland, bij de bakker die de felbegeerde oranje tompoucen klaarmaakte. Het bezoek had iets weg van een versnelde inburgeringscursus, zoals bij de vraag ‘hoe eet je een tompouce?’. De tompouce is in ieder geval een constante in Baijens’ Koningsdagtour, met een kleine onderbreking in Utrecht, waar hij een stop maakte bij een homoseksuele Syrische vluchteling. Die zou eigenlijk in Maastricht zijn om te koken voor het koningspaar, om zijn dankbaarheid te tonen voor zijn Nederlanderschap („de koning moet ja zeggen en zijn handtekening zetten”). Terwijl hij de falafel klaarmaakt deelt hij aan Baijens zijn heftige vluchtverhaal. Hoe hij in Syrië zijn leven niet zeker was en na gemarteld en verkracht te zijn in een gevangenis naar Nederland kon vluchten. Een enigszins ongemakkelijk intermezzo in de reis van Baijens, in een verder voor NOS-begrippen sober verslag.

Marokkaanse staatstelevisie

Hoe anders was dat bij Jinek, waar de loftrompet werd afgestoken over het koningshuis, en wel op een manier die eerder thuishoort op de Marokkaanse staatstelevisie. Met gasten als operazangeres en ‘oranjefan’ Francis van Broekhuizen („Ze werken heel hard voor ons land, ik hou gewoon van het decorum en de sprookjes, als dat allemaal weggaat wat houden we dan nog over?”) en Paul Rem, conservator van Paleis Het Loo, die het „heel bijzonder” vond dat de meisjes in de camera keken en de koning vanaf papier las. De kritiekloze adoratie werd verder versterkt door Jinek zelf, die het „toch knap” vond dat Alexia op haar veertiende slim antwoord gaf in een skypegesprek.

En al die tijd zat Sander van de Pavert, van de satirische Lucky TV, ongemakkelijk aan dezelfde tafel, alsof hij in een aflevering van Blauw Bloed was beland. Van de Pavert: „Vijf mensen die richting de camera kijken en een berichtje voorlezen…”, en het skypegesprek van Alexia is „toch niet bijzonder moeilijk” te noemen?

Gelukkig wist Van de Pavert nog een koninklijk videogesprek te persifleren – een van de weinige Koningsdagtradities die een republikein kan waarderen.

Lotfi El Hamidi vervangt deze week Arjen Fortuin.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.