Opinie

Sta bezoek in verpleeghuizen wel/niet toe

Twistgesprek Bezoek kan bewoners van verpleeghuizen kwaliteit van leven geven, stelt . Artsen en verpleegkundigen die er werken betalen de prijs, meent .
Twistgesprek

Je zal er maar wonen, of werken, en deze krantenkoppen lezen: Ruim 5.300 besmettingen in verpleeghuizen, Helft demente ouderen in verpleeghuis Rotterdam overleden, Stille ramp voltrekt zich in de verpleeghuizen. Om bewoners en personeel van verpleeghuizen te beschermen tegen het coronavirus, blijft het bezoekverbod van kracht, zei premier Rutte dinsdag op zijn persconferentie, al is daar „veel pijn en verdriet” om. Want kwijnen bewoners niet weg in isolement? Volgens Chantal Beks, bestuurder van zorgorganisatie De Wever in Tilburg, waar vijftien verpleeghuizen toe behoren, zorgt bezoek voor de zo noodzakelijke kwaliteit van leven van bewoners. Bert Keizer, decennia verpleeghuisarts, ziet de ondraaglijke last voor de medewerkers. Zij twisten over de stelling: sta bezoek toe in verpleeghuizen.

Chantal Beks is CB, Bert Keizer is BK.

CB: „Het besluit om onze deuren te sluiten voor bezoek druiste in tegen elk gevoel van humaniteit. Dat voelt iedereen diep van binnen wel aan. Want koop je daarmee niet slechts wat extra ‘levenstijd’ voor bewoners in onze verpleeghuizen? En is de prijs die daarvoor betaald wordt niet veel forser, namelijk ingrijpen op de kwaliteit van leven? Een groter goed is er mijns inziens niet.”

BK: „Het virus is niet in het verpleeghuis ontstaan, maar daar naar binnen gebracht door personeel en bezoek. Het weren van bezoek is een beproeving. Maar een rondvraag bij collega’s in zeven verpleeghuizen leverde mij heel wat informatie over allerlei gesmokkel met deze regel. Geef je de regel op dan is het hek van de dam. Handhaven dus en een beetje lekken toestaan.”

CB: „We weten dat het virus inderdaad wordt binnengebracht door bezoekers en medewerkers. En we weten ook dat we de plicht hebben om onze medewerkers en cliënten niet nodeloos bloot te stellen aan risico’s op besmetting. We betreden daarmee een hellend ethisch vlak. We weten dat voor veel (diep) dementerende mensen nog kwaliteit van leven wordt gevonden in een ontmoeting met dierbaren, in een aai over de wang.”

BK: „Het lijden dat de sluiting veroorzaakt ligt rond demente bewoners voornamelijk bij de familie. Op somatische afdelingen is dat anders, maar daar kun je uitleggen wat je doet en waarom. Een belangrijke reden voor de sluiting is inderdaad bescherming van het personeel. Ik weet niet goed of personeelsbescherming opweegt tegen ziek zijn zonder contact met dierbaren. Ik weet wel heel goed dat het schandalig is dat er onvoldoende bescherming was en nog steeds is.”

CB: „Het klopt dat het lijden van een sluiting óók veel verdriet geeft bij familie. Maar onderzoek heeft aangetoond dat veel (diep) demente mensen nog kwaliteit van leven vinden in juist het diepere contact. En nee, je kunt een somatische bewoner van 92 niet uitleggen dat hij zijn familie even een tijdje niet kan zien vanwege een virus, dat wellicht nog maanden rondwaart: kwaliteit van dagen in plaats van tijd in dagen… Een duivels dilemma.”

BK: „Kunnen we nog even terug? Deuren open betekent een bruut scenario: het virus gaat zijn gang, sterftepiek, onrust, paniek alom, maar dan zijn we er ook doorheen. Deuren dichthouden daarentegen zal het virus niet verdelgen. Dus ook dan waarschijnlijk hetzelfde aantal slachtoffers, maar veel geleidelijker en emotioneel draaglijker voor alle betrokkenen. Ik zeg dit omdat ik erg schrik van de gevoelens van schuld en wanhoop bij verpleeghuiswerkers als gevolg van veel doden in korte tijd.”

CB: „In onze huizen wordt inderdaad altijd al veel gestorven. Een groot aantal coronaslachtoffers leed al aan op korte termijn fataal wordende aandoeningen. Het is zo dat het stervensproces versneld is door het virus. Maar het is dus absoluut niet zo dat hun sterven voorkomen had kunnen worden. En daarmee zeg ik niet, begrijp me niet verkeerd, dat het niet vreselijk is dat er zoveel mensen overlijden. En ik besef ook heel goed dat het voor medewerkers meer dan heftig is. Het is echter het virus wat ons noodlot bepaalt. Laten we dat onder ogen blijven zien.”

BK: „Oei, ik denk niet dat uw karakteristiek van coronaslachtoffers in verpleeghuizen correct is. Verpleeghuizen worden niet bevolkt door mensen die binnenkort doodgaan. Die vind je in hospices. Daarom is het grootschalige sterven dat hier en daar plaatsvindt zo onverteerbaar voor verpleeghuiswerkers. Ik heb ervaren artsen huilend aan de telefoon gehad. Ze voelen zich persoonlijk verantwoordelijk voor een ramp, die nog explosiever dreigt te worden als de deuren open gaan.”

Lees ook: Worden de kwetsbaarste mensen wel genoeg beschermd?

CB: „Ik wil absoluut niets bagatelliseren. Maar gemiddeld genomen verblijven bewoners van onze huizen er anderhalf jaar. En daar gaat het dan inderdaad om een laatste periode in hun leven. Een periode waar kwaliteit van leven een groot goed is. Ik denk dat er met goede bescherming van onze medewerkers (randvoorwaarde!) heel veel mogelijkheden zijn om het bezoek weer te kunnen laten toelaten. Het is in elk geval de moeite waard om te onderzoeken op welke manieren dat op heel korte termijn weer zou kunnen.”

BK: „Waarmee we op de kwaliteit van goede bescherming komen. Verpleeghuispersoneel is, anders dan ziekenhuispersoneel, niet erg bekwaam als het op steriel werken aan komt. Ik spreek uit (soms komische) ervaring. Dat wil zeggen: als er beschermend materiaal is dan wordt daar vaak niet doeltreffend mee omgegaan. Familieleden zullen op dit punt nog onhandiger zijn. Met als gevolg dat het virus vanuit het verpleeghuis hernieuwd het land in gaat.”

CB: „Worden de medewerkers in de zorg niet een beetje onderschat op deze manier? Wij nemen samen met hen de verantwoordelijkheid om steriel en veilig te werken. Daar wordt op dit moment hard in geïnvesteerd. Het voldoende aanwezig zijn van materialen is uiteraard een randvoorwaarde. Tot slot, in onze verpleeghuizen speelt het duivelse dilemma van social distancing zich af op het scherpst van de snede. Verstandelijk kunnen we hier veel bij beredeneren. Gevoelsmatig blijf ik echter pleiten voor een humane oplossing voor dit dilemma.”

BK: „Nee, sorry, ik weet wel wat de gemiddelde kwaliteit is op dit verpleegtechnische punt. Het is nu te laat om te gaan investeren voor een later rendement. Dat is nou juist het probleem, we hebben nú verzorgenden nodig die dit goed aan kunnen. Ten slotte: ons gezamenlijke probleem is dat we proberen hoeveelheden leed tegen elkaar af te wegen. En dan blijf ik lichtelijk wanhopig vasthouden aan: deuren nog even dicht in het verpleeghuis.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.