Aangeboden: experts van kleur voor witte redacties

Diversiteit in de media Door deskundigen met een migratieachtergrond aan journalisten te koppelen probeert Chanel Lodik de media diverser te maken.

Diversiteits-expert Chanel Lodik.
Diversiteits-expert Chanel Lodik. Foto Brenly Oliander/Ocaptured Photography

Stel: je bent een mediamaker. Je wilt graag meer experts en ervaringskundigen van kleur aan het woord laten, maar kampt met een homogeen, wit netwerk en te veel tijdsdruk om daarbuiten op zoek te gaan. Chanel Lodik (1987) lanceert in april het platform Meer kleur in de media, dat experts met een migratieachtergrond verbindt met journalisten en redacties. Hoe werkt dit precies?

Het betekent volgens Lodik niet dat haar platform experts kiest om hun kleur, maar om hun expertise. Ze ziet nu nog vaak dat personen van kleur hun verhaal mogen vertellen over hoe hun etnische achtergrond hun leven beïnvloedt. „Aziatische Nederlanders worden enkel uitgenodigd bij een talkshow om te praten over het toegenomen racisme door het coronavirus”, zegt Lodik. „Witte Nederlanders praten overal over mee. Wat weet Jort Kelder over virologie?” Lodik werkt alleen met journalisten die al voor diversiteit staan. Het belang ervan uitleggen kost haar te veel energie. „Anders moet ik eigenlijk mensen overtuigen dat ik ook in de media mag verschijnen”, zegt zij.

Dat belang spreekt volgens haar voor zich. Gebrek aan diversiteit ziet Lodik niet alleen bij de overwegend witte redacties, waar NRC eerder onderzoek naar deed, maar ook in de samenstelling van experts en ervaringsdeskundigen die in de kolommen en studio’s aan het woord komen. Uit de meest recente cijfers van de Monitor Representatie van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) blijkt dat in 2015 het aandeel in beeld gebrachte personen met een migratieachtergrond 9,8 procent was. Bij een evenredige representatie van de samenleving zou dit 12 procent moeten zijn.

Blik op de werkelijkheid

Dit percentage gaat dus over álle mensen van kleur die in beeld komen, maar dat zegt nog niets over hoeveel experts van kleur daar bij zitten. Uit een klein onderzoek van NRC in 2018, waarbij zes mensen van kleur een week televisie keken, komt naar voren dat experts op de Nederlandse televisie overwegend wit zijn. Behalve als het over entertainment gaat.

Waarom wordt dit als probleem ervaren? De organisatie Women Inc. startte in 2017 het project ‘Beeldvorming in de media’ en schrijft in het rapport Beperkt Zicht: „Mediamakers creëren een bepaalde blik op de werkelijkheid en beïnvloeden daarmee veel maatschappelijke verschijnselen. Gender- en etnische ongelijkheid zijn vandaag de dag nog altijd grote vraagstukken.” Wie weinig experts van kleur op televisie ziet, gaat denken dat ze er ook niet zijn. Dat geeft een vertekend beeld.

Het doel is om meetbaar verschil te maken. Daarom maakt ze harde afspraken

Vijftig euro

Het heeft een lange tijd geduurd voordat Lodik zich uit durfde te spreken over diversiteit. Ze wilde niet ‘die persoon’ zijn. Dat veranderde twee jaar geleden. „Ik hield mijn lippen stijf op elkaar tot ik niet meer kon. En toen heb ik er direct mijn baan van gemaakt.” Ze ziet dat bestaande initiatieven zich voornamelijk hard maken voor diversiteit op redacties. En ze hoort steeds vaker dat mediamakers graag diverse experts in hun stukken aan het woord laten, maar die niet zo snel kunnen vinden. Maar Lodik heeft dat netwerk wel. „Waarom koppel ik dat niet aan elkaar?”, vroeg zij zich af. „Alsjeblieft, hier heb je ze en dan kun je dat niet meer zeggen.”

Twee jaar lang deed zij dit op vrijwillige basis. Het kost haar weinig moeite: ze deelt oproepen van journalisten op Facebook en vergroot haar netwerk van experts via LinkedIn. Nu kan zij het zich niet meer veroorloven om het gratis te doen. Het idee: de experts van kleur nemen een abonnement van vijftig euro per jaar af en krijgen daarmee de kans om in de media te komen indien er een onderwerp is dat over hun expertise gaat. „Het is een laag bedrag, zodat het geen grote investering van hen vergt.” Maar horen experts niet betaald te krijgen voor hun kennis, in plaats van dat ze hun plek in de media kopen? En zouden witte experts ooit moeten betalen voor exposure? „Ik heb er lang over nagedacht om experts geld te vragen”, zegt Lodik. „Maar ik heb gemerkt dat diversiteit een modewoord is. Redacties gaan daar niet voor betalen.”

Niet iedereen enthousiast

Niet iedereen is enthousiast over Meer kleur in de media. Zo liet een journalist met een migratieachtergrond aan Lodik weten dat zij niet meewerkt aan ‘positieve discriminatie’. Lodik: „Ik doe niet aan positieve discriminatie, maar vind wel dat experts van kleur, net als witte experts, óók een plekje verdienen.”

Jamila Maanster (1987), werkzaam in de gehandicaptenzorg in Rotterdam, is een van de mensen die een plek in de media heeft gekregen. Ze werd via een oproep van Lodik geïnterviewd voor het zorgmagazine Mijn Vakbond over de gehandicaptenzorg tijdens de coronacrisis, waar minder aandacht voor is dan voor de ‘reguliere’ zorgberoepen. Maanster denkt dat zij zonder Meer kleur in de media niet de kans had gehad om haar verhaal te vertellen, want „witte experts passen beter bij het plaatje”.

Het doel van Lodik is om meetbaar verschil te maken. Daarom werkt ze met cijfers. Ze maakt afspraken met redacties en journalisten over hoe vaak zij een beroep op ‘haar experts’ zullen doen. Aan het eind van het jaar wil zij de balans opmaken. Hebben de redacties zich aan hun beloftes gehouden? „Het is een stok achter de deur”, zegt Lodik. „Ze weten: ze komt nog even terug.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.