Opinie

Wil de EU Haftar in Libië aan de macht? Het lijkt er wel op

Het laatste bestand in Libië is in 3 maanden 850 keer geschonden, las Carolien Roelants. Het land wordt proefterrein voor nieuwe wapensystemen.

Dwars

Zolang strijdende partijen zin hebben om door te vechten en vooral denken daarvan profijt te krijgen, kan de buitenwereld staakt-het-vurens en wapenembargo’s afkondigen tot ze paars ziet maar is dat zonde van de moeite. Ik leerde dat tijdens de Libanese burgeroorlog, die na 15 jaar van geschonden bestanden in 1990 eindigde, omdat toen pas iedereen was uitgevochten. Dat geldt dus ook Libië. De partijen daar, generaal Khalifa Haftar aan de ene, en de door de Verenigde Naties erkende Regering van Nationaal Akkoord (GNA) aan de andere kant, kwamen 12 januari een staakt-het-vuren overeen. De VN hebben sindsdien 850 schendingen daarvan geteld, waarvan 70 in de voorgaande week, zei donderdag de waarnemend VN-gezant voor Libië, de Amerikaanse Stephanie Williams.

Ik recapituleer even: Haftar, vriendje van wijlen Gaddafi, heeft dankzij de hulp van zijn internationale vrienden, de Verenigde Arabische Emiraten, Egypte, Rusland en Frankrijk, eerst het oosten van Libië opgerold. Een jaar geleden lanceerde hij een offensief om de rest van het land, waar de GNA zetelt, te veroveren. Dat offensief is aan de rand van Tripoli vastgelopen omdat Turkije de GNA met wapens, adviseurs en Syrische huurrebellen te hulp kwam. Haftar vergeldt dat met onaflatende aanvallen op burgerdoelen.

Stephanie Williams zei nog iets anders: dat Libië verandert in „een proefterrein voor alle soorten nieuwe wapensystemen”. Ze gaf een paar voorbeelden: „We hebben iets dat de RPO-A vlammenwerper heet, wat een soort thermobarisch systeem is dat in de zuidelijke voorsteden van Tripoli wordt gebruikt. We hebben nieuwe UAV’s (onbemande vliegtuigjes), waaronder een UAV die in essentie een zelfmoord-UAV is, die bij impact ontploft.” Ik heb die RPO-A even opgegoogeld: een Russische, draagbare raketwerper die gebruik maakt van zuurstof in de lucht als oxidator, wat een sterkere explosie oplevert. Williams zei het niet maar ik wel: dit wordt dus aan Haftars kant ingezet, want Russisch.

Een week na het staakt-het-vuren van 12 januari beloofden alle in Libië betrokken partijen in Berlijn het wapenembargo na te leven dat sinds februari 2011 van kracht is. Williams noemde dat Berlijnse besluit een paar weken later „een grap”. De Emiraten, Haftars belangrijkste voorvechter (de Golfstaat houdt van sterke mannen), leverden een paar dagen later alweer. Turkije (met grote economische belangen) stuurde de GNA schepen vol oorlogsmaterieel. Ik zag president Macron de Turkse leveranties veroordelen, maar als er al kritiek op de Emiraten is geweest, is die héél zachtjes gefluisterd.

De Europese Unie, die tot dan nogal verstek liet gaan in Libië, besloot recentelijk toch maar het wapenembargo te helpen naleven met een nieuwe militaire missie, die Irini is genoemd naar de Griekse godin van de vrede. Wie bedenkt toch zulke namen? Let op: Irini moet met name de wapenleveranties over zee onderscheppen. De rest wordt per satelliet in de gaten gehouden. Maar alleen het materieel voor de GNA wordt over zee aangevoerd. Al Haftars wapens komen over de Egyptische landgrens en door de lucht. GNA-president Serraj heeft daarom bij de VN-Veiligheidsraad verzet aangetekend tegen de EU-missie.

Wil de EU Haftar aan de macht helpen? Vast niet, hoewel Frankrijk dat geen probleem zou vinden, evenmin als Cyprus en Griekenland, die gekant zijn tegen de Turkse ambities in het oosten van de Middellandse Zee. Maar zo helpt de EU in elk geval de oorlog nog wat aan te wakkeren.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.