Artsen en verplegend personeel op de corona-afdeling in het Jeroen Bosch ziekenhuis op 22 april 2020.

Foto Ilvy Njiokiktjien

‘Het is belangrijk dat dit historische moment zo goed mogelijk fotografisch wordt vastgelegd’

NRC-fotograaf Hoe kijken NRC-fotografen naar Nederland? In deze aflevering loopt Ilvy Njiokiktjien een dag mee bij de coronazorg in het Jeroen Bosch Ziekenhuis.

Lege straten, rijen voor de coffeeshops en leeggehamsterde supermarkten. Fotografe Ilvy Njiokiktjien (35) was even bang dat bij gebrek aan beter dít de beelden waren die over zeventig jaar zouden tekenen hoe we terugkijken op deze crisis. „Het is in mijn ogen belangrijk dat dit historische moment zo goed mogelijk fotografisch wordt vastgelegd”, zegt ze.

Beeld uit de ziekenhuizen was er tot voor kort nauwelijks en zo blijft het voor velen voelen als vechten tegen een onzichtbare vijand. „We kenden de beelden uit Bergamo wel, maar hadden geen idee wat zich achter de muren van Nederlandse ziekenhuizen afspeelt.”

Een maand lang belde Njiokiktjien grote ziekenhuizen, die hielden aanvankelijk bijna allemaal de boot af. „Dat snap ik, het was alle hens aan dek, maar nu het iets rustiger wordt op de afdelingen komt er gelukkig wat meer ruimte.” Afgelopen week deed het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch de deuren voor haar open, en koppelde haar aan klinisch geriater en farmacoloog Karen Keijsers , die nu ingezet wordt als corona-arts. Ze mocht haar een dag volgen.

Het is woensdagochtend half zeven als Keijsers aan haar ontbijt zit. Ze leest aandachtig de rouwadvertenties. Als er een patïent van haar afdeling is overleden stuurt ze de nabestaanden een kaart, die dag is dat gelukkig niet nodig. „Voorheen waren het vier pagina’s met rouwadvertenties, nu gelukkig nog maar twee”, zegt Njiokiktjien. „Daaraan kan ze zien dat het langzaamaan beter gaat.”

Hierna gaat Keijsers joggend door een natuurgebied naar het ziekenhuis. Ze heeft dan vijf kilometer de tijd om haar hoofd leeg te maken voor haar dienst begint.

Karen Keijsers (37) aan het werk als corona-arts op de corona-afdeling in het Jeroen Bosch ziekenhuis op 22 april 2020.
Foto Ilvy Njiokiktjien
Karen Keijsers (37) vlak na het werk als corona-arts op de corona-afdeling in het Jeroen Bosch ziekenhuis op 22 april 2020.
Foto Ilvy Njiokiktjien
Karen Keijsers (37) werkt als klinisch geriater in het Jeroen Bosch ziekenhuis in Den Bosch, maar tijdens de corona-uitbraak is ze corona-arts op de corona-afdeling in het ziekenhuis. Tijdens haar dienst draagt ze beschermende en bloedhete kleding, die daarna zo snel mogelijk uitgaat.

Een gezicht

Voor ze de afdeling op gaat, trekt Keijsers een beschermend pak aan. Een blauwe overall, een wit mondkapje, een rood haarnetje. „Bloedheet is het, om daarin te moeten werken”, zegt Njiokiktjien. Daarnaast ligt voor elke arts en verpleegkundige van het Jeroen Bosch Ziekenhuis een stickervel klaar met foto’s van hun eigen gezicht, om op hun pak te plakken. „Zodat de patiënten toch een gezicht hebben bij de arts.”

Het was allemaal zo menselijk op de afdeling, zegt Njiokiktjien. „Karen had tegen mijn verwachting in tijd voor korte praatjes en zelfs voor hele gesprekken, terwijl er een hele afdeling vol ligt.” Bewonderenswaardig, noemt ze het.

Dat het ten tijde van een dergelijke crisis niet de prioriteit is van een ziekenhuis om fotografen binnen te laten, snapt Njiokiktjien natuurlijk volkomen. Ze is ze daarom dankbaar dat het toch mocht. „Applaus voor de ziekenhuizen die dit mogelijk maken, zodat er straks foto’s zijn van dit alles.”

