Grootste stijging van defensie-uitgaven sinds 2010

Wapens Alle landen wereldwijd gaven vorig jaar 1.767 miljard euro uit aan hun strijdkrachten, aldus denktank SIPRI. Het lijkt erop dat opgeleefde militaire rivaliteit de budgetten omhoog stuwt.
Bezoekers bij een expositie van het eerste vliegdekschip van het Chinese Volksbevrijdingsleger, in september vorig jaar.
Bezoekers bij een expositie van het eerste vliegdekschip van het Chinese Volksbevrijdingsleger, in september vorig jaar. Foto Jason Lee/Reuters

De nationale defensie-uitgaven van alle landen wereldwijd bedroegen in 2019 zo’n 1.767 miljard euro (1.917 milard dollar), volgens het onderzoeksinstituut SIPRI. Het Stockholm Instituut voor Internationaal Vredesonderzoek, analyseert elk jaar de nationale budgetten, uitgaves en ver- en aankopen van wapens en andere onderdelen voor het militair apparaat. Het huidige bedrag ligt 3,6 procent hoger ten opzichte van 2018 - de grootste jaarlijkse toename sinds 2010, is de conclusie van een rapport dat maandag is gepubliceerd.

De Verenigde Staten zijn de biggest spender: in het afgelopen jaar gaf dat land omgerekend 676 miljard euro uit. Dat budget is overigens flink lager dan aan het begin van het decennium, een vermindering van 15 procent. Bij bijna alle landen die in de ranglijst zijn opgenomen, stegen de uitgaven.

Voor het eerst staan twee Aziatische landen in de top drie van de ranglijst van totale budgetten. China besteedde naar schatting 240 miljard euro (een toename van 5,1 procent) aan het uitbouwen van de strijdkrachten en de ontwikkeling van hightech wapensystemen. Dat zorgt onder meer voor rivaliteit met India, dat bovendien ook meer spanningen met de oude rivaal Pakistan kende vorig jaar. De Indiase defensie-uitgaven bedroegen zo’n 65 miljard euro (stijging van 6,8 procent).

Lees ook: Met deze wapens maakt China zijn militaire inhaalslag

Zo laten de cijfers van SIPRI zien wat ook politieke analisten al enige tijd signaleren: het machtsdenken is terug, en ‘vertrouwde’ vijanden bekijken elkaars arsenalen weer argwanend.

230 euro per inwoner

Bij Europese landen valt vooral Duitsland op, dat in 2019 ruim 45,6 miljard euro uitgaf aan het leger en op de zevende plaats staat. Het bedrag betekent een groei van 10 procent ten opzichte van 2018, een forse toename volgens onderzoekers van SIPRI. Mogelijk komt dat doordat ook binnen de NAVO meer dreiging wordt ervaren vanuit Rusland - al bleven de uitgaves van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk vrijwel gelijk, ondanks discussies over de modernisering van nucleaire arsenalen in die twee NAVO-bondgenoten. Nederland staat op de negentiende plaats.

Lees ook: SIPRI analyseert ook de wereldwijde wapenexport

Ook recentere conflicten en veiligheidscrises lijken een invloed te hebben gehad op de nationale uitgaven. In de Sahellanden Burkina Faso (stijging van 22 procent) en Mali (3,6 procent) ging het budget voor het leger omhoog, net als in de Democratische Republiek Congo (16 procent) en Oeganda (52 procent). „Dit is het hoogste uitgavenniveau sinds de wereldwijde financiële crisis van 2008”, zegt een SIPRI-onderzoeker over de uitgaven van 2019. „Waarschijnlijk is dit een piek.” Volgens de berekening werd in 2019 2,2 procent van het wereldwijde bruto binnenlands product daaraan besteed, zo’n 230 euro per inwoner.

Correctie dinsdag 27 april: Het defensie-budget van de Verenigde Staten lag in 2019 lager in vergelijking met 2010. Hierboven is dat aangepast.