Amazon-medewerkers protesteren in New York tegen gebrek aan bescherming tegen het coronavirus in de magazijnen.

Foto Spencer Platt/Getty Images/AFP

Interview

Maren Costa werd ontslagen bij Amazon: ‘Ze proberen ons stil te krijgen’

Maren Costa Ze werkte vijftien jaar als webdesigner bij Amazon, en voerde actie voor bescherming van haar magazijncollega’s tegen het coronavirus. In een videocall van één minuut werd ze ontslagen.

Maren Costa (51) zit te werken achter haar computer als ze op vrijdag 10 april om drie uur ’s middags wordt gebeld. Een inkomende videocall van het hoofd personeelszaken en haar leidinggevende. Bij Amazon werkt iedereen thuis. Althans – iedereen die thuis kán werken.

Costa is dan al vijftien jaar bij Amazon in dienst. Als UX-designer is ze medeverantwoordelijk voor het ontwerp van de site van de grootste webwinkel ter wereld. Ze is een single mom; Costa woont met haar kinderen Van (13) en Sylvie (12) in Seattle, de stad waar het hoofdkantoor van Amazon is gevestigd.

Het gesprek met haar leidinggevenden is eenrichtingsverkeer en duurt niet langer dan een minuut, vertelt Costa. Zelf komt ze niet aan het woord.

„Ze zeiden: dit gesprek wordt opgenomen”, zegt ze. „Je hebt, opnieuw, onze interne richtlijnen geschonden. Daarmee kies je ervoor per direct je carrière bij Amazon te beëindigen. We sturen een doos naar je huis. Doe daar je werkspullen in en stuur de doos terug. Hierbij beëindigen we het gesprek.”

‘Amazonians’ protesteerden

Maren Costa was, samen met collega Emily Cunningham, het gezicht van Amazon Employees for Climate Justice (AECJ), een actiegroep van Amazon-werknemers die proberen hun bedrijf van binnenuit te veranderen.

Op 20 september vorig jaar demonstreerden duizenden ‘Amazonians’ onder leiding van de AECJ, om hun eigen bedrijf onder druk te zetten meer te doen tegen klimaatverandering. In een poging de demonstratie te voorkomen had topman Jeff Bezos een dag eerder zijn ‘Klimaatbelofte’ gepresenteerd: een plan om in 2040 CO2-neutraal te kunnen opereren. Te weinig ambitieus, vonden de actievoerders, die de demonstratie alsnog door lieten gaan.

Recent voerde de AECJ ook actie voor betere bescherming van werknemers in de magazijnen van Amazon, die door zeker tientallen Covid-19-besmettingen een risicovolle werkplek zijn geworden.

Lees hier meer achtergrond over de actiegroep: Amazon-werknemers: ‘Doe nu iets tegen klimaatverandering’

Deze week staakten – weer onder aanvoering van de AECJ – ruim driehonderd werknemers in vijftig verschillende distributiecentra. De actiegroep wil dat werknemers worden doorbetaald als ze niet naar hun werk durven uit angst voor besmetting. Nu betaalt Amazon alleen het salaris door van mensen die besmet zijn én daarvan bewijs kunnen overleggen. Ook zeggen werknemers dat het in sommige centra onmogelijk is om anderhalve meter afstand te houden.

Na de klimaatprotesten werd, voor zover bekend, niemand die eraan meedeed ontslagen. Na de protesten voor betere bescherming tegen het coronavirus heeft Amazon al ten minste zes werknemers ontslagen, onder wie actieleiders Costa en Cunningham.

Volgens Amazon moesten deze zes vertrekken vanwege het overtreden van bedrijfsregels, waaronder het lastigvallen van collega’s en het overtreden van veiligheidsprotocollen. „We steunen het recht van elke werknemer om zich uit te spreken, maar dat betekent niet dat zij immuun zijn voor onze interne richtlijnen”, laat een woordvoerder weten. Op specifieke vragen van NRC over de situatie in de magazijnen wil Amazon niet reageren.

