Festivalbranche in nood – ‘Je kan dit toch niet kapot laten gaan?’

Dick van Berkum | Eigenaar Ampco Flashlight Nu alle festivals deze zomer niet doorgaan, zit Dick van Berkum – de grootste Nederlandse verhuurder van licht- en geluidsapparatuur – in de problemen. „Nog los van de banen en het geld: wij zijn de voorraadschuur van de creatieve sector.”

Ondernemer Dick van Berkum werkte eerst als accountant en is toen de evenementenbranche ingerold.
Ondernemer Dick van Berkum werkte eerst als accountant en is toen de evenementenbranche ingerold.

Directeur en grootaandeelhouder Dick van Berkum doet zelf open, bij het enorme bedrijfspand van Ampco Flashlight in Utrecht, vlak achter het uitgestorven winkelcentrum the Wall aan de A2. Voor de deur van de grootste full service-verhuurder van licht- en geluidsapparatuur van Nederland staat Willem Westermann, lobbyist van de Vereniging Van EvenementenMakers (VVEM) – de tot voor kort nauwelijks bekende brancheorganisatie van de evenementenwereld.

Westermann komt om ook aan te sluiten bij het interview met NRC, én om met Van Berkum te overleggen over de gezamenlijke pogingen om hun sector te redden. Het is woensdagmiddag, de dag nadat premier Rutte bekend heeft gemaakt dat de complete festivalzomer niet door zal gaan door het coronavirus. Voor winkels, kantoren en fabrieken is nog wel een bedrijfsmodel te verzinnen waarbij mensen 1,5 meter afstand houden, maar voor festivals is dat onhaalbare kaart, beseft iedereen.

„Het had hier moeten zoemen van de technici, festivalmensen en artiesten,” zegt Van Berkum – zijn klanten. En van zijn eigen mensen, die tientallen flightcases (grote zwarte boxen waarin apparatuur wordt vervoerd) zouden klaarmaken voor festivals, theatershows en popconcerten. Voor het Songfestival, half mei in Rotterdam, zou Ampco Flashlight licht, geluid en rigging (ophanging) verzorgen. Van Berkum had er de beste apparatuur ter wereld voor aangeschaft.

Stel dat wij failliet gaan, wie gaat dan nu die dure inboedel kopen?

Dick van Berkum directeur

In plaats daarvan past de 65-jarige Lochemer – in de muziekwereld ook bekend als manager van de Achterhoekse rockband Normaal – nu zelf op een vrijwel verlaten winkel. Het gros van de 250 man personeel van zijn Ampco Flashlight Groep zit thuis, de overheid betaalt via de NOW-regeling mee aan hun salaris. Hij heeft nog een paar televisieklussen, maar als hij 4 procent van zijn normale omzet haalt, is het veel.

En dus is hij somber. Over de levensvatbaarheid van zijn bedrijf, over de toekomst voor de specialisten die voor hem werken, over hoe het verder moet. „De wereld staat in de fik. Mijn zoon werkt als evenementenmanager in New York. Ook daar staat alles stil, hij heeft ander werk aangepakt en bouwt tijdelijke mortuaria.”

Ondertussen wil hij alles doen om zijn bedrijven door de crisis te loodsen. Maar wat moet hij doen? „Als Ampco Flashlight het niet redt, verdwijnt er zoveel kennis”, zegt hij. „Nog los van de banen en het geld: wij hebben alle technische knowhow en een voorraadschuur vol apparatuur voor de toneelwereld en de creatieve sector. Stel dat wij failliet gaan, wie gaat er in deze tijd in hemelsnaam die dure spullen uit de boedel kopen?”

1.300 zomerfestivals gaan niet door

Willem Westermann is positiever. Dat is – behalve zijn inborst – ook zijn baan. Hij werkt de helft van zijn tijd voor brancheorganisatie VVEM en de andere helft voor zijn eigen juridische adviesbureau De Regelaar. Zijn zomerklussen (Wielerronde de Vuelta, Sail Amsterdam, dancefestival Tomorrowland in Vlaanderen) zijn afgeblazen, maar met de VVEM heeft hij het drukker dan ooit.

