Opinie

Onze naasten wonen ook elders in de wereld

Corona en honger

Commentaar

Redden wat er te redden valt. Beleidsmakers in Europa en de Verenigde Staten zetten steeds hogere bedragen in om economie en maatschappij te behoeden voor de zware klappen die de coronacrisis uitdeelt. De onheilstijdingen stapelen zich in snel tempo op. Donderdag bleek het aantal Amerikanen dat een werkloosheidsuitkering aanvraagt te zijn opgelopen tot 26,5 miljoen, en dat in slechts vijf weken tijd.

Overal keldert het vertrouwen van consumenten met recordsnelheid. De Duitse ifo-index, een toonaangevende graadmeter voor de bedrijvigheid, toonde vrijdag zijn steilste daling ooit. Nooit waren, sinds de index wordt bijgehouden, de verwachtingen zo gedeprimeerd. Volgens persberichten vertelde president Lagarde van de Europese Centrale Bank de vergaderende EU-regeringsleiders donderdag dat de euro-economie met wel 15 procent kan krimpen. Als een bijna bijbels voorteken werd olie maandag in Chicago verhandeld voor een negatieve prijs.

De noodpakketten groeien en de reddingsoperaties zijn inmiddels in volle gang. Bij de duizelingwekkende crisis horen inmiddels duizelingwekkende bedragen. Donderdag nam het Amerikaanse Congres een extra steunpakket aan van 500 miljard dollar, bovenop een al bestaand program van ruim 2.000 miljard.

De eurozone had al 500 miljard euro gereserveerd. Daar komt vermoedelijk, als de regeringsleiders het eens worden, een bedrag van meer dan 1.000 miljard euro bij dat inmiddels door voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie is genoemd. Dat is dan nog grotendeels afgezien van wat er nationaal al gebeurt. Centrale banken aan weerskanten van de oceaan springen in en financieren, nu nog indirect, een deel van de middelen die nodig zijn. Ook hier zijn de bedragen onvoorstelbaar groot.

De verdeling gaat gepaard met strijd. Niet alleen in Europa vliegen de lidstaten elkaar in de haren over de baten en financiering van de noodsteun. Ook in de VS wedijveren deelstaten met elkaar over het binnenhalen van een zo groot mogelijk deel van de federale steunbedragen.

Alles dus om het leed van de eigen bevolking te verzachten. Maar terwijl in het westen de duizenden miljarden heen en weer vliegen om een te groot welvaartsverlies te voorkomen, dreigt elders voor honderden miljoenen mensen hongersnood. Het World Food Programme (WFP) van de Verenigde Naties waarschuwde woensdag dat veel landen aan de rand staan van een ongekende voedselcrisis.

De lijst is lang: het noordoosten van Nigeria, Zuid-Soedan, Syrië en Jemen, Congo, Afghanistan, Venezuela, Ethiopië, Soedan en Haïti. Maar ook Somalië en Angola. Veranderend weer, conflicten en natuurrampen - waaronder een enorme sprinkhanenplaag - zorgden al voor een uiterst precaire voedselsituatie. De coronacrisis komt daar nu nog bij.

Los van de directe gevolgen voor de volksgezondheid, zijn het vooral de getroffen maatregelen om het virus te beteugelen die grote schade aanrichten. Aanvoerketens van voedsel stokken. Grenzen zijn nog maar mondjesmaat open. Rijstproducenten als Vietnam of India beperken hun export. Harde valuta voor de invoer van voedsel raken op. Landgenoten die elders werkten, verdienen nu minder of niets en maken dat dus ook niet meer over naar thuis.

Volgens het WFP hadden al 135 miljoen mensen voedselhulp nodig. Hun aantal verdubbelt nu, en als er geen maatregelen worden getroffen zouden de eerstvolgende drie maanden elke dag 300.000 mensen hun leven verliezen. Hulp is dus dringend geboden.

De wereldeconomie is een complex en fijnmazig systeem, waarvan de fragiliteit nu pas zichtbaar wordt. Dat raakt alles en iedereen. De coronacrisis is zo hevig en diep, dat extreme inspanningen nodig zijn om te voorkomen dat het weefsel van de samenleving ontrafelt. Dat betreft niet alleen de lokale en nationale samenleving. Het geldt ook Europees en mondiaal.

Het zorgen voor de naasten is nu van een welkome vanzelfsprekendheid en er zijn talloze hartverwarmende voorbeelden van. De slechtste economische omstandigheden sinds de jaren dertig van de vorige eeuw brengen het beste in de mensen naar boven. Maar de naasten wonen ook verder weg, in andere delen van de wereld. De onbaatzuchtigheid mag ook hen gelden.