Costa zelf zegt dat ze werd ontslagen omdat ze herhaaldelijk zonder toestemming met de pers heeft gepraat en een petitie heeft opgesteld, zo vertelt ze in een gesprek van een uur via videochatdienst Zoom. De interne bedrijfsregels van Amazon, die NRC ter inzage toegestuurd kreeg, bevatten onder meer een verbod op ‘solicitation’: het benaderen van collega’s met het verzoek ergens aan mee te doen. Praten met de pers mag alleen met schriftelijke toestemming van een leidinggevende.

Waarom waren jullie zo bedreigend voor Amazon?

Costa: „Ze willen de actievoerders bang maken. Emily en ik waren de meest zichtbare leiders van Amazon Employees for Climate Justice. Ze hoopten de groep stil te krijgen door ons te ontslaan. Maar dat lukt ze niet.”

Hoe reageerde je toen je ontslagen werd?

„Ik zat te trillen achter mijn scherm. Maar toen dat stopte, na een uur ongeveer, voelde ik een enorme opluchting. Ik ben altijd bij Amazon gebleven omdat ik wilde proberen om er van binnenuit een betere werkgever te maken. Ik heb me nooit zo gerealiseerd dat ik daarvoor een groot persoonlijk offer heb moeten brengen. Ik kan nu gewoon met jou praten, zonder angst om mijn baan te verliezen.”

Amazon zegt: ze overtrad interne bedrijfsregels. Die stonden toch ook in je contract?

„Ja, dat is het beleid en die regels heb ik inderdaad overtreden. Maar de richtlijnen worden constant geüpdatet door Amazon. Je mag collega’s niet vragen om aan iets deel te nemen, bijvoorbeeld. Niet om petities te tekenen, maar ook niet om girl scout cookies te kopen. Dat is een regel die continu wordt gebroken en zelden wordt gehandhaafd.”

Waarom spreek je je zo uit tegen je eigen bedrijf?

„Vorig jaar oktober werd ik voor het eerst gewaarschuwd, omdat ik met de pers sprak over Amazons contracten met oliemaatschappijen [Amazon slaat data op en interpreteert die voor tal van bedrijven in de fossiele industrie]. Ik heb kinderen en beschouw de klimaatcrisis als een kwestie van leven en dood. Ik kan niet werken voor een bedrijf dat oliebedrijven actief helpt om de winning efficiënter te laten plaatsvinden. This gets mama bear fired up. In oktober werd ik gewaarschuwd: als ik het nog een keer zou doen, zou ik worden ontslagen.”

Costa en Cunningham werden ontslagen enkele uren nadat de AECJ uitnodigingen voor een webconferentie had verstuurd naar Amazon-werknemers. Er zou een gesprek plaatsvinden tussen techwerknemers en magazijnmedewerkers, over de omstandigheden in magazijnen en Covid-19-besmettingen. Schrijver en klimaatactiviste Naomi Klein zou bij de discussie aanwezig zijn; tussen de 1.000 en 1.500 Amazon-werknemers hadden zich voor de sessie aangemeld.

Werk je bij Amazon en wil je reageren naar aanleiding van dit artikel?

NRC is op zoek naar medewerkers van Amazon die willen reageren naar aanleiding van dit verhaal. Dat kan via het formulier in dit artikel.

  1. Laat dan hier je reactie achter

Het bedrijf stond de conferentie niet toe en wiste alle interne uitnodigingen, zo meldden Amerikaanse media. De discussie vond – een week later – alsnog plaats, buiten de online omgeving van Amazon, onder leiding van Costa.

Tijdens de sessie nam een jonge magazijnmedewerker uit Chicago minutenlang het woord, zo is te horen in een audiofragment uit de sessie in bezit van NRC. „We hebben onlangs gehoord dat er bij ons twee gevallen van Covid-19 zijn geconstateerd. Werknemers worden met stukken karton van elkaar gescheiden en tot we protesteerden waren er geen mondkapjes beschikbaar”, zei de magazijnmedewerker. „We zitten continu gevangen tussen niet naar werk gaan en niet betaald worden, of wel gaan en besmet worden.”

Was het de eerste keer dat veel van de siteontwikkelaars met magazijnmedewerkers spraken?

„Dat neem ik aan, ja.”

Hoe groot is de afstand tussen deze bedrijfsonderdelen van Amazon?

