Analyse

In de regering van Bolsonaro blijven vrijwel alleen militairen over

Brazilië Bolsonaro verliest in hoog tempo zijn belangrijkste ministers. Door zijn laconieke houding in de coronacrisis is zijn populariteit tanende.

Na Moro's ontslag barstten er luide potten-en-pannenprotesten uit in de grote steden en zakte de real op de beurs tot een historisch dieptepunt Foto: Amanda Perobelli/Reuters
Na Moro's ontslag barstten er luide potten-en-pannenprotesten uit in de grote steden en zakte de real op de beurs tot een historisch dieptepunt Foto: Amanda Perobelli/Reuters

Met het vertrek van een tweede minister binnen een week blijven er - op een handjevol conservatieve evangelisten na - voornamelijk militairen over in Bolsonaro's ultrarechtse regering. Justitieminister Sérgio Moro besloot vrijdag op te stappen nadat Bolsonaro de directeur van de federale politie had ontslagen. Volgens Moro had dat ontslag te maken met fraudeonderzoeken naar drie van Bolsonaro's zonen.

„Bolsonaro heeft me meermalen gezegd dat hij een directeur bij de federale politie wil die hij persoonlijk kent. Die hij even snel kan bellen en die hem toegang verschaft tot informatie. Dat zijn pogingen om politie en justitieonderzoeken te beïnvloeden. Pure inmenging, onacceptabel. De federale politie heeft autonomie”, aldus Moro.

Anticorruptieheld

Moro is voor veel Brazilianen een anticorruptieheld. Hij was als onderzoeksrechter in Operatie Lava Jato (Wasstraat) de man die tientallen corrupte ceo's en politici, onder wie oud-president Lula da Silva achter de tralies kreeg. Bolsonaro kreeg steun van veel kiezers met de belofte corruptie aan te pakken. Hij gebruikte Moro in zijn campagne en benoemde hem vervolgens tot ‘superminister’, met zowel justitie als publieke veiligheid in zijn portefeuille.

Lees ook deze reportage uit de sloppenwijken van Rio de Janeiro over corona in Brazilië: Drugskartels nemen Covid-19 serieuzer dan Bolsonaro doet

Zijn vertrek is een enorme klap voor Bolsonaro. Diens populariteit is toch al tanende, mede door zijn ontkenning van het coronavirus. Dat is volgens hem niet meer dan een ‘griepje’. De vraag is of en hoe lang Bolsonaro's regering nog kan overleven nu de president steeds meer van zijn kiezers in het harnas jaagt. Na Moro's ontslag barstten er luide potten-en-pannenprotesten uit in de grote steden. De real zakte op de beurs tot een dieptepunt van 5,66 per dollar.

De real zakte op de beurs tot een dieptepunt van 5,66 per dollar

Het vertrek van Moro is nog geen week na het ontslag van de populaire zorgminister van Brazilie, Luiz Henrique Mandetta. Mandetta weigerde de anticoronamaatregelen op te heffen, tot grote frustratie van Bolsonaro die dat juist wel wil vanwege de economische schade.

Lees ook dit profiel van Mandetta

Nu Mandetta en Moro het veld hebben geruimd is de vraag wat er met de eveneens populaire economieminister en neoliberaal Paulo Guedes zal gebeuren, de enig overgebleven technocraat in de regering. Guedes, die ook een gespannen relatie met Bolsonaro zou hebben, geniet ontzag en vertrouwen bij het Braziliaanse bedrijfsleven en bij buitenlandse investeerders. Mocht ook hij vertrekken dan kan dat verdere zware economische gevolgen hebben.

„Bolsonaro's ministers vormen verschillende groepen. De militairen, de technocraten en de conservatieve evangelisten. Ze hebben eigen, vaak tegenstrijdige belangen. Bolsonaro manoeuvreert hiertussen en probeert dan weer de een dan weer de ander de zin te geven. Dit lijkt nu uit elkaar te barsten”, zegt politicoloog Oliver Stuenkel. Ondanks de groeiende tegenstand heeft Bolsonaro volgens Stuenkel nog steeds een harde kern aanhangers. „Ze vallen voor wat hij vertegenwoordigt, namelijk de outsider en ‘tegenstander’ van de gevestigde orde. Het maakt niet wat Bolsonaro zegt of doet, ze steunen hem en volgen hem”.