Recensie

Recensie Media

John Malkovich speelt broze kerkvader in uitbundig vormgegeven ‘The New Pope’

Serie In The New Pope speelt John Malkovich een Britse paus met een jeugdtrauma en een voorliefde voor celebs. Sorrentino’s somptueuze spektakel toont de zwaktes van de katholieke kerk en de schoonheid en kracht van religie.

Sharon Stone en John Malkovich in The New Pope.
Sharon Stone en John Malkovich in The New Pope. Videoland

‘Wilt u alstublieft niet uw benen kruisen?’ Paus John Paul III (John Malkovich), gezeten in zijn werkkamer in het Vaticaan, kijkt actrice Sharon Stone enigszins spottend aan. Stone, ravissant gekleed, glimlacht minzaam en voldoet aan het verzoek, haar hooggehakte benen stevig tegen elkaar aanklemmend. De opmerking – refererend aan Stone’s beroemde, slipjesloze ondervragingsscène in Basic Instinct – is een van de vele tongue-in-cheek grappen die de Italiaanse filmmaker Paolo Sorrentino (La grande bellezza) heeft verwerkt in The New Pope.

In dit intrigerende vervolg op The Young Pope (2016) draait het verhaal niet meer om Pius XIII – alias Lenny Balardo: de sexy, aartsconservatieve paus (Jude Law) die verslaafd was aan nicotine en zijn eigen ego. Dit keer is Malkovich de leading man, en dat doet hij met verve.

Malkovich zet John Paul III neer als een broos heerschap: een voormalige Londense aristocraat die wordt gekweld door een jeugdtrauma en zich graag omringt met celebrities. Zo geeft hij kledingadvies aan een zeurende Meghan Markle en is hij fan van Marilyn Manson, Dennis Hopper en Jack Nicholson

Terwijl de voormalige paus in coma ligt, en een deel van het volk bidt voor zijn herstel, wordt John Paul III op slinkse wijze door staatssecretaris Voiello op de pauselijke troon geplaatst. Dat levert interessante situaties op. Zo ontstaat er, wanneer Stone ervoor pleit dat het hoog tijd wordt dat de kerk nu eindelijk het homohuwelijk erkent, een vileine discussie tussen haar en de paus. „Helaas de bijbel kan niet worden geupgraded”, merkt Malkovich minzaampjes op. „Alles wat kan worden geüpgraded, zoals een iPhone, belandt uiteindelijk in de vuilnisbak en wordt vervangen door een duurder model. De bijbel houdt het al heel lang vol.”

Vergrootglas op het Vaticaan

Net als in het vorige seizoen, zet Sorrentino met The New Pope een vergrootglas op de katholieke kerk. Binnen de muren van het Vaticaan wordt er weer heel wat afgekonkeld en gemanipuleerd, met kardinaal Voiello (Silvio Orlando) als grote aanstichter. Als geen ander weet hij, met zijn lispelende stem, de kardinalen en anderen naar zijn hand te zetten. Want ook nu weer voeren deze geestelijken de strijd met alcoholisme en erotische verlangens en anderen imperfecties. Ondertussen lijdt Voiello onder zijn eigen manipulaties en kampt de paus met een gebrek aan zelfvertrouwen. De mens worstelend met de eigen imperfectie is dan ook het thema van deze serie.

Daarbij ontbreekt een duidelijke verhaallijn. Net als in The Young Pope krijgen we via episodische, soms bijna willekeurige, Fellini-achtige scènes, het drama voorgeschoteld. Dat doet Sorrentino in geheel eigen stijl, waarbij alle aandacht uitgaat naar enscenering, stijl en esthetiek. Of het nu gaat om de rode pausschoentjes, de roodzolige pumps van ontwerper Christian Louboutin aan de voeten van Sharon Stone, of de tableaux vivants met de in rood geklede kardinalen in de Sixtijnse kapel; alles is mooi, ieder detail werkt.

Ondertussen wisselt Malkovich, gekweld door diepe onzekerheid en zelfverachting, zijn grappen over Meghan Markle („Die vrouw belt me wel tien keer per dag over kledingadvies”) af met soms nauwelijks navolgbare monologen over de rol van geloof en religie.

Die vorm is chaotisch en bepaald niet stijlvast. Toch stoort dat allerminst. Want maar al te vaak weten de hoofdrolspelers met hun monologen tot een diepere kern door te dringen. Sorrentino’s boodschap is dan ook gelaagd. Er is veel mis in de wereld: terroristische stromingen binnen de islam, seksueel wangedrag, crises op werk, mensen die elkaar vermoorden. Waar komt het allemaal vandaan? Ergens halverwege biedt John Paul een antwoord tijdens een bijeenkomst met de kardinalen. Want hoe moet de mens liefhebben? „Mijn antwoord: met tederheid, niet met passie. Passie is de eeuwige vijand van nederigheid. Elke keer dat ons oordeel wordt beïnvloed door de vurige passies die ons verteren, geven wij liefde een gevaarlijke concreetheid. Kort gezegd: doen we onszelf en anderen pijn. Dus vervang het met tederheid.”

Het is knap hoe Sorrentino de tekortkomingen van de katholieke kerk weet aan te boren en tegelijkertijd de schoonheid en kracht van religie onderzoekt.

Daarnaast blijft Sorrentino gewoon Sorrentino. Dat betekent: sensueel dansende nonnen, erotische scènes vol mismaakten en bijzondere figuren met spirituele gaven. Het eindresultaat is een intrigerend, visueel spektakel. Deels onbegrijpelijk en toch uiterst fascinerend. Daarmee behoort The New Pope tot een van de beste tv-series van dit jaar.