Het profvoetbal verkeert in een ongekende crisis

Betaald voetbal De competitie ligt al weken stil en een miljoenentekort dreigt. Toch ondernamen de KNVB en de 34 profclubs weinig actie. Zo zijn er pas aanstaande donderdag „verkennende” gesprekken over salariskorting van voetballers.

Directeur betaald voetbalEric Gudde (rechts), vrijdag voor de NOS-camera in Zeist.

Directeur betaald voetbalEric Gudde (rechts), vrijdag voor de NOS-camera in Zeist.

Foto Pieter Stam de Jonge/ANP

Voor een beetje vrolijkheid in crisistijd moeten alle spelers uit de Keuken Kampioen Divisie cakejes gaan bakken. Ideetje van de marketeers achter de eerste divisie. Die vonden het ludiek als meesterpatissier Robèrt van Beckhoven, bekend van Heel Holland Bakt, de voetballers zou uitdagen „om de mooiste ClubCakes voor anderen te maken” en daarvan een video op sociale media te zetten. Hoe fraai hun muffins ook worden, van slagroom en fondant zal de stemming in het betaalde voetbal niet opklaren.

De bedrijfstak verkeert in een ongekende crisis. Zeker na afgelopen vrijdag, toen de vergadering tussen de KNVB en de clubs over de beëindiging van het seizoen vanwege de coronacrisis, uitliep op een klucht. Clubs dreigen met rechtszaken omdat hun onterecht promotie of Europees voetbal zou zijn afgenomen (zie reacties onderaan).

Of ze hun gelijk halen of niet, hun zorgen steken schril af bij het grootste probleem waar de sector op afstevent: meer dan driehonderd miljoen euro aan verloren inkomsten. Een probleem waarvoor KNVB-directeur Eric Gudde in het weekend per brief de hulp van de overheid heeft ingeroepen. Hij luidt de noodklok zonder dat het betaalde voetbal zelf in oplossingen heeft voorzien in de afgelopen zeven weken – sinds 8 maart is er in de competities al niet meer gevoetbald.

Vergaderd is er genoeg. Maar het blijft wachten op concrete maatregelen die ervoor zorgen dat het voetballandschap ook na de crisis uit 34 profclubs bestaat. In de videocalls stipte een club als AZ meermaals aan dat het tijd werd om de gevolgen van een definitieve staking uit te werken. Maar in plaats daarvan werd het meest waarschijnlijke (maar minst gewenste) scenario zo lang mogelijk vooruit geschoven, in de hoop dat alles snel weer goed kwam.

Actie-reactie-beleid was het, of om in vaktermen te spreken: de voetballerij liep de laatste tijd vooral achter de bal aan.

Sterker nog: als gevolg van het geklungel in de laatste vergadering zal deze week nog steeds alle aandacht uitgaan naar het achterhoedegevecht om promotie en degradatie. Verloren energie, juist nu bij clubs de behoefte aan een reddingsplan groeit. Zij zien met lede ogen aan hoe onder meer de kunst- en cultuursector wel met succes heeft gelobbyd in Den Haag.

Waarom denkt de KNVB de verantwoordelijke minister om financiële hulp te kunnen vragen zolang de sector zelf nog offers moet brengen? Wat gaan directeuren en spelers aan salaris inleveren? Is het scenario van een collectieve lening bij een huisbank al onderzocht? Wat is de verdeling van het noodfonds dat de KNVB, samen met hoofdsponsor ING en de Oranje-internationals, in het leven riep voor het prof- en amateurvoetbal ?

Of denkt de voetbalwereld de hand te kunnen uitsteken in de hoop dat die uit mededogen wordt gevuld?

Miljoenentekort

Vrijdag hield de KNVB de clubs voor dat het betaalde voetbal 300 miljoen schade lijdt. Honderd miljoen minder dan de 400 miljoen die directeur Gudde noemde in zijn brief naar Den Haag. Over het seizoen 2019-2020 gaat het om 96 miljoen euro: 82 miljoen in de eredivisie, 14 miljoen in de eerste divisie. Voor komend seizoen zijn de cijfers nog slechter, blijkt uit een interne impactanalyse van de KNVB: naar schatting 177 miljoen euro verlies voor de eredivisie, gemiddeld 10 miljoen per club, en 27 miljoen voor de eerste divisie.

Voorbij zijn de problemen zeker niet als er vanaf september weer mag worden gevoetbald. De verwachting is dat tot 2021 geen publiek welkom is, bevestigen bronnen tegenover NRC. Clubs blijven verstoken van recettes en horeca-inkomsten van supporters én sponsors , onderdelen waar het Nederlandse betaalde voetbal meer op drijft dan buitenlandse competities die tv-gelden als belangrijkste inkomstenbron hebben.

Opmerkelijk is dat bij clubs de indruk is gewekt dat er al weken wordt gesproken over salariskorting van spelers. Maar pas aanstaande donderdag gaan de spelersvakbonden „verkennend” in gesprek met FBO, de federatie die de clubs vertegenwoordigt. Dit betekent dat er nog veel stappen te nemen zijn totdat spelers daadwerkelijk minder betaald krijgen. Ter vergelijking: de selectie van Bayern München leverde eind maart al twintig procent salaris in.

Weliswaar liggen de salarissen in Duitsland hoger dan in Nederland, maar het is opmerkelijk dat nu pas over korting wordt gesproken.

PSV-directeur Toon Gerbrands sprak er vrijdag over bij talkshow Op1. Bij gebrek aan collectieve actie, had de directie van PSV zelf besloten om 20 procent salaris af te staan zolang er zonder publiek wordt gevoetbald, zei Gerbrands. Hetzelfde verzoek is neergelegd bij de spelersgroep van PSV. Aan tafel fronste landbouwminister Carola Schouten haar wenkbrauwen. „Deze situatie is toch al weken aan de gang? Waarom moet alles op het laatste moment?”

Lees ook Hebben seizoenkaarthouders recht op geld terug van voetbalclubs?

Onbedoeld sloeg zij de spijker op zijn kop. Tot op heden is er vooral afgewacht. Bij de clubs keken ze naar de KNVB, de KNVB keek naar Den Haag. Wel is er overheidscompensatie voor salarissen geregeld. Clubs deden met succes een beroep op de regeling waarbij de overheid maximaal 9.538 euro van een maandsalaris betaalt. Goed voor de eerste divisie, maar in de eredivisie ligt het gemiddelde maandsalaris op 24 duizend euro.

Voucher voor seizoenkaarten

Intussen hebben clubs vertraging met hun seizoenkaartacties opgelopen. Een werkgroep zou uitzoeken hoe het zit met de compensatie van seizoenkaarthouders over afgelopen seizoen. Clubs zijn verplicht hun tegemoet te komen met cash geld of een voucher, tenzij fans afzien van compensatie. Terwijl de werkgroep bezig was, zaten clubs in de wachtkamer met de verkoop die nieuwe inkomsten moet genereren.

Ook is nog onduidelijk in welke mate Europees spelende clubs de rest gaan compenseren. AZ opperde dat clubs in de Champions League 25 procent van hun inkomsten afstaan, clubs in de Europa League 15 procent. Maar Ajax gaat daar niet zomaar in mee. Eerdere initiatieven van de club werden niet gewaardeerd.

De competitie is definitief gestaakt, maar de strijd gaat door.

Interviews clubdirecteuren: Steven Verseput