Dus niet alleen foto’s van lege straten, rijen voor de coffeeshops en leeggehamsterde supermarkten. Nee, foto’s waarop we kunnen zien hoe menselijk de zorg is geweest in onze ziekenhuizen. Hoe artsen met stickers van hun eigen gezicht op hun blauwe pakken de handen van patiënten vasthouden.

Foto’s van hoe een arts vijf kilometer heeft om haar hoofd leeg te maken voor ze aan het einde van de dag thuiskomt bij haar man Jorrit, die ook in de zorg werkzaam is, om samen met hem de zorg voor hun drie jonge zoontjes weer op te pakken.

Karen Keijsers (37) leest de krant en doorbladert de rouwadvertenties aan de ontbijttafel in Vlijmen, op 22 april 2020. Wanneer ze een van haar overleden pati‘nten op de pagina ziet, stuurt ze de familie een kaartje. Keijsers werkt als geriater in het Jeroen Bosch ziekenhuis in Den Bosch. Tijdens de corona-uitbraak is ze corona-arts op de corona-afdeling in het ziekenhuis.

Foto Ilvy Njiokiktjien
Karen Keijsers (37) leest de krant en doorbladert de rouwadvertenties aan de ontbijttafel in Vlijmen, op 22 april 2020. Wanneer ze een van haar overleden pati‘nten op de pagina ziet, stuurt ze de familie een kaartje. Keijsers werkt als geriater in het Jeroen Bosch ziekenhuis in Den Bosch. Tijdens de corona-uitbraak is ze corona-arts op de corona-afdeling in het ziekenhuis.

Foto Ilvy Njiokiktjien
Tijdens het ontbijt leest ze de krant en de rouwadvertenties. Wanneer ze een van haar overleden patienten op de pagina ziet, stuurt ze de familie een kaartje. Vandaag is dat gelukkig niet het geval.

Daarna rent ze in de vroege ochtend, rond kwart voor 7, via natuurgebied de Moerputten naar haar werk.

Karen Keijsers (37) loopt naar de afdeling bij haar werk als corona-arts in het Jeroen Bosch ziekenhuis op 22 april 2020.
Foto Ilvy Njiokiktjien
De kleedkamers in het Jeroen Bosch ziekenhuis op 22 april 2020.
Foto Ilvy Njiokiktjien
Bijna op haar afdeling.

Karen Keijsers (midden) tijdens de overdracht van de nachtdienst naar de dagdienst.

Stoelen staan afgezet met rood-wit lint in het Jeroen Bosch ziekenhuis op 22 april 2020.
Foto Ilvy Njiokiktjien
Een longfoto van iemand met Covid-19 wordt besproken tijdens de overdracht van de nachtdienst naar de dagdienst in het Jeroen Bosch ziekenhuis.
Foto Ilvy Njiokiktjien
Stoelen staan afgezet met rood-wit lint in het Jeroen Bosch ziekenhuis. Een longfoto van iemand met Covid-19 wordt besproken tijdens de overdracht.

Artsen en verpleging verkleden zichzelf in beschermende kleding.

Jannie Arendse (85) ligt op de corona-afdeling van het Jeroen Bosch ziekenhuis in Den Bosch op 22 april 2020, naast haar zit corona-arts Karen Keijsers (37).
Jannie Arendse laat fotoÕs zien van haar papegaai Rocco, waar ze veel over praat. Arendse heeft zes kinderen. Ze een week geleden ontslagen van de corona-afdeling, maar kwam nu terug omdat ze weer verslechterde. Ze ligt op de corona-afdeling waar Karen Keijsers werkt als corona-arts.

Foto Ilvy Njiokiktjien
Artsen en verplegend personeel dragen stickers met hun gezicht erop, zodat de pati‘nten toch een gezicht hebben bij welke arts er aan het bed staat.
Jannie Arendse (85) ligt op de corona-afdeling van het Jeroen Bosch ziekenhuis in Den Bosch op 22 april 2020, naast haar zit corona-arts Karen Keijsers (37).
Jannie Arendse laat fotoÕs zien van haar papegaai Rocco, waar ze veel over praat. Arendse heeft zes kinderen. Ze een week geleden ontslagen van de corona-afdeling, maar kwam nu terug omdat ze weer verslechterde. Ze ligt op de corona-afdeling waar Karen Keijsers werkt als corona-arts.

