Toch geen gif in strijd tegen eikenprocessierups

Ophef Iedere week bespreekt de redactie wetenschap hier ophef in de wetenschap. Vandaag: een gif dat iets te veel opruimt.

Een kolonie eikenprocessierupsen in Hengelo.
Een kolonie eikenprocessierupsen in Hengelo. Foto GinoPress/ANP

Het kind met het badwater weggooien – dat was, grofweg, wat het insecticide Vertimec zou doen, in een poging de eikenprocessierups te bestrijden. In een proef in de provincies Utrecht, Noord-Brabant en Overijssel zouden zo’n 2.500 eiken worden geïnjecteerd met het bestrijdingsmiddel. De werkzame stof daarin, abamectine, is dodelijk giftig voor eikenprocessierupsen. Maar daarnaast zouden óók heel veel andere diersoorten het loodje leggen, vreesden natuurorganisaties. Zo’n honderd verschillende soorten nachtvlinders bijvoorbeeld, die allemaal op de eiken leven. En dat zou mogelijk weer negatieve gevolgen hebben voor vogels, die in het voorjaar veel rupsen aan hun jongen voeren.

Eind maart had het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (CTGB) de proef goedgekeurd, al werd in het besluit wel onderkend dat het middel negatieve gevolgen voor de biodiversiteit en het milieu kan hebben. Ook bij mensen kan Vertimec voor gezondheidsproblemen zorgen, zoals oogirritatie en luchtwegklachten. Die problemen konden volgens het CTGB worden voorkomen door handschoenen te gebruiken bij het injecteren, en de restanten van het bestrijdingsmiddel af te voeren als gevaarlijke stof. Maar dat nam de negatieve gevolgen voor de nachtvlinders niet weg. De Vlinderstichting besloot daarom bezwaar aan te tekenen tegen Vertimec.

Natuurvriendelijke bestrijding

Op de eigen website liet De Vlinderstichting weten: „Het insecticide Vertimec wordt rechtstreeks in de sapstroom gebracht. Zo wordt het middel door de hele boom verspreid en komt het in het blad terecht, waar het zeker enkele maanden giftig blijft. Alle beestjes die van dit blad eten gaan hieraan dood. Afhankelijk van de periode dat Vertimec actief is kan het ook nog in het stuifmeel terechtkomen, waaraan ook de bestuivers, zoals vlinders en bijen, dood gaan. Dat mag niet gebeuren.”

Deze maand besloot het CTGB de vergunning toch in te trekken. Dat betekent overigens niet dat er nu geen enkele bestrijding tegen eikenprocessierupsen plaatsvindt. Vorig jaar zijn er op meerdere plekken al natuurvriendelijke initiatieven gestart, waarbij bijvoorbeeld extra vogelkastjes zijn opgehangen – onder andere koolmezen doen zich graag te goed aan eikenprocessierupsen. Ook zijn er planten geplant die bijvoorbeeld roofvliegen en sluipwespen lokken: dieren die eveneens de rupsen eten.