Werkt een Amerikaanse opvoedmethode voor een driftig Nederlands kind?

Opvoeden Het Amerikaanse Positive Parenting Solutions belooft met een online cursus een einde aan de driftbuien. Werkt die ook bij Nederlandse kinderen?

Illustraties
Illustratie Martien ter Veen

Heb je net dik een kwartier strijd met je kleuter gehad over dat hij z’n jas aan moet als hij naar buiten gaat, komt op Instagram deze advertentie voorbij, in het Engels: ‘Laat je kinderen luisteren, zonder geschreeuw en gezeur. Dit is de enige online cursus die je de tools geeft die je nodig hebt om eindelijk een einde te maken aan de uitputtende machtsstrijd met je kinderen. Geen driftbuien meer.’

Precíés wat ik nodig heb, denk je dan. Die cursus moet ik hebben.

De aanbieder, Positive Parenting Solutions, is een Amerikaans bedrijf dat al twaalf jaar online opvoedcursussen verkoopt in de VS, Canada en Verenigd Koninkrijk. Sinds januari richten ze zich op de Nederlandse markt, het eerste niet-Angelsaksische land waar ze hun product pluggen. Met een flink marketingbudget maken ze reclame op sociale media. Hoe groot dat budget precies is, wil woordvoerder Jill Dykes niet zeggen, maar: „Heb je jonge kinderen, dan is de kans groot dat je door ad-targeting de advertentie voorbij ziet komen.”

Werkt zo’n online opvoedcursus of is er meer begeleiding nodig als ouders hun opvoedstijl willen veranderen? En kun je een Amerikaanse opvoedmethode zo klakkeloos aan Nederlandse ouders opdienen?

De methode die Positive Parenting Solutions in de cursus hanteert, is gebaseerd op het gedachtengoed van de Oostenrijkse psycholoog Alfred Adler en gaat uit van positief disciplineren. Adler is grondlegger van de ‘individualpsychologie’: een mens wordt niet gevormd door verleden en driften, zoals Freud dat beschreef, maar iemands persoonlijkheid wordt gevormd in een sociale context.

Amy McCready is het gezicht van Positive Parenting Solutions. Op haar website staat dat ze als opvoedkundige en coach meer dan 75.000 gezinnen heeft geholpen. Ze schreef twee boeken en is geregeld te gast bij The Today Show, CBS Morning News en CNN.

McCready ziet eruit als De Perfecte Amerikaanse Moeder: roze blazer, keurig geföhnd blond haar – schouderlang, een diamanten knopje in elk oor, tandpastaglimlach. Laat je niet afleiden door mijn smile, schrijft ze op haar site, „ik ben een Voormalig Schreeuwer”.

Tijdens de online cursus zegt McCready meermaals: het primaire doel van een kind is erbij willen horen en gezien en gehoord worden. „Als kinderen niet op een positieve manier macht en controle krijgen, zullen ze op een andere manier macht vinden.” Herkenbare voorbeelden: je kind wil geen huiswerk maken en gaat schreeuwen zodat het alsnog je aandacht krijgt, wil 45 knuffels voordat het gaat slapen, weigert mee te werken op het moment dat je de deur uit moet om op tijd op school te komen. McCready’s remedie: gedurende de dag zijn er genoeg momenten waarop je de controle los kunt laten en een kind zelf kan laten kiezen. Wat ze op hun brood krijgen, welke kleren ze aantrekken, met welke tandenborstel er wordt gepoetst. Hou als ouder alleen controle over echt belangrijke zaken, dan heb je minder power struggles.

Het materiaal is gericht op hoogopgeleiden

Caroline Vink, expert opvoeding en ouderschap

Ze zegt ook: een kind doet niet met opzet irritant. Het wil verbondenheid voelen, maar weet niet hoe zich te uiten als het niet krijgt wat het wil. McCready: „Doe alsof je kind een bord om de nek heeft hangen waarop staat: ‘ik wil gehoord en gezien worden. Ik wil me niet misdragen, ik weet gewoon niet hoe het moet.’ Visualiseer je kind met dat bord. Dan kun je afstand nemen van de symptomen (schreeuwen, irritant gedrag, jengelen) en je kind helpen verbondenheid te voelen, of macht en controle geven.

Een kind kan zeker een sterke wil hebben, zegt ze. „Maar de meeste machtsstrijd komt door het karakter van de ouder.” Een aantal lessen gaat over bewustwording: als je je bewust bent van de interactie tussen jou en je kinderen, dan kun je jouw gedrag aanpassen.

Klopt dit allemaal? We hebben drie deskundigen gevraagd iets te zeggen over de effectiviteit van online opvoedcursussen en inhoudelijk te kijken naar deze Amerikaanse. Caroline Vink is expert opvoeding en ouderschap bij het Nederlands Jeugdinstituut. Geertjan Overbeek is hoogleraar pedagogiek aan de Universiteit van Amsterdam en deed onderzoek naar de effectiviteit van opvoedcursussen. Tischa Neve is kinderpsycholoog en opvoedkundige.

1 Voor wie is deze cursus geschikt?

Vink: „De informatie is heel volledig, en bevat veel onderbouwde kennis, dat zullen veel mensen prettig vinden. De focus op positive parenting is overigens niet uniek. Het internationaal goed onderzochte en ook naar Nederland vertaalde programma Triple P (Positive Parenting Program) uit Australië is hier ook op gebaseerd.” Triple P is de leidende methode bij consultatiebureaus en GGD’s.

Illustratie Martien ter Veen

Vink en Overbeek vinden beiden de cursus van Positive Parenting Solutions niet voor iedere ouder geschikt. Vink: „Het materiaal is gericht op hoogopgeleiden, die goed in staat zijn om deze informatie te volgen, te verwerken en in de praktijk te brengen.” Overbeek: „En goed Engels spreken.”