Foto Ilvy Njiokiktjien
Keijsers gaat langs bij Jannie Arendse (85) die haar foto’s laat zien van haar papegaai Rocco. Arendse is een week geleden ontslagen van de corona-afdeling, maar is terug omdat ze weer verslechterde.

In gesprek met corona-patient Ton (61), die op het punt staat naar huis te gaan.

Corona-patient Astrid Huijberts (54), werkt in de zorg in verpleeghuis St Barbara (Laverhof) voor dementerende ouderen. Ze is nu zelf met corona in het Jeroen Bosch ziekenhuis belandt. Ze gaat als ze weer beter is weer aan het werk in de zorg.

Artsen in opleiding lopen op de corona-afdeling in het Jeroen Bosch ziekenhuis op 22 april 2020. Keijsers werkt als geriater in het Jeroen Bosch ziekenhuis in Den Bosch.
Foto Ilvy Njiokiktjien
Verpleegster Cora de Groot (56) op de corona-afdeling in het Jeroen Bosch ziekenhuis op 22 april 2020.

Foto Ilvy Njiokiktjien
Artsen in opleiding lopen ook op de corona-afdeling in het Jeroen Bosch. Verpleegster Cora de Groot (56) houdt de hand van een patient vast.

Leon Raaijmakers (64) is buschauffeur bij Arriva. Hij is fanatiek wielrenner en fietste vroeger wedstrijden en ging de Mont Ventoux en de Alpe D’Hues over met de fiets. Hij ligt nu drie weken in ziekenhuis, waarvan 1,5 week in Rotterdam. Ondertussen loopt hij, maar wel achter de rollator.

Karen Keijsers (37) trekt haar beschermende kleding uit na het werken op de corona-afdeling in het Jeroen Bosch ziekenhuis op 22 april 2020.
Foto Ilvy Njiokiktjien
Gebruikte mondmaskers in de Ôvieze ruimte, wanneer je de corona-afdeling verlaat, in het Jeroen Bosch ziekenhuis op 22 april 2020.
Het Jeroen Bosch ziekenhuis, in Den Bosch, Brabant, ligt in Nederland in het epicentrum van de corona-uitbraak. De eerste pati‘nt met Covid-19 (Corona) kwam op 3 maart binnen bij het Jeroen Bosch. Hiermee was het ziekenhuis een van de eerste ziekenhuizen in Nederland met een corona-patient.
Op het drukste moment waren er 125 bedden in het ziekenbuis voor pati‘nten met corona of pati‘nten die getest waren en op hun uitslag wachtten. Deze bedden waren verdeeld over een Corona low care, Corona high care, de Intensive Care en de 5 Intensive Care-bedden die zijn gerealiseerd op de recovery. Naast deze afdeling was er een verpleegafdeling waar mensen werden opgenomen die op de uitslag moesten wachten van hun test.
Op dit moment zijn er in het Jeroen Bosch 25 bedden voor pati‘nten die IC-zorg nodig hebben. Dit zijn twintig bedden voor pati‘nten met Corona en 5 voor andere pati‘nten.
Er 24 bedden en die zijn geconcentreerd op ŽŽn verpleegafdeling (corona-afdeling van foto’s) op dit moment liggen daar 16 pati‘nten. Op de verpleegafdeling MDL zijn 10 bedden voor pati‘nten die wachten op de uitslag van hun test, Daar liggen nu 4 pati‘nten.
Spoedzorg en zorg voor oncologische pati‘nten en verloskunde lopen in het ziekenhuis door.

Foto Ilvy Njiokiktjien
De bloedhete beschermende kleding mag aan het einde van de dag uit. Gebruikte mondmaskers blijven achter in de vieze ruimte.

Een rouwauto rijdt onder de brug door waarover Keijsers naar huis rent aan het einde van de dag. Vanaf het ziekenhuis rent ze ook terug, om haar hoofd leeg te maken.

Terug thuis bij haar man Jorrit en 3 zoons, Bastiaan (8, foto), Thomas (4) en William (2). Dit is de woensdag van Karen Keijsers.