Kabinet komt met uitstootplafond voor kolencentrales om Urgenda-vonnis

Broeikasgassen De vier Nederlandse kolencentrales moeten zich aan een uitstootplafond gaan houden, maakt het kabinet bekend. Van sluiting van de vier centrales, waar de regering onderzoek naar heeft gedaan, is geen sprake.
De Hemwegcentrale in Amsterdam sloot in 2019.
De Hemwegcentrale in Amsterdam sloot in 2019. Foto Jerry Lampen/ANP

Het kabinet voert een uitstootplafond in voor kolencentrales. Dat is nodig om te voldoen aan de bepalingen uit het Urgenda-vonnis, dat de regering verplicht om dit jaar de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen drastisch te beperken. De regering kondigde de maatregel vrijdagmiddag aan na afloop van de ministerraad. Van sluiting van kolencentrales, waar het kabinet onderzoek naar heeft gedaan, is geen sprake.

De coronacrisis heeft mogelijk invloed op de hoeveelheid broeikasgassen die de vier Nederlandse kolencentrales nog mogen uitstoten. De lockdown zorgt ervoor dat de uitstoot dit jaar flink gaat afnemen, schat het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Zodra aan het einde van het jaar meer duidelijk is over de omvang van deze daling, gaat het kabinet kijken of de hoogte van het plafond wellicht kan worden aangepast. Voor de financiële schade die de energiebedrijven achter de centrales lijden door de beperking, komt het kabinet met een compensatieregeling.

Lees ook: ‘Als de klimaatcrisis eenmaal op de IC ligt, zijn we te laat’

Den Haag hoopt een extra uitstootbesparing van 8 miljoen ton te bewerkstelligen. Niet alleen het plafond voor kolencentrales moet daarvoor zorgen, maar ook extra maatregelen op het gebied van woningverduurzaming. Het kabinet stelt 150 miljoen euro beschikbaar voor huiseigenaren, huurders en bedrijven die bijvoorbeeld hun panden willen voorzien van led-lampen of milieuvriendelijke verwarmingsinstallaties.

25 procent minder uitstoot

Inclusief maatregelen die al eerder waren aangekondigd, moeten de nieuwe stappen volgens de regering een totale uitstootreductie opleveren van 11 miljoen ton. Het PBL voorspelde - voorafgaand aan de coronacrisis - dat zo’n vermindering nodig zou zijn om te voldoen aan het Urgenda-vonnis. Dat oordeel, afgelopen december na een jarenlange rechtsgang uitgesproken door de Hoge Raad, dwingt de staat ertoe om uiterlijk eind 2020 de uitstoot van broeikasgassen met 25 procent terug te brengen ten opzichte van 1990.

Het kabinet kondigde vrijdag ook officieel een pakket extra stikstofmaatregelen aan, waarvan de inhoud eerder deze week al was uitgelekt. De komende tien jaar komt 5 miljard euro extra beschikbaar, bovenop de bijna 6 miljard die al was aangekondigd. Het geld gaat deels (circa 300 miljoen euro per jaar) naar het herstel van door stikstof beschadigde natuurgebieden. De rest is bedoeld om de uitstoot van stikstof te beperken, door middel van maatregelen voor onder meer de landbouw en de industrie. Het uitstootplafond voor kolencentrales helpt daarbij ook mee.

Als stok achter de deur stelt de regering een streefwaarde in, die bepaalt hoeveel stikstof in 2030 nog maximaal mag neerslaan op iedere hectare kwetsbaar natuurgebied. De reductie die de komende tien jaar nodig is, 225 mol stikstof per hectare, wordt volgens het kabinet voor ruim de helft behaald met reeds aangekondigde maatregelen en het Klimaatakkoord. De nieuwe plannen voor vermindering van de stikstofuitstoot, waar de regering jaarlijks dus 200 miljoen euro voor uittrekt, moeten voor de rest zorgen.

Correctie (24 april 2020): In een eerdere versie van dit artikel stond in het fotobijschrift dat de Hemwegcentrale één van de vier Nederlandse kolencentrales is die nog draaien. Dit klopt niet en is aangepast.