„Enorm. Ik had zelf ook nog bijna nooit met ze gesproken, misschien één of twee keer. Amazon is een gigantisch bedrijf geworden” – het bedrijf heeft ruim 800.000 mensen in dienst – „met een relatief klein aantal techwerknemers. In de begindagen gingen Amazon-werknemers met z’n allen kerstcadeaus inpakken in de magazijnen. Die verwantschap tussen ons en de rest is echt verloren gegaan.”

Topman Jeff Bezos schreef vorige week een lange brief aan zijn aandeelhouders ter voorbereiding op de cijfers over het eerste kwartaal van 2020, die volgende week bekend worden gemaakt. Naar verwachting gaat de vlucht naar online winkelen door het coronavirus Amazon nieuwe recordcijfers bezorgen. De beurswaarde van het bedrijf schommelt rond de duizend miljard dollar.

Jeff Bezos doneerde onlangs 10 miljard dollar van zijn eigen vermogen voor het klimaat. Is hij hypocriet of weldoener?

Bezos benadrukte in de brief ingrijpende maatregelen te hebben genomen om de Covid-19-crisis te beteugelen. Amazon gaf 500 miljoen dollar uit om het minimumloon met 2 dollar per uur te verhogen, nam 175.000 nieuwe werknemers aan en nam een reeks maatregelen in de magazijnen: temperatuurchecks, staand vergaderen en een veiligheidstraining voor elke werknemer. Bezos zei de ambitie te hebben om „snel elke Amazonian te laten testen, ook zij die geen symptomen hebben”.

Dat is niet genoeg?

„Dat zijn stappen, maar het moet beter. Een van de grote problemen: je moet eerst bewijzen dat je positief getest bent, voordat je thuis mag blijven en doorbetaald wordt. Amazon kiest voor winst boven gezondheid. Het zijn altijd dezelfde mensen die het hardst getroffen worden: de armen, de zieken, mensen van kleur. Zij verdienen een betere behandeling.”

Maar juist tijdens deze crisis is Amazon extra belangrijk geworden voor Amerikanen om aan spullen te komen. Dan kunnen er toch geen magazijnen sluiten?

„Omdat Amazon een aantal essentiële producten levert, mogen ze open blijven. Maar het blijft ook honderdduizenden spullen verkopen die niet nodig zijn, te koop bij kleinere winkels die nu juist allemaal gesloten moeten blijven. Nieuwe schoenen, sportspullen, noem maar op. Wij zeggen: stop daarmee, beperk je tot essentiële goederen.”

Waarom ben je eigenlijk al die jaren bij Amazon gebleven?

Ze lacht hardop. „Er was zoveel dat ik leuk vond aan Amazon, vooral in de beginjaren. De ongeëvenaarde neiging tot het bedenken van nieuwe dingen. De wil om risico’s te nemen. Bezos is ongelofelijk inspirerend. Ik heb veel meetings met hem meegemaakt. De man kan na een presentatie in vijf minuten de problemen en oplossingen benoemen waar een team in negen maanden niet uit komt. He is an amazing brain.”

Ook werknemers bij Google en Facebook spreken zich plots uit tegen hun leidinggevenden over privacy, klimaat of hogere lonen. Waarom heeft dat zo lang geduurd?

„Heel lang was er de angst bij techwerknemers dat ze makkelijk te vervangen waren. Je houdt niet van je baan? Ga dan weg, voor jou tien anderen. Maar tegenwoordig is het bijna onmogelijk voor techbedrijven om al hun vacatures te vullen. Amazon zoekt nu tienduizenden nieuwe mensen. Techwerknemers zijn een schaars goed geworden. Dat heeft hen macht gegeven.”

Heb je geld meegekregen na je vertrek?

„Nee. Dit is Amerika. Ik heb een uitkering aangevraagd, maar daar heb ik nog niks op gehoord. Ik ben benieuwd of ik nu een zwart schaap ben binnen de industrie, of ik nog een baan kan vinden in deze sector. Mijn zus werkt bij [aartsrivaal] Microsoft, misschien willen zij me wel hebben. Dat zou een mooi statement zijn.”