De kosten kunnen ook een struikelblok zijn. Voor het complete pakket (49 korte online lessen, samenvattingen en een uitgebreid werkboek) betaal je 199 dollar (182 euro), of heb je de optie om een jaar 19,90 dollar per maand te betalen. Een persoonlijk consult met McCready is mogelijk, tegen extra betaling uiteraard. Overbeek: „Ik zie hier een ethisch vraagstuk: deze informatie is beschikbaar voor een groep die het goed kan betalen, maar mensen die dat minder goed kunnen, hebben het misschien wel even hard nodig, of harder.”

2 Kan een online opvoedcursus werken?

„Online opvoedondersteuning is een prima manier om nieuwe inzichten te krijgen. Vroeger lazen mensen boeken en tijdschriften over opvoeden, nu zoeken ze online naar tips en tricks”, zegt Vink.

Overbeek: „Er is wetenschappelijk bewijs dat trainingen online evenveel effect kunnen hebben als face-to-face. Als er naast de cursus ook online groepscontact of contact met een coach is, kan dat een online cursus net zo effectief maken. En ouders filmpjes met voorbeeldsituaties laten zien, en zelf laten oefenen, werkt beter dan alleen vertellen over een theorie.”

Het gaat erom dat je de online informatie thuis toepast en oefent, zegt kinderpsycholoog Neve. Ze maakt al jaren online opvoedtrainingen, zoals ‘Help, ik ontplof’ – over omgaan met je emoties als ouders en hoe je ze onder controle kunt houden. Cruciaal element, zegt zij, zijn de opdrachten die je uitvoert in je eigen gezinssituatie. „Een goede online training moet ook praktisch zijn en toegespitst op de eigen situatie, anders kun je net zo goed een boek lezen over een opvoedmethode.”

Illustratie Martien ter Veen

Positive Parenting Solutions heeft in ieder geval opdrachten genoeg. Er zit een werkboek bij de module met pagina’s vol thuisopdrachten. Zoals: maak een lijstje van momenten waarop er vandaag strijd was. Schrijf rechts ernaast hoe jij je kind de controle kan geven in die situaties. De gedachte is: als je je kind vaak zelf laat kiezen, zullen ze toegeeflijker zijn in situaties waarbij ze geen keuze hebben.

En is gedragsverandering bij jezelf of je kind mogelijk met zo’n online cursus? Dat hangt er ten eerste van af hoe open je je als ouder opstelt en hoe gemotiveerd je bent, zegt Overbeek. „Dat geldt overigens voor alle cursussen, online én offline.” Hij noemt als voorbeeld een ouder die zei: „Ik háát mijn zoontje soms.” Een andere ouder in de groep zei meteen: „O, dat herken ik!” Overbeek: „Als het taboe weg is, werkt dat bevrijdend en ontstaat er ruimte voor verandering. Blijven oefenen is de crux. Daarom duren programma’s vaak meerdere weken, om het nieuwe gedrag in te laten slijten.”

Lees ook: Hoe overleeft een kind van curlingouders in de echte wereld?

Een online training vraagt discipline om alle onderdelen te doorlopen en de opdrachten te blijven doen. Alleen zo kun je resultaat zien. Neve: „Ik heb een paar duizend trainingen verkocht en daar zitten ook zeker ouders tussen die hem vol goede moed kopen, maar de cursus nooit afmaken. Deelnemers van een online training moeten echt gemotiveerd zijn, je eigen gedrag veranderen kost tijd en doorzettingsvermogen. Als je alleen de theorie leest, kun je net zo goed een boek kopen.”

3 Kun je zo’n Amerikaanse opvoedcursus zomaar importeren naar Nederland?

Vink vindt van niet. „Er moet aandacht zijn voor de culturele vertaalslag, en die zie ik hier niet.” Hier worden de originele Engelstalige lessen aangeboden, in eerste instantie gemaakt voor de Amerikaanse markt.

Overbeek deed onderzoek naar trainingen geïmporteerd uit het buitenland, onder andere Incredible Years, ook uit de VS. Die is gericht op meer positieve aandacht geven aan je kind, complimentjes, meer prijzen en minder straffen, dwars en opstandig gedrag negeren. „De training werkte bij Nederlandse ouders, ook op de lange termijn. De opvoeding ging ouders een paar jaar later beter af en ze waren consequenter en sensitiever richting de kinderen geworden.”

Illustratie Martien ter Veen

Bij die module zijn er bij de introductie in Nederland (kleine) aanpassingen gemaakt voor een buitenlands publiek. Bijvoorbeeld over hoe trainers tijdens groepsdiscussies communiceren met ouders. „Amerikanen werken graag met stickers: als ouders een positieve bijdrage aan de groep geven, krijgen ze een sticker. Wij merkten tijdens het onderzoek dat ouders dat te kinderachtig vonden.”

Lees ook: Filosoferen met kinderen: grote vragen voor kleine mensen

Zowel Vink als Neve valt over de toon en stijl van de cursus. McCready gebruikt graag superlatieven en gelooft duidelijk in de kracht van herhaling. Ze zegt ook dingen als: „Pas deze dingen toe en zie hoe je gezin verandert. Eindelijk kun je de ouder zijn waar je altijd van droomde.” Vink: „Heel Amerikaans. Inhoudelijk kloppen de lessen wel, maar de toon past erg bij de Amerikaanse trend van ‘hyper parenting’, waarbij kinderen worden gezien als projecten, als maakbaar. Daar geloven we in Nederland niet zo in. Daarom denk ik dat nuchtere Nederlandse ouders na een paar lessen afhaken.”