Westermann probeert zijn achterban – van festivalorganisatoren en beveiligers tot podiumbouwers en tentenverhuurders – door de crisis te praten. En ondertussen politici in Den Haag de ogen te openen voor de noden van de festivalbranche. „Zonder werk houdt geen enkel evenementenbedrijf het na de zomer vol,” zegt Westermann. „Tel maar uit: we komen net uit de winter, ons rustige seizoen. Deze zomer, normaliter het hoogseizoen, kan er niets. Daarna gaan we de winter weer in.”

Hij schat dat er zo’n 1.300 zomerfestivals, met in totaal meer dan 20 miljoen bezoekers, niet door gaan. Van het kleine dorpsfeest tot mega-evenementen als Pinkpop, de Nijmeegse Vierdaagse en het Rotterdamse Zomercarnaval. Totale omzetderving, schat hij: meer dan 4 miljard euro. „Er staan een kleine vijftigduizend banen op de tocht.”

Lees ook: Met 6,7 miljoen euro extra hoopt Rotterdam het Songfestival in 2021 te kunnen houden

Kun je als jonge branche vol vrije jongens wel effectief lobbyen, terwijl de politiek bestookt wordt met vragen om hulp? „De landbouwsector heeft permanent 42 man rondlopen in Den Haag,” zegt Westermann. „Dat betaalt zich direct uit. Vlak nadat de coronacrisis losbarstte, lag er al een reddingspakket van landbouwminister Carola Schouten.”

Ook de gesubsidieerde culturele sector krijgt veel gedaan in Den Haag, merkt Westermann. „Zij krijgen een substantieel deel van hun omzet als subsidie uitgekeerd en weten de weg. En bovendien: elk Kamerlid kent het Rijksmuseum en het Concertgebouworkest. Slechts een handjevol politici gaat naar festivals en snapt direct hoe ingrijpend deze crisis is. Een evenement is allang niet meer een band op een grasveldje, met friet en bier. Voor een modern festival wordt een compleet dorp gebouwd, met restaurants, riolering en winkels. En na een week weer afgebroken.”

Westermann zet in op een steunregeling voor de periode na 31 augustus. Dan kunnen – naar verwachting – veel sectoren weer draaien, maar de evenementenbranche niet. „We trekken op met brancheorganisaties voor seizoensgebonden bedrijven. Met Koninklijke Horeca Nederland, voor de strandtenten, met de Hiswa – de watersport heeft het ook heel zwaar. Met de Recron, de vakantieverhuurders, campings, pretparken. We zitten in hetzelfde schuitje.”

In het enorme bedrijfspand van Ampco Flashlight in Utrecht is het nagenoeg leeg, op de apparatuur na. Foto Dieuwertje Bravenboer

Miljoenenverlies

Dick van Berkum zucht. Met Ampco Flashlight (omzet in 2018: 43 miljoen, winst: 2,3 miljoen) stevent hij af op dieprode cijfers. Hij is van huis uit accountant en weet hoeveel pijn dat doet. „We moeten jaren werken voordat dit bedrijf er weer zo voorstaat als nu. Als in 2021 de coronacrisis voorbij is tenminste – en dat is allerminst gezegd.”

Van de banken en verzekeraars heeft hij weinig verwachtingen. „Sommige organisatoren hebben een pandemieverzekering afgesloten, maar onduidelijk is of huur van apparatuur ook wordt gedekt. Bovendien is het in onze branche gebruikelijk om pas kort van tevoren een contract te tekenen, ook als er al maandenlang is meegedacht over hoe een productie het best tot zijn recht komt. Dat wreekt zich nu.”

En de bank wil prognoses zien, voor een overbruggingskrediet. „De bank zegt: we nemen een expert in de arm, die kan het inschatten. Maar de realiteit is dat niemand iets zinnigs kan zeggen over de komende periode.”

Ondertussen heeft bedrijvenverzamelaar Van Berkum meer zorgen. Onder zijn holding hangen behalve Ampco Flashlight nog tientallen bv’s, van festivalcateraar Loc7000 tot een platenmaatschappij, video-, audio- en lichtbedrijven, een payrollbedrijf, maar ook accountantskantoor AVB. Uitzendbureau Eventure, dat kassa- en horecapersoneel levert aan festivals, heeft hij net tot zijn spijt failliet moeten laten verklaren. Andere bedrijven zijn „in slaapstand” gebracht.

Van Berkum rolde als accountant de evenementenwereld in, vertelt hij. „Ik deed de boeken voor Normaal. Die hadden in 1996 een fiscaal probleem en de gezondheid van zanger Bennie Jolink was toen zwak. Ze vroegen daarom of ik het management wilde overnemen. Normaal huurde alle apparatuur, zodoende raakte ik betrokken bij Ampco Flashlight en andere bedrijven in de branche.”

Hij was in eerste instantie een buitenstaander. „De meeste bedrijven zijn opgericht door liefhebbers en hobbyisten”, zegt Van Berkum. „Een geluidsman met een goeie set, een lichttechnicus die lampen ging verhuren. Ze keken raar naar me, met mijn financiële achtergrond. Maar de acceptatie is wel gekomen.”

Een reden daarvoor is dat de branche meer financiële kennis nodig had. Want met de explosieve groei van het aantal festivals en evenementen de afgelopen decennia professionaliseerde de sector in hoog tempo. Inmiddels is er voor elke bouwsteen van een festival – van het hekwerk tot de toiletten, van de videoprojecties tot de backstage keuken – een aantal mogelijke leveranciers.

Lees ook: ‘Een nare boze droom voor de festivalwereld’

Geen nachttoeslag

Wat gebleven is, zegt Van Berkum, is de saamhorigheid. „Ik hielp wel eens met het opbouwen van de set voor Normaal. Vooraf konden die gasten de grootst mogelijke ruzie hebben, over hoe het podium of de lichten het beste stonden. Ik dacht dan: het gaat mis, we kunnen niet optreden. Maar als ze uiteindelijk aan de slag gingen, was de boosheid weg en stond alles in het teken van de show. Stipt om 20.00 ging het gordijn open.”

Mensen werken graag mee aan een groot evenement, zegt Van Berkum. „Er wordt ‘s nachts gewerkt, een toeslag voor overuren bestaat niet. Als je eerlijk bent zijn de salarissen te laag. En de marges op de verhuur van al die nieuwe apparatuur zijn ook niet hoog.”

„Mijn werknemers zijn specialisten en liefhebbers, die vinden het fantastisch om mee te denken over licht, geluid, het podium. Als zij hun baan verliezen, wordt de kwaliteit van de Nederlandse festivals echt minder. Feestjes zullen weer terugkomen, maar het zal jaren duren voordat die zo mooi en goed zijn als nu.”

Of hij het gaat meemaken? „Als accountant weet ik dat ondernemers vaak te lang aan een noodlijdend bedrijf blijven plakken. Privé en zakelijk is alles verweven. Maar je kan dit toch niet kapot laten gaan? Ik snap dat de overheid niet alles in de lucht kan houden. Maar wat we met deze sector in een aantal decennia hebben opgebouwd is zo bijzonder. Ik hoop dat de overheid dat wil zien.”

En dan heeft Dick van Berkum zijn zorgen gedeeld. Hij loopt de trap op, naar zijn directiekamer in de nok van het pand. Langs de overvolle magazijnen, langs de ongebruikte oefenruimte waar Marco Borsato graag repeteert en het in december dolle boel is bij de repetities voor de Vrienden van Amstel Live – het succesvolle feestje in Ahoy dat is bedacht om de stille wintermaanden door te komen.

„Laten jullie jezelf maar uit,” zegt hij.