Reportage

Een niet-uitbundige Koningsdag, met iedereen op zijn eigen digitale kleedje

Koningsdag Er waren geen uitbundige oranjemassa’s, maar wel rijen voor een tompouce en een haperende koningstream.

Toch een beetje Koningsdag in de Watergraafsmeer in Amsterdam
Toch een beetje Koningsdag in de Watergraafsmeer in Amsterdam Foto Olivier Middendorp

Het is even voor tienen als voor Paleis Huis ten Bosch zich een kleine menigte – op anderhalve meter afstand van elkaar – verzamelt. Een paar joggers, een mevrouw met hond, een jonge familie.

Op een bankje, met tussen hen in de partituur van het Wilhelmus, een klein radiootje afgestemd op Radio 4 en koffie, zitten Michèle Lilipaly en Joost Loef. „Wij zijn de buren”, zeggen ze. „Dit is ons blokje om.” Net als vrijwel iedereen die zich hier verzamelt, wonen ze in de omringende Haagse wijken. Rita Dams, docent klassieke muziek aan het Koninklijk Conservatorium, deelt kopieën van de tekst van het Wilhelmus uit.

Het was het idee van het Concertgebouworkest en de Oranjebond dat iedereen uit volle borst zou meezingen. Dat gebeurt. Niet overal even uitbundig – uit Amsterdam komen berichten van een dapper kind op klarinet, een woonbootbewoner op dwarsfluit, gadegeslagen door anderen, een gezin in het Oostelijk Havengebied in vol ornaat op straat. Elders klinkt het volkslied wel uit volle borst: in Rotterdam, Nigtevecht, Maasdijk, uit Leidse studentenhuizen.

De mensen voor het paleis nemen de gelegenheid te baat om nu Willem-Alexander niet in Maastricht Koningsdag viert, hem hier toe te zingen. „Normaal is de koning nooit in Den Haag op zijn verjaardag”, zegt Carola Bosselaers.

De standaard wappert, Willem-Alexander is thuis. Hij zegt in zijn toespraak dat het respect toont voor „de zorgprofessionals” om vol te houden, om de coronaregels te blijven volgen. „Doe het voor jezelf en doe het voor hen.”

En de jarige zegt: „Nu tijd voor feest.” Dat feest is niet zo uitbundig als normaal; aan het eind van de middag lijkt het erop alsof de meeste Nederlanders zich hebben gehouden aan de instructie vooral binnen te blijven. Alleen in Groningen beëindigt de politie een feest.

Vrijmarkt met anderhalve meter afstand.

Foto Olivier Middendorp

‘Best wel goede ouders’

In Den Haag vallen vooral de lange rijen bij bakkers op. Om twintig over elf slingert er een lange rij door de Scheveningse Keizerstraat. De bakker van het Hofje van Noman, bekend om zijn tompoucen, komt naar buiten. Ze zegt: „Het oranje gebak is op.” Teleurgesteld druipt een groot deel van de Scheveningers af. En bij de andere bakker in de straat zijn ze ook al op.

De koning laat zich onderwijl door Anna Yilmaz, winnares van Heel Holland Bakt, bijpraten over de tompouce. Digitaal, via een haperende ‘koningstream’. Beeld en geluid lopen – met name bij de eerder opgenomen fragmenten van het koninklijk gezin – niet altijd synchroon.

Lees ook over de functie van Koningsdag: Het volk wil zwaaigarantie

Op de livestream is de hele dag een soort vrijmarkt te zien, maar dan een waarbij je niet kunt doorlopen. Rijp en groen presenteren zich door elkaar. Er is een pelikaan die het Wilhelmus zingt, net als een pop met presentator, volleybalster Nicole Koolhaas en haar zus die het volkslied in gebarentaal doen.

Dan weer een flard met dressuurruiter Anky van Grunsven, die een rondleiding geeft door haar stallen. Hé, een van de paardenmeisjes die vragen stelt is prinses Amalia.

Een flard met prinses Alexia die een vraagt krijgt van youtuber Enzo Knol over hoe koningin Máxima, die naast haar zit, als moeder is. Máxima zegt dat ze „een lastige moeder is, en heel streng”. Vergoelijkend zegt Alexia dat haar moeder hard moet werken, maar ook best vaak tijd heeft om iets samen te doen. „Ze zijn best wel goeie ouders.” „Niet scripted”, lacht Máxima.

DJ prins Floris, met een lekkere beat

Dan is er weer muziek. Een koor. Weer Anky van Grunsven en zanger Jeroen van der Boom. Hé prins Floris als dj, met een lekkere beat. De kijker kan zelf filmpjes aanklikken: de burgemeester van Hilversum, die van Maastricht, vlaggen maken, een toer door het Stedelijk Museum, We’ll Meet Again op z’n Nederlands, een hersenprofessor. De koning heeft eerder gesproken over het „wij-gevoel” dat de makers van de website creëerden, maar de korte fragmenten geven eerder het gevoel dat ieder met z’n eigen digitale kleedje bezig is.

Lees over de vorige Koningsdag: Het was de Koningsdag van Amalia

En dan opeens. Is dat de stem van prinses Beatrix die haar zoon feliciteert? Het beeld staat stil, toont een foto van Paleis Huis ten Bosch. De koning en zijn gezin onder een blauwe regen in de tuin komen in beeld, glazen in de hand. De camera zoomt in op de televisie naast hen: ja hoor, daar is virtueel de rest van de familie. Ze zingen ‘Lang zal hij leven’. Een harde piep. Einde van deze Koningsdag.