Een still uit NITE Nights

Interview

Guy Weizman: ‘Het digitale theater is de toekomst’

Guy Weizman Ook van het Noord Nederlands Toneel werd een grote première gedwarsboomd door de coronacrisis. Regisseur Guy Weizman greep de kans om zijn droom van een theater online te verwezenlijken.

‘Dit is geen corona-project. Dit is de toekomst.” Als Guy Weizman, artistiek leider van het Noord Nederlands Toneel, heeft uitgelegd hoe hij online voorstellingen gaat opvoeren via een ‘virtueel theater’, benadrukt hij dat hij eigenlijk een droom laat uitkomen. Door de crisis beschikt hij over de tijd en de noodzakelijke reden om zijn theatervorm – een knap vervlochten mix van toneelspel, dans en muziek – via het internet tot bloei te laten komen.

Wat dat betreft is corona „een blessing in disguise”, zegt hij. „Nu had ik carte blanche. Ik weet al dat ik een deel van onze toekomstige voorstellingen op deze manier wil presenteren.”

Guy Weizman (1973, Tel Aviv) is sinds 2017 met veel succes artistiek leider van het Noord Nederlands Toneel en leidt daar ook het internationale dansgezelschap Club Guy & Roni. Voor de voorstelling Salam ontving de voormalig danser in 2018 de Regieprijs van de Nederlands Toneeljury. Zijn voorstellingen, ambitieuze en veellagige verkenningen van het theatergenre, maakt hij steeds met acteurs en dansers van deze groepen en met musici van Asko|Schönberg en Slagwerk Den Haag. Zo ook Before/ After, dat op 14 maart in première zou gaan. Dat werd verijdeld door de coronamaatregelen op 12 maart.

Guy Weizman

Dat was een harde klap voor het gezelschap. Weizman: „Ik ben dankbaar dat de klap zo hard was. Ik begreep meteen dat het maanden onmogelijk zou worden om te spelen en dacht: ik ga niet de registratie gratis online zetten, het is twee jaar van mijn leven.”

Op 12 maart werd er met negen camera’s een registratie gemaakt. Maar Weizman wilde meer context aanbrengen. Zo bedacht hij een digitale omgeving, die hij NITE Hotel doopte, een ‘virtueel theater’. Daar zijn vanaf dinsdag vijf dagen lang voorstellingen te zien, deels live gespeeld, deels delen van de registratie, met donderdag de première van Before/After.

Via Zoom demonstreert hij de ruimtes en het interieur. Bij het openingsbeeld sta je in de foyer en kun je kiezen uit bar, hotelkamers en theaterzaal. „In de bar kun je speciaal NITE bier drinken. Dat moet je van tevoren bestellen, dan wordt het bij je thuisgebracht.”

Via een klik ga je een kamer binnen. „Dit is bijvoorbeeld de kamer van Sara, een soort galerie. Eerst zie je een tekst die haar werk beschrijft. Met de pijltjestoets kan je in de diepte bewegen, voorbij de tekst en dan is er meer videowerk.”

De dieptewerking en de suggestie van bewegen in de ruimte creëren een bijzondere sensatie. Straks komt daar publiek bij. Weizman: „Op Zoom word je ook zelf gezien. Je kijkt met andere mensen: die zie je in de kolom aan de zijkant van je scherm.” Vooraf is er een live inleiding en dan gaat iedereen tegelijk naar de theaterzaal.

Korte preview (7 seconden) van de het virtuele theater

Weizman: „Na afloop is er een Q&A, waarbij iedereen zijn mening kan geven. Maar je kan ook naar de bar, napraten met de cast. En we sluiten af met een feest, zoals mensen van ons gewend zijn. We hebben een ‘exit through the gift shop’, waar je merchandise kan kopen. Dat vind ik echt grappig.”

Profetisch

Inhoudelijk blijkt Before/ After, naar een tekst van auteur Roland Schimmelpfennig, een zekere profetische waarde te hebben. In één van de verhaallijnen wordt een minuscuul en onzichtbaar organisme beschreven dat uiteindelijk de wereld vernietigt. Weizman: „Dit stuk zit ongelofelijk dicht op de realiteit. Het is best eng hoe dichtbij dat komt. Dat is ook de kracht van theater. We hoeven geen verwijzing naar de actualiteit toe te voegen. Het publiek zal zelf de associatie maken.”

Before/ After is niet rechtlijnig gestructureerd. Weizman: „Een vrouw van boven de 70, gespeeld door Bien De Moor, kijkt terug op haar leven en krijgt beelden terug in haar hoofd. Dat is wat het publiek ziet, op grote schermen en op het toneel. Door als het ware in haar hoofd te kijken, tonen we de rijkdom van een ogenschijnlijk weinig enerverend leven. Alsof je door een microscoop kijkt.”

Lees ook: ‘Misschien kan het: een relatie met een robot?’

Wat je ziet zijn de verhalen uit haar leven: een relatie met een man die haar hart heeft gebroken, een wetenschapper die onderzoek doet naar het organisme, een man en vrouw die een peertje vervangen en ondertussen praten over de onmetelijkheid van het heelal, een stel dat gelukkig lijkt, tot alles in één klap verdwijnt. Weizman: „We bezingen de breekbare schoonheid van het alledaagse, van het samenzijn. Alles heeft een kantelpunt. Soms is dat de dood, het grootste kantelpunt in het leven, soms het opgeven van een relatie.”

Duizend mensen

Weizman laat dansers ook acteren en muzikanten dansen. Zo verbreedt hij het palet van mogelijkheden. „Als een danser iemand speelt die moet wachten dan kan hij dat op een fysieke manier tonen.” Die visuele en muzikale benadering typeert hem. „Toneel kan veel meer zijn dan een plot. Ik hanteer een dansdramaturgie, terwijl dit een toneelstuk is. Muziek en dans dragen belangrijke lagen van de emotionele vertelling en voegen abstractie toe.”

Tot duizend mensen per keer kunnen dat vanuit hun eigen huis bewonderen. Gratis. Voor een betaalsysteem was geen tijd en dat was niet het belangrijkste om te bouwen. Dit festival van een week is pas de eerste stap. Weizman: „Veel collega’s hebben interesse in ons virtuele theater en willen er ook voorstellingen geven. Dat zou ik graag doen.”

En je kan misschien spreken van een ‘tournee’, op duurzame wijze, zonder te hoeven reizen. Weizman: „We zijn in gesprek met andere plekken in de wereld om op andere tijdstippen op